Nieuws/Binnenland

Addink: Erfpachtreferendum wél mogelijk

Hoogleraar: stad schendt rechten

Door Mike Muller

Professor Henk Addink vindt dat het stadsbestuur zijn boekje ver te buiten gaat.

Professor Henk Addink vindt dat het stadsbestuur zijn boekje ver te buiten gaat.

Rene Bouwman

Amsterdam - Hoogleraar Henk Addink, autoriteit op het gebied van het bestuursrecht en in het bijzonder op het gebied van beginselen van goed bestuur, veegt de vloer aan met het collegebesluit van Amsterdam om het referendum over erfpacht te elfder ure te blokkeren. „We willen op gemeentelijk niveau toch ook niet naar een begin van een politiestaat?”

Professor Henk Addink vindt dat het stadsbestuur zijn boekje ver te buiten gaat.

Professor Henk Addink vindt dat het stadsbestuur zijn boekje ver te buiten gaat.

Rene Bouwman

Addink is buitengewoon kritisch naar het Amsterdamse stadsbestuur. „Het recht – in dit geval het bestuursrecht en de daaruit vloeiende beginselen van goed bestuur – wordt met voeten getreden. Fundamentele waarden in een democratische rechtsstaat worden geschonden”, is zijn harde oordeel. Hij verdiepte zich in de referendumverordening, het collegebesluit en het advies van de Initiatief- en Referendumcommissie. Die commissie oordeelde op 9 juni dat er helemaal geen referendum over erfpacht mogelijk is, omdat dit een ’collegebevoegdheid’ zou zijn.

Volgens prof. dr. Addink - hoogleraar bestuursrecht en goed bestuur aan de universiteit Utrecht - is er wel degelijk een mogelijkheid om een volksraadpleging uit te schrijven, bijvoorbeeld een raadgevend referendum. „Dit advies van de commissie gaat alleen over een ’correctief’ referendum, maar er zijn hier verschillende vormen van referenda denkbaar, zoals we die in diverse gedaanten in andere landen kennen.”

Addink reageert bovendien op uitspraken van wethouder Van der Burg en burgemeester Van der Laan, die eerder zeiden dat een erfpachtreferendum wel mogelijk was, maar nu plots stellen dat het een misverstand is. „Ik heb de indruk dat de wethouder als politicus in het verleden uitstekend aanvoelde dat dit typisch een onderwerp is, waarbij vrijwel de gehele Amsterdamse bevolking betrokken is. Het geeft van democratisch gevoel en inzicht blijk, wanneer het definitieve besluit inzake de toekomstige erfpachtregeling aan de Amsterdamse bevolking wordt voorgelegd.” Omdat tachtig procent van de grond in Amsterdam is uitgeven, zijn veel burgers betrokken bij de besluitvorming. „Een directere betrokkenheid van burgers is nauwelijks denkbaar.”

Dinsdagavond ontkende wethouder Van der Burg te hebben aangestuurd op een negatief advies van de referendumcommissie. Inhoudelijke vragen, die oppositiepartijen wilden stellen, wees hij door naar burgemeester Van der Laan als eindverantwoordelijke.

Professor Addink concludeert dat het besluit van het college om geen referendum te faciliteren ’rechtens onjuist is’ en zet grote vraagtekens bij het advies van de referendumcommissie. „Bovendien lijkt het college op het punt van de uiteindelijke besluitvorming de gemeenteraad (zogenaamd om juridische redenen) én de burgers buitenspel te zetten (om dezelfde redenen).” Hij vervolgt: „De voorstanders van een democratische rechtsstaat, ook op gemeentelijk niveau, moeten zich hiertegen verzetten. We willen op gemeentelijk niveau toch ook niet maar een begin van een politiestaat?”, waarmee hij doelt op het gebrek aan controle en het buiten spel zetten van de gemeenteraad.

Addink levert ook kritiek op de ’gebrekkige’ referendumverordening, die op ’gespannen voet’ staat met Europese afspraken. Addink denkt dat een collegebesluit kan leiden tot rechtszaken in Nederland, maar ook in Straatsburg. „Het Straatsburgse Hof zal kritisch kijken naar de huidige verordening en met name naar de uitvoering en de negatieve consequenties voor burgers.”