Nieuws/Binnenland

Migratie te hoge drempel

Besprekingen formatie vastgelopen

Door Parlementaire Redactie

Informateur Edith Schippers.

Informateur Edith Schippers.

ANP

Den Haag - UPDATE 19.40 uur - De formatie is vastgelopen. Dat meldt informateur Edith Schippers, die namens VVD, CDA, D66 en GroenLinks de afgelopen zeven weken probeerde een kabinet in elkaar te zetten. Dat is niet gelukt. Het onderwerp migratie bleek een te hoge drempel, zei Schippers. „Het gaat domweg niet lukken.”

Informateur Edith Schippers.

Informateur Edith Schippers.

ANP

Er wordt al weken gesproken over het onderwerp voordat vandaag de vier partijen gezamenlijk tot de conclusie kwamen dat de kloof tussen de partijen niet te dichten is. „De verschillen zijn gewoon te groot. Migratie is heel lang aan de orde geweest. Er is echt alles geprobeerd om de kloof kleiner te maken maar dat is niet gelukt.”

Volgens ingewijden heeft GroenLinks zich in de onderhandelingen gekeerd tegen een nieuwe ’Turkijedeal’ met Afrikaanse landen. Die zou inhouden dat migranten uit Afrika worden teruggestuurd. De landen in kwestie zouden hun gevluchte burgers terugnemen in ruil voor financiële steun van de EU.

De onderhandelaars wilden elkaar nog niet de schuld geven van de mislukte formatie. Ze prezen elkaar voor hun inzet en spraken van een ’gezamenlijke conclusie’. „Met migratie zijn we extra de diepte ingegaan”, zei VVD-leider Rutte in een reactie. „We hebben vastgesteld dat we wel op onderdelen elkaar konden vinden, maar dat uiteindelijk de verschillen te groot waren.”

Verrassing

Het mislukken van de formatie komt als verrassing. De partijen aan de formatietafel leken er allemaal op uit om van de formatie een succes te maken.

Rutte noemt het ’jammer’ dat die inspanningen voor niets zijn gebleken. Ook CDA-leider Buma zei ’teleurgesteld’ te zijn. Volgens hem was het niet één partij die de stekker eruit had getrokken. Het was een ’gezamenlijke conclusie’ dat verder praten geen zin meer had. „De sfeer was niet zo dat er een schuldige werd gezocht”, vulde D66-leider Pechtold aan. „Ik kwam vanochtend ook niet met het idee ’het gaat niet goed’.” Ook GL-leider Klaver probeerde mild te zijn voor zijn collega’s door ze te bedanken voor hun inzet. „Ik had dolgraag een kabinet gevormd. Maar de verschillen op migratie waren onoverbrugbaar.” Klaver suggereerde dat de deur voor de vorming van een nieuw kabinet met GL erin nog niet voorgoed op slot zit. „Voor nu is het mislukt.”

Toch viel op dat er maandag, wanneer Kamerleden gewoonlijk op werkbezoek zijn, veel GroenLinksers in de Tweede Kamer waren. Klaver was gauw na het te woord staan van de pers terug op zijn kamer, omringd door persvoorlichters. Ook de ’beeldvoerder’ was aan Klavers zijde. Alsof de partij was voorbereid op een mediageniek crisismoment.

’Terug bij af’

De formatie is nu, negen weken na de verkiezingen, terug bij af. Schippers heeft haar opdracht teruggeven aan de Kamer en is geen informateur meer. De VVD zal het nu als grootste partij met andere partijen moeten proberen. Het ligt voor de hand dat nu een combinatie wordt onderzocht van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Dat is een enorm risico, aangezien zo’n coalitie in de Tweede Kamer maar een meerderheid van 1 zetel zou hebben. Bovendien is de CU op het punt van migratie nauwelijks strenger dan GL. Ook een combinatie met de PvdA is mogelijk, al staat die partij na de electorale dreun (ze ging van 38 naar 9 zetels) niet te trappelen om weer te gaan regeren.

PVV-leider Wilders noemt het mislukken van de formatie, en vooral het vooruitzicht dat Nederland geen kabinet krijgt met GroenLinks, ’zeer goed nieuws’. „De PVV is als tweede partij van Nederland volledig beschikbaar.” Wilders heeft eerder aangegeven dat hij een kabinet van PVV, VVD, CDA, SGP, Forum voor Democratie en 50Plus ziet zitten. De combinatie zou een meerderheid hebben in beide kamers. Volgens 50Plus-leider Krol ligt het eerder voor de hand dat zijn partij eraan te pas komt als ’het motorblok’ (VVD, CDA, D66) gaat praten met de CU. „Dan schuif ik graag aan.”

SP-leider Roemer is ’niet verbaasd’ dat de formatie is stukgelopen, maar wel geërgerd dat het zo lang heeft moeten duren voordat de partijen vaststelden dat de verschillen te groot waren. „Onbegrijpelijk dat dat ze daar nu pas achter komen. Je wéét dat immigratie een lastig onderwerp is. Ik zou zeggen: begin daar dan mee. Dan weet je meteen of het gaat lukken. Want al dat geklets over dat de sfeer goed is, daar koopt niemand wat voor.”

De Tweede Kamer gaat waarschijnlijk deze week nog debatteren over welke combinaties een volgende informateur zou moeten onderzoeken.

Lees meer over