Nieuws/Nieuws

Praten over WOII met kinderen: 'Geen plezierreisjes, maar ervaringen!'

Door Door redactie VROUW

GEEN - ‘Als je het feestje van twee maanden geleden al zo goed als vergeten bent, hoe kun je dan een oorlog die je zelf niet hebt meegemaakt, na zéventig jaar nog herinneren?’ Een logische uitspraak van een 17-jarige. En hij heeft gelijk: pubers hebben een lange termijn geheugen tot ongeveer de volgende pauze en dan zijn het vooral de gebeurtenissen waar emoties bij betrokken zijn die ze echt onthouden, aldus VROUW opvoeddeskundige Marina van der Wal.

Confucius, een wijze uit China, wist het al een aantal eeuwen geleden: een mens moet het niet alleen hebben van theoretische verhalen, maar ook van het kunnen zien met eigen ogen én het beleven. En vooral dat laatste is - gelukkig maar - een ‘probleem’ voor onze pubers als het om het herdenken van de Tweede Wereldoorlog gaat: de overgrote meerderheid heeft nog nooit een oorlog meegemaakt…

Gruwelijk verhaal

Weten zij veel over het verraad van buurtgenoten en de grote gevolgen die dit heeft gehad voor honderdduizenden mensenlevens. Ze kunnen zich niets voorstellen bij al die getallen die je voorstellingsvermogen te boven gaan. Het is niet meer dan een geschiedenisles als zo velen. Net als de verhalen over Napoleon en Austerlitz of een gruwelijk verhaal dat zelfs aan de fantasie van de beste Thrillerauteur niet ontsproten zou kunnen zijn. Je kunt de plaatsnamen waar de geallieerden aan land gingen uit je hoofd leren, het schreeuwen van je maten die naast je ten onder gaan in de zee hoor je niet. Je ruikt de lucht van geronnen bloed niet als je tussen al die omgekomen soldaten je eigen weg moet vinden. Je beseft je niet wat het is om oog in oog met de dood te staan.

Films zoals bijvoorbeeld The killing fields, SavingPrivate Ryan, Schindlers List, Zwartboek die ons heel kort een kijkje geven in de verschrikkingen die er zijn geweest tijdens de oorlogsjaren; door het zien van de opofferingen en het leed komen we nét een stapje dichterbij en beseffen we even wat deze tijd heeft gedaan in al die verwoeste mensenlevens.

Ontwrichting ervaren!

Met de woorden van Confucius in het achterhoofd is het niet vreemd dat steeds meer stemmen opgaan om middelbare scholieren te laten ervaren voor welke ontwrichting de Tweede Wereldoorlog staat. Geen plezierreisjes maar juist wel de reis naar Auswitch, Westerbork of Overloon.

En didactisch gezien is dat geen vreemde of gekke overweging; naast de droge kost en het zien van beelden en emoties, óók op de pekken komen waar de ervaring van al het leed daadwerkelijk heeft plaatsgevonden, geeft onze kinderen meer bagage mee over de jaren die Nederland op haar grondvesten heeft laten schudden. Het geeft jongeren meer besef van goed en kwaad én de rol die je eigen keuzes hierin kunnen spelen.

Moeilijk, lastig, zwaar

Lastig? Ja. praten over zaken die je voorstellingsvermogen te boven gaan, lijkt met pubers vaak onbegonnen werk. En ja; niet alle kinderen staan hier - ook vanuit hun achtergrond - voor open. Maar ‘lastig’ en ‘moeilijk’ en ‘zwaar’ kan en mag nooit de reden zijn om een onderwerp ‘te laten lopen’. En wat betreft de thema’s oorlog en onderdrukking, de ellen de mensen elkaar kunnen aandoen kan dat zeker niet. Niet nu. Niet in deze tijd waar de geschiedenis zich lijkt te herhalen.

Opdat wij niet vergeten

‘Opdat wij niet vergeten’; het staat op tientallen gedenkplaten boven al die namen van omgekomen strijders. Als we écht niet willen vergeten, dan zullen we onze kinderen - thuis en op school - de mogelijkheid moeten geven om én te leren, én te zien én te ervaren. Scholen, basis én de middelbare scholen zullen we actief moeten betrekken bij de plaatselijke herdenkingen; dat zou een mooie eerste stap zijn.

Het is aan ons, ouders, school én media om de keus te maken: wordt de herinnering van jongeren aan de tweede wereld oorlog vooral een dag van festivals, of houden wij met elkaar in ere, het ‘opdat wij niet vergeten…’

Wat vinden jullie: is er inderdaad iets voor te zeggen om droge materie stampen en plezierreisjes te vervangen voor reizen naar Auswitch of Westerbork? Praat mee!

Lees meer over