Nieuws

’Klassieke accountant zal verdwijnen’

Door Yteke de Jong

Fi René Loman.

Fi René Loman.

JONG, ROB DE

Amstelveen - De klassieke accountant zal verdwijnen door de digitalisering van de samenleving.

Fi René Loman.

Fi René Loman.

JONG, ROB DE

Dat is de verwachting van bestuursvoorzitter Albert Röell van accountantskantoor KPMG, dat vrijdag het 100-jarige bestaan viert.

Jonkheer Röell is een heer van stand, die werd aangetrokken om ‘de eer’ bij KPMG te redden. Het accountantskantoor was in de afgelopen jaren verwikkeld geraakt in verschillende schandalen, waaronder belastingontduiking bij de bouw van het hoofdkantoor en betrokkenheid bij bedrijven als Vestia en Imtech, waarbij de vraag was waar de accountant was toen het misging. Er kwam toezicht door de Autoriteit Financiële Markten (AFM), die KPMG beboette.

Röell heeft zich ten doel gesteld de cultuur in de organisatie te veranderen. Dat gaat volgens hem ’stap voor stap’. Door technologie zal het vak van de accountant namelijk veranderen. Dat vereist andere vaardigheden, onder meer data-analyse. „Over een aantal jaar is het mogelijk om op dagelijkse basis betrouwbare cijfers te leveren, onder meer door robotisering. De klassieke accountant verdwijnt en zal zich nog meer bezig houden met een oordeel over lastige gevallen.”

De accountantsbranche richtte zich de afgelopen decennia op de commercie. Kritisch-professionele oordeelsvorming werd minder belangrijk gevonden, terwijl dit is waar het publiek op vertrouwt.

Deze vaardigheid probeert Röell opnieuw op te bouwen, onder meer door regelmatige ‘dilemma-trainingen’ voor het personeel. „We waren te weinig kritisch. Er moet ruimte zijn om elkaar aan te spreken en tegenwicht te bieden. Daar waak ik voor.”

De Monitoring Commissie Accountancy liet een half jaar geleden echter geen spaan heel van de progressie van accountants ten aanzien van een aantal ‘hete aardappelen’, waaronder het verdienmodel en de aanpak van fraude.

Roëll vindt dat deels terecht. „We zijn bezig met het verdienmodel, onder meer door een strenge scheiding tussen advies en controle. Het klassieke partnermodel zorgde wel voor betrokkenheid, dat is positief. In elk bedrijfsmodel gebeuren ongelukken.”

Dat de accountants het adviseren zouden moeten laten, wijst hij van de hand. „Het vak ontwikkelt zich op een hele andere manier. We bewegen ons richting abonnementsstructuren, met digitale auditsoftware.”

Het fraudevraagstuk is nog een opgave, omdat de accountant zich niet primair richt op het opsporen van fraude. Daar zijn wel gespecialiseerde accountants voor, die worden ingeschakeld als er echt een fraude wordt gevonden. Als een accountant tegen onrechtmatigheden bij een bedrijf aanloopt in de gewone controle, moet deze dat melden aan het bedrijf of aan de Autoriteit Financiële Markten. Het bestuur moet dan de volgende stap zetten.

Hier lopen de verwachting van het publiek en de verantwoordelijkheid ervoor uiteen, zegt Röell. Hij wijst erop dat in de regels voor goed ondernemingsbestuur nauwelijks iets over fraude is opgenomen, terwijl de commissarissen daar eigenlijk een grotere rol in hebben dan de accountant. De KPMG-topman ziet een blijvend spanningsveld. „Bedrijven zeggen dat het zo wel goed is. Er wordt wel onze kant uit gekeken, terwijl wij daar geen opdracht voor hebben. Het is niet zwart-wit en dat zal wel nog wel even zo blijven.”