Nieuws

Nederlandse retailbedrijven leggen het af tegen wereldwijde winkelformules

Middenstand met de tijd mee

Door door Harry van Gelder

Retaildeskundige Ronald van Zetten op de Nieuwendijk in Amsterdam. „Het valt op dat Nederlandse winkels het relatief slecht doen.”

Retaildeskundige Ronald van Zetten op de Nieuwendijk in Amsterdam. „Het valt op dat Nederlandse winkels het relatief slecht doen.”

Matty van Wijnbergen

Retaildeskundige Ronald van Zetten op de Nieuwendijk in Amsterdam. „Het valt op dat Nederlandse winkels het relatief slecht doen.”

Retaildeskundige Ronald van Zetten op de Nieuwendijk in Amsterdam. „Het valt op dat Nederlandse winkels het relatief slecht doen.”

Matty van Wijnbergen

Ronald van Zetten stond twaalf jaar aan de top bij de Hema en bekleedde daarvoor directiefuncties bij Albert Heijn, Praxis en DA. Tegenwoordig is hij ook zelf ondernemer. Samen met zakenman Roland Kahn heeft hij de merkrechten van V&D gekocht. Binnenkort presenteert hij een nieuwe onlinewinkel. De man bij uitstek dus voor een gidswandeling door het drukste winkelgebied van Amsterdam.

Startpunt is de kop van de Amsterdamse Nieuwendijk. De kragen staan omhoog, de wind waait guur. Van Zetten (54) heeft er zin in. Zijn ogen stralen. Energiek en vol enthousiasme beent hij door de Amsterdamse winkelstraten. Hij is nauwelijks bij te houden. Voor we het weten staan we in de Italiaanse delicatessenzaak Tutto Food op de Nieuwendijk. „Ik had deze nog niet gezien, maar wát een mooie zaak. Heerlijke spullen, prachtig uitgestald. Het water loopt je in de mond.” De Italiaanse eigenaar is zo trots als een pauw. „We zijn net drie maanden open en het loopt uitstekend.”

Buurman is gezondheidswinkel Holland & Barrett, het vroegere De Tuinen. Hier gaan vooral voedingssupplementen en beautyproducten over de toonbank. „Knap hoe die winkelketen weer opkrabbelt”, zegt Van Zetten. Even verderop zit JD Sports, dat sport- en outdoorkleding verkoopt en een deel van de winkels van het failliete Perry en Aktie Sport overnam. Ook over deze Britse keten is de retailkenner vol lof. „Ze combineren de verkoop van sportschoenen met die van casual schoenen, hebben een enorme collectie en de winkels zien er fantastisch uit.”

Op deze winderige dag valt op dat sommige winkels uitpuilen van de mensen, maar dat je bij andere een kanon kunt afschieten. Van Zetten geeft oud-Bijenkorf-directeur Jan Kessels groot gelijk toen die onlangs stelde dat het vooral stil is „bij een aantal grote, gevestigde en al tientallen jaren bestaande kledingketens van Nederlandse origine. Terwijl het heel druk is bij hun nieuwe tegenhangers uit het buitenland.” Kessels advies: ’Stop ermee.’

Moordend

De concurrentie is inderdaad moordend en komt van alle kanten, zegt Van Zetten. „Aan de bovenkant krijgen winkeliers te maken met machtige ketens als de Bijenkorf en Hudson’s Bay. Aan de onderkant moeten ze het opnemen tegen giganten als Primark en Decathlon, die extreem lage prijzen hanteren. Aan de zijkant moeten ze dan ook nog knokken met lokale, specialistische winkels.”

Sommige van die concurrentieoorlogen kun je simpelweg niet winnen, denkt hij. Zoals die met Primark, dat op het Damrak een reusachtige winkel heeft. „Die hebben een duidelijk concept en wijken daar niet van af. De winkels zien er relatief mooi uit en de prijzen zijn extreem laag. Daar is bijna niet tegen op te boksen.” Ook kledingzaken als H&M, Zara en Urban Outfitters, die rond de Kalverstraat zijn gevestigd, zitten volgens hem „ongelooflijk goed in elkaar, hebben een fantastische logistiek en weten bovendien precies wat de klanten willen.”

De oud-baas van de Hema signaleert dat er tegenwoordig op een veel intelligentere manier over winkels wordt nagedacht dan vroeger. „Daardoor zie je specialistische winkels steeds beter worden en de grotere steeds professioneler. In mijn visie overleven alleen winkels met een eigen identiteit, een eigen assortiment en een goede service.”

Tijdgeest

Voor wie wil moderniseren en innoveren zijn er komend jaar volop kansen. Volgens het economisch bureau van ING maakt de koude sanering van begin 2016 nu langzaamaan plaats voor nieuwe initiatieven, met dank aan de economische opleving. In de grote steden zullen daardoor de meeste gaten die vorig jaar vielen in de winkelstraten snel weer zijn gedicht. De ING-economen voorzien in de non-foodsector een omzetgroei van zo’n 1,5 procent. De Rabobank, de bank van veel middenstanders, rekent zelfs op een toename van 2,5 procent. Wel waarschuwen de deskundigen van de Rabo dat niet iedereen daarvan zal profiteren. „Veel winkeliers hebben de crisis overleefd, maar ze hebben onvoldoende geanticipeerd op het veranderende gedrag van consumenten. Deze retailers hebben nog een grote uitdaging voor de boeg.”

Van Zetten heeft een briefje in de hand van ondernemingen die de tijdgeest volgens hem goed begrijpen. Het zijn vooral buitenlandse ketens. Met twee Nederlandse uitzonderingen. Op de Nieuwendijk prijst hij de winkel van Dille & Kamille aan, zoals hij dat later op de Leidsestraat zal doen met wellnesmerk Rituals.

Dille & Kamille is volgens Van Zetten toekomstbestendig omdat het „in een korte tijd een enorme inhaalslag heeft gemaakt en het assortiment heeft vernieuwd. Het bedrijf biedt nu zelfs eigen biertjes aan.” Rituals vindt hij helemaal een succesverhaal. „Het verovert de gehele wereld. Ik vind het bijzonder knap van topman Raymond Cloosterman dat hij op een eigenzinnige manier zijn concept heeft doorgezet, ook toen weinig mensen er iets in zagen.”

„Deze winkel moet je echt zien”, zegt Van Zetten. Hij wijst op cosmeticawinkel Kiko die in Amsterdam zowel in de Kalverstraat als op de Nieuwendijk zit. Deze relatief kleine, maar zeer strak ingerichte Milanese keten verovert ons land in recordtempo. Van Zetten begrijpt wel waarom. „Duidelijk concept, vriendelijk personeel en vooral een goede prijs-kwaliteitverhouding.”

Enthousiast is hij ook over Hutspot, Sabon, Rappha, Hay House, Snipes en vooral kledingwinkel Brandy Melville. De zaak is favoriet bij jonge vrouwen vanwege de moderne kleding en betaalbare prijzen. Dat blijkt ook deze middag. Het is dringen in het filiaal in de Leidsestraat.

Het zijn niet alleen de ’goedkopere’ winkels waar Van Zetten zijn oog op heeft laten vallen. Op de Heiligeweg zit All Saints, een peperdure kledingwinkel waar je ook schoenen kunt kopen. „Duur, maar mooie, modieuze spullen.”

Schakelen

Tijd voor koffie. In een moderne koffiebar vat de retaildeskundige de middag samen. „De consument zoekt steeds meer naar beleving in de winkelstraten en is steeds minder voorspelbaar en vasthoudend in zijn keuze. De veranderingen gaan razendsnel. Tegenwoordig is het vermengen van winkelconcepten (’blurring’) erg in. Bij Brandy Melville kun je ook accessoires kopen. In de schoenenwinkel zit een koffiebar en bij bijvoorbeeld Hutspot kun je je haar laten knippen.”

Wil je als retailer bij de tijd blijven, dan moet je alert zijn en snel kunnen schakelen. „In je bedrijf moet je precies weten wie er contact heeft met de winkelstraat en de trends kan herkennen. Want de winnaars van vandaag hoeven niet de winnaars van morgen te zijn.”

Ikea doet dat goed, zegt Van Zetten. „Ikea heeft een denktank in het leven geroepen die nadenkt over hoe de winkel er over tien jaar uit gaat zien. Daarbij hebben ze alle vrijheid. De toekomstige winkel hoeft totaal niet te lijken op de huidige vestigingen. Dat vind ik fantastisch.”