Nieuw wetsvoorstel beperkt arbeidsmobiliteit

Het parlement verdient hiertoe alle lof, al zal het wetsvoorstel waarschijnlijk nu op korte termijn alsnog worden behandeld en ongewijzigd worden doorgevoerd. Het gaat om het voorstel ‘Wet anticumulatie Ziektewet en Werkloosheidswet’. Het voorstel bevat vier maatregelen, waar bij drie van de vier maatregelen weinig kritiek hoeft te worden verwacht en waarvan de intentie zeker goed is. Een column is niet de plaats om een geheel wetvoorstel te behandelen, daarom ga ik hier uitsluitend in op de vierde maatregel. Want hieraan kleven enkele negatieve gevolgen die met name de werkgever maar zeker ook de werknemer met een tijdelijk dienstverband fors kunnen raken. Door deze maatregel lijkt ook het gelijkheidsbeginsel te worden geraakt.

Het gaat hier om de maatregel die is bedoeld om tegen te gaan dat het ontvangen van een Ziektewet-uitkering leidt tot een verschuiving van de einddatum van het recht op WW. In de huidige situatie is het voor een werknemer met een aflopend tijdelijk dienstverband, aantrekkelijk om zich ziek te melden. Indien deze werknemer ziek blijft, volgt er na afloop van het tijdelijke dienstverband, een ZW-uitkering, tot maximaal 104 weken na de 1e ziektedag. Daarna volgt recht op een uitkering uit hoofde van de WW of, in geval van arbeidsongeschiktheid, de WIA. Deze WIA-uitkering kan een IVA-uitkering zijn of een WGA-uitkering. Een volledig en duurzaam arbeidsongeschikte werknemer ontvangt een uitkering uit hoofde van de IVA, die in principe tot 65-jarige leeftijd uitkeert. De niet volledig en de wel volledig maar niet duurzaam arbeidsongeschikte werknemer ontvangt een uitkering uit hoofde van de WGA. De eerste periode is dit een zeer acceptabele WGA-loongerelateerde uitkering en daarna een WGA-loonaanvullingsuitkering of een WGA-vervolguitkering. De duur van zowel de WW- als de WGA-loongerelateerde uitkering is afhankelijk van de duur van iemands arbeidsverleden en maximaal 38 maanden. De hoogte van beide uitkeringen is in principe ook hetzelfde. Door zich ziek te melden en een ZW-uitkering te ontvangen, kan iemand de tijd rekken waarop het recht op WW (of een WGA-uitkering) eindigt en krijgt deze persoon langer een acceptabel inkomen zonder dat er werk tegen over staat. Hetzelfde geldt voor een werkloze als hij zich ziek meldt. Ook voor hem wordt in het huidige stelsel de WW-einddatum opschoven zolang hij ziek is.

In het nieuwe voorstel schuift de einddatum van de WW- of WGA-uitkering niet op, omdat hij wordt bepaald, als ware er geen ZW-uitkeringsperiode. Dit betekent geen of een kortere WW- of WGA-periode en dus een veel beperktere inkomenszekerheid voor de werknemer.

Op zich is dit een terechte maatregel als men beseft dat bijna 60% van de instromers in de WGA vanuit de Ziektewet komt. Dat het voorkomen van deze instroom net zo streng wordt aangepast als voor werknemers met een vast dienstverband, verdient waardering.

Maar waarom is de instroom vanuit het Ziektewet-vangnet groter dan vanuit normale vaste dienstverbanden? De Memorie van Toelichting bij het voorstel noemt twee belangrijke oorzaken: In de eerste plaats blijkt het dat 35% van de zieke werklozen, naast hun ziekte, als belangrijkste reden van hun ziekmelding noemt het verlengen van de WW-uitkeringsduur door hun ziekmelding. Dat deze groep door de voorgestelde maatregel wordt geraakt, vind ik terecht, want de maatregel voorkomt misbruik van de regeling. Voor zieke werknemers van wie het dienstverband tijdens de ziekte eindigt door afloop van de contractsduur ligt dit naar mijn mening anders! Zij maken geen misbruik, maar zijn daadwerkelijk ziek geworden, alleen vanuit een (nog) tijdelijk dienstverband en niet vanuit een vast dienstverband dat meestal na het eerste jaar automatisch volgt. Deze groep wordt met deze maatregel stevig geraakt!

Een belangrijke tweede reden voor de hoge instroom van vangnetters is dat voor deze groep de reïntegratie bij de oude werkgever niet mogelijk is en dat dus het UWV verantwoordelijk is voor reïntegratie elders (tweede spoor). En met name dit laatste verdient aandacht. Ondanks de inspanningen die UWV zich getroost, is het reïntegratie-rendement erg laag. En mede door deze oorzaak betalen werkgevers die bij het UWV voor de WGA verzekerd zijn meer dan twee keer zo veel (gedifferentieerde) WGA- premie als dat ze zelf aan uitkeringslast hebben ‘veroorzaakt’. Omdat hier al genoeg over is geschreven, laat ik het onderwerp ‘gedifferentieerde WGA-premie’ voor wat het is. Maar een gevolg van het niet voldoende functioneren van het UWV-reïntegratie-instrument (vaak buiten de schuld van het UWV) betekent wel dat goedwillenden worden geraakt. Dit komt mede omdat de overheid het reïntegratiebelang van de ‘vangnetters’ boven de vermeende kans op risicoselectie door de werkgever bij het aannemen van werknemers stelt.

Een belangrijk ander gevolg van het wetsvoorstel is dat er een rechtsongelijkheid ontstaat tussen werknemers met een vast dienstverband en met een tijdelijk dienstverband. Tevens wordt het voor werknemers minder aantrekkelijk om vanuit een vast dienstverband elders te gaan solliciteren en daar te starten met een tijdelijk dienstverband.

Als werknemers dit beseffen en het mogelijke risico van een tijdelijk dienstverband zien, dan zou dit er toe kunnen leiden dat voor werknemers met een vast dienstverband gaat gelden: Blijf zitten waar je zit, tenzij je elders een contract voor onbepaalde tijd kunt krijgen. En bij een krappe arbeidsmarkt zullen werknemers van werkgevers een contract voor onbepaalde tijd eisen, hetgeen voor de werkgevers weer extra risico’s met zich meebrengt. Hoe dan ook zal deze maatregel de arbeidsmobiliteit die de overheid zo propageert zeker belemmeren!

Daarnaast verwonder ik mij er over dat een dergelijk verschil in rechtszekerheid tussen een vast en een tijdelijk dienstverband de gelijkheidstoets blijkbaar heeft doorstaan.

 Mail

 Print