Nieuws/Binnenland

Voldoende steun voor referendum sleepwet

Amsterdam - De kans is heel groot dat Nederland weer naar de stembus kan voor een referendum. De initiatiefnemers van het referendum over de ’Sleepwet’, die gaat over het aftappen door de geheime diensten, zeggen de benodigde 300.000 handtekeningen te hebben.

Als officieel blijkt dat de initiatiefnemers echt het benodigde aantal steunbetuigingen te hebben, wordt het de tweede keer dat op deze wijze een referendum wordt afgedwongen. Eerder was er al een stembusgang vanwege het associatieverdrag met Oekraïne.

Met de ’sleepwet’ doelen de initiatiefnemers voor het referendum op de wet die begin van deze zomer door het parlement is geloodst. Daarmee wordt geregeld dat het kabinet op veel grotere schaal de kabel, en daarmee ook mobiel verkeer, kan aftappen. Sceptici vrezen dat onschuldige burgers daar ook de dupe van worden.

De wet geeft de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) ruimere toegang tot telefoon- en internetgegevens van burgers. De wet, die officieel de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten heet, werd in juli aangenomen door de Eerste Kamer en treedt per januari 2018 in werking, nog voor het eventuele referendum wordt gehouden.

Een van de initiatiefnemers, student Tijn de Vos, benadrukte maandagmiddag nogmaals waarom hij en zijn medestudenten het initiatief tot het referendum hebben genomen: „Het is belangrijk dat mensen weten dat de mogelijkheid bestaat dat mensen afgeluisterd worden. Dat kan tot zelfcensuur leiden en dat ondermijnt onze democratische rechtstaat.”

En hoe nu verder?

Sinds 1 juli 2015 kunnen burgers in Nederland een verzoek indienen om een raadgevend referendum te houden over nieuwe wetten of verdragen. Zo’n referendum is niet zomaar geïnitieerd. In de eerste fase moeten de initiatiefnemers 10.000 handtekeningen verzamelen. Als die geldig blijken, volgt een tweede fase, waarin in zes weken tijd 300.000 handtekeningen moeten worden verzameld. In dit geval moesten de handtekeningen voor 16 oktober binnen zijn.

De Kiesraad moet uiterlijk binnen twee weken na die deadline vaststellen of er inderdaad ten minste 300.000 geldige verzoeken zijn ontvangen. Als dat zo is, volgt binnen zes maanden een referendum. Om te mogen stemmen gelden dezelfde voorwaarden als voor Tweede Kamer-verkiezingen: een minimumleeftijd van achttien jaar, de Nederlandse nationaliteit en niet uitgesloten zijn van het kiesrecht.

Als de meerderheid van de kiezers tegen de wet stemt én de opkomst is hoger dan 30 procent van het totale aantal kiesgerechtigden, dan moet de wetgever de wet opnieuw in overweging nemen.

Een raadgevend referendum werd één keer eerder gehouden: op 6 april vorig jaar gingen Nederlanders naar de stembus om zich uit te spreken over het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. Dat gebeurde na een initiatief van het comité GeenPeil.

Een van de initiatiefnemers, student Tijn de Vos, benadrukte maandagmiddag nogmaals waarom hij en zijn medestudenten het initiatief tot het referendum hebben genomen: „Het is belangrijk dat mensen weten dat de mogelijkheid bestaat dat mensen afgeluisterd worden. Dat kan tot zelfcensuur leiden en dat ondermijnt onze democratische rechtstaat.”

Lees meer over