Nieuws

Wees extra alert bij hoge en gegarandeerde rendementen

Beleggingsfraude waart rond

Door Bernard Vogelsang

Amsterdam - De lage spaarrente maakt het voor veel Nederlanders aanlokkelijk om in zee te gaan met aanbieders van beleggingen die hoge rendementen voorspiegelen. Hierbij zitten echter ook oplichters. Hoe herken je fraude en voorkom je dat je hier het slachtoffer van wordt?

Frauduleuze aanbieders benaderen jaarlijks - vooral telefonisch - duizenden Nederlanders. Van hen ’trappen’ tientallen in de door de oplichters bedachte list. Het gaat dan om ’wonderbeleggers’ als de Amerikaan Bernard Madoff, die middels zogenoemde ponzifraude (waarbij de uitbetaalde gelden aan bestaande beleggers worden gefinancierd uit de inleg van nieuwe klanten, red.) vele miljarden binnenhaalde. Beleggingen in waardeloze aandelen en in verre oorden doen het ook goed onder oplichters. Met als bekende voorbeelden Palm Invest (een dubieus vastgoedproject in Dubai) en teakplantages, waarvan de rendementen veelal veel te rooskleurig werden voorgespiegeld.

De alarmbellen moeten volgens financieel expert Kapé Breukelaar gaan rinkelen bij dit soort ’veelbelovende’ investeringsprojecten. „Deze zijn vaak slecht controleerbaar. Iemand die er enkele duizenden euro’s in heeft gestoken, gaat niet even een ticket naar Costa Rica of Dubai boeken om ter plekke te controleren waar de bouwgrond ligt en of de bouw al begonnen is.”

Hij benadrukt dat dergelijke ’exotische’ beleggingen ook vatbaarder zijn voor fraude. „Het kan zijn dat een aanbieder aanvankelijk niet van plan is om te gaan frauderen, maar dat hij na verloop van tijd allerlei noodsprongen gaat maken om het hoofd boven water te houden. In dit segment is dat risico groter.”

Breukelaar stelt dat consumenten ook altijd op hun hoede moeten zijn als er een ’gegarandeerd’ hoog jaarlijks rendement wordt beloofd. „Wat je daarbij ook vaak ziet, is dat de belegging wordt aangeprezen als een obligatie. Dat klinkt veilig, maar dat is het bepaald niet. Als de woorden ’gegarandeerd’ en ’obligatie’ worden gebruikt, moet je dus extra op je qui vive zijn.”

Waakzaamheid is sowieso geboden als de aanbieding buiten het toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) valt. Dat is het geval indien de beleggingsobjecten aan minder dan honderd consumenten worden aangeboden, die elk minimaal €100.000 moeten investeren.

Aanbieders van frauduleuze beleggingen kunnen eveneens te herkennen zijn aan de vage informatie die zij verstrekken. „Bij normale beleggingen willen partijen vaak veel informatie geven. Maar bij fraudeurs is transparantie meestal ver te zoeken”, aldus Breukelaar.

Consumenten die twijfelen over een beleggingsaanbod kunnen wel een aantal dingen doen om meer zekerheid te krijgen. Allereerst is het verstandig om de website van toezichthouder AFM te bezoeken. Daar staan niet alleen allerlei adviezen, maar ook lijsten met aanbieders die een AFM-vergunning hebben of waarvoor de toezichthouder juist waarschuwt. Dat is ook het advies van Jasper Jansen van de VEB. Hij geeft aan dat de beleggersvereniging tientallen telefoontjes per jaar krijgt van leden die door dubieuze partijen benaderd worden.

Ook buiten de AFM om kunnen mensen allerlei wegen bewandelen om meer informatie in te winnen, benadrukt Breukelaar. „Je kunt de jaarrekening van het beleggingsbedrijf opvragen bij de Kamer van Koophandel. Als die cijfers er niet zijn, is dat een duidelijke waarschuwing. Een andere tip is om het adres van de aanbieder van het beleggingsproduct op te zoeken op Google Streetview.”

Mensen met veel vermogen die twijfelen of zij de juiste beleggingsbeslissingen kunnen nemen, doen er volgens Breukelaar verstandig aan om een goede financieel expert in te schakelen. „Dat kost weliswaar geld, maar daarmee kun je pijnlijke fouten voorkomen.”

Wie toch het slachtoffer wordt van oplichting, kan vaak naar zijn of haar geld fluiten. De VEB voert voor haar leden weliswaar acties om verliezen door fraude of wanbeleid gecompenseerd te krijgen, maar is vooral succesvol bij (voormalige) beursgenoteerde bedrijven. „Helaas leert de praktijk dat boilerrooms het geld op geraffineerde wijze wegsluizen en het ontzettend moeilijk is om de schade te verhalen”, aldus Jansen. „Ik hamer er dus op beloftes van hoge rendementen te wantrouwen en nooit snel geld over te maken.”

Advocaat Hendrik Jan Bos raadt aan om snel actie te ondernemen als je geld in rook dreigt op te gaan door oplichting. „De meeste mensen blijven lang in de dubieuze belegging zitten en laten zich door de aanbieder geruststellen. Je moet echter snel erkennen te zijn opgelicht. Want wie als eerste actie onderneemt, heeft de meeste kans zijn geld terug te krijgen. Daarnaast is het van belang dat je je juridisch laat voorlichten over de eventuele noodzaak de schade te beperken.”

Bos ziet weinig in massaclaims. „Nederlanders kiezen hier vaak voor, omdat het weinig kost en ze denken samen sterker te staan. Het kost echter veel tijd om andere gedupeerde beleggers met een gelijksoortig belang te vinden die zich willen aansluiten. Als de schade meer dan enkele duizenden euro’s bedraagt, kan het zeker lonen in een vroegtijdig stadium een advocaat in te schakelen. Eén boze brief met de dreiging van beslaglegging kan voldoende zijn. De aanbieder is namelijk geregeld bereid een schadevergoeding te betalen om door te kunnen gaan.”