Nieuws/Financieel

Wijers: Bedrijven moeten tijdelijk beschermd kunnen worden

Door Harry van GelderEdwin van deer Schoot

Hans Wijers

Hans Wijers

ANP

Amsterdam - Een protectionistische wind waait door de polder. Ook oud-minster en ex-AkzoNobel-topman Hans Wijers pleit voor goede bescherming van de BV Nederland. „Bestuurders moeten de kans krijgen uit te leggen dat ze op de rit zitten met hun lange-termijnstrategie.”

Hans Wijers

Hans Wijers

ANP

Beschermingsconstructies passen daarbij om kortetermijnbelangen buiten de deur te houden, vindt Wijers. „Niet om falende bestuurders te beschermen, zoals in de jaren ’60 en ’70, toen bedrijven achter een beschermingswal lekker doortukten.”

’Akzo axes ICI’, kopte de chauvinistische Britse pers toen AkzoNobel in 2007 hun trotse Imperial Chemical Industries overnam voor 8 miljard pond. ICI had toen al jaren aan tegenvallende resultaten achter de rug.<h2 xmlns:xml='http://www.w3.org/XML/1998/namespace'>Gevoeligheden</h2>Om aandeelhouders tevreden te houden had de top zijn farmaceutische divisie afgesplitst. Hoewel dit geen rooie cent opleverde, besloot men voor de hoofdprijs Unilevers chemiedivisie te kopen. Met geleend geld. Er volgde een neerwaartse spiraal van gedwongen desinvesteringen en herstructureringen. Toen AkzoNobel een bod op ICI deed, waren de aandeelhouders tevreden. Maar het Britse publiek kwam in opstand. Hoe nationaal en beperkt die emoties zijn, bleek toen in dezelfde periode de Britten op de stoep stonden voor ons ABN Amro. Wijers: „Ik werd in Engeland aangesproken op de gevoeligheden rond ons bod op ICI, maar dat bij ABN Amro soortgelijke gevoelens leefden, leek veel Britten te ontgaan.”

Veel Nederlandse concerns zijn zoveel groter geworden dan op de Nederlandse schaal kon worden verwacht door over de grens overnames te doen, weet Wijers. „Dan kun je niet zeggen, anderen mogen niet bij ons komen.”

Hij ergert zich aan al te protectionistisch gedrag. „Er moet een gelijk speelveld zijn. Een overname door een Russisch bedrijf, waarbij kennis uit Nederland kan verdwijnen, heeft enige bescherming nodig. Andersom wordt die kennis immers niet wordt gedeeld want de Russische economie is erg gesloten.”<h2 xmlns:xml='http://www.w3.org/XML/1998/namespace'>Complex</h2>Ook vindt hij dat een overheid mag ingrijpen als er een legitiem argument is, als bescherming van kennis of belangrijke infrastructuur. Maar het is een complexe zaak, vindt de man die aan beide kanten van de tafel zat – voor zijn rol als topman bij AkzoNobel was hij immers minister van EZ en verantwoordelijk voor onder meer Fokker en DAF. „Bij Fokker lag veel kennis bij de leveranciers. Het bedrijf was technisch failliet. Wij wilden best verlies financieren, maar dan moest er wel een perspectief zijn. Dat was er niet.”

Over Unilever, waar hij alleen maar in algemene termen over wil spreken, want topman Paul Polman doet ’een geweldige job’: „Natuurlijk is de voedingsmiddelensector belangrijk voor Nederland en ik meen te weten dat Unilever in Wageningen een belangrijke speler is. Maar rechtvaardigt dat rechtstreekse ingrijpen door de politiek bij een overname? Ik betwijfel dat.”<h2 xmlns:xml='http://www.w3.org/XML/1998/namespace'>Niet ouderwets</h2>Bij een aantal sectoren, zoals de financiële, heb je toezichthouders. „Die kunnen ons beschermen tegen systeemrisico’s. Je moet er niet aan denken dat iemand onze banken overneemt en er vervolgens een zooitje van maakt. Maar ik ben er geen voorstander van om politieke bemoeienis toe te staan, zoals de Fransen dat doen. Dat is zo ouderwets en oneerlijk. Die noemden zelfs toetjesmaker Danone van strategisch belang. Terwijl dat bedrijf in ons land nota bene Numico heeft overgenomen.” Recent punt van zorg die ook de vraag om bescherming van bedrijven actueel maakt, is de afnemende betrokkenheid van aandeelhouders. Een steeds groter deel van de aandelen in beursgenoteerde fondsen is in handen van indextrackers – passief gemanagede beleggingsfondsen met veelal pensioengeld. De uitgevers van deze trackers (ETF’s) nemen zelden of nooit de microfoon ter hand op een aandeelhoudersvergadering.

„Een paar grootaandeelhouders waar je een goede verstandhouding mee hebt, zijn een goede bescherming”, weet Wijers. „Veel institutionele beleggers komen en gaan en hebben niet altijd oog voor het lange-termijn belang van bedrijven, omdat ze zelf worden afgerekend op korte termijn rendementen.”<h2 xmlns:xml='http://www.w3.org/XML/1998/namespace'>Creatie waarde</h2>In de code voor goed bestuur, zoals die recent door de commissie Van Manen is gemoderniseerd, wordt ook de nadruk gelegd op creatie van waarde op lange termijn. „We moeten niet alleen gedreven worden door kwartaalcijfers”, zei voorzitter Jaap van Manen in december. Iets wat een invloedrijke belegger als Blackrocks Larry Fink kort daarvoor ook al schreef. Wijers zou daarom graag zien dat belangrijke Nederlandse investeerders, zoals pensioenfondsen, hun verantwoordelijkheid nemen voor de lange termijn strategie van bedrijven. „Raar is dat ik geen AEX-fonds ken waar een pensioenfonds meer dan 3% in bezit. Tegelijkertijd begrijp ik ook wel dat ze een zo’n hoog mogelijk rendement willen maken voor hun leden.”

De flirt van Nordea bank met ABN Amro en de gestrande overnamepoging van PostNL door Bpost zijn recente voorbeelden van buitenlandse pogingen Nederlandse bedrijven op te kopen. Beiden kenmerkten zich door politiek ingrijpen. Ook afgelopen weekend zaten premier Rutte en minister Kamp (EZ) aan hun telefoon gekluisterd. Een trend? Wijers:„Ik denk dat het deels verkiezingsretoriek is. Je zit er niet op te wachten dat de politiek zich structureel, via bijvoorbeeld incident-gedreven kamervragen, met overnames bemoeit.”<h2 xmlns:xml='http://www.w3.org/XML/1998/namespace'>Mensen niet kapitaal</h2>Een aantal fondsen, Heineken voorop, hebben zo’n zware beveiliging dat ze nooit politieke steun nodig hebben. Wijers, president-commissaris bij de brouwer: „Als je een aandeel Heineken koopt, weet je waar je aan begint. De controle ligt bij de familie. Ook bij Snapchat, dat nu in de VS naar de beurs gaat, heb je geen invloed als je een aandeel koopt. Kapitaal is niet belangrijk, maar de mensen. Die zeggen als je met met ons meedoet verdien je in korte tijd veel geld, maar bemoei je niet met onze business want daar heb je geen verstand van.” Beschermingsstichtingen en inmenging van de politiek kan nuttig zijn, zegt hij. „mits het niet doorschiet. De beste verdediging tegen overnames is een heldere en goed gecommuniceerde strategie met resultaten die daar uit voortvloeien. ”

Door Harry van GelderEdwin van deer Schoot