Nieuws/Binnenland

Spekman: gewed en verloren

Door Parlementaire Redactie

ANP

Den Haag - Het is over en uit voor Hans Spekman, de voorzitter van de PvdA. Na jaar in jaar uit bij de kwakkelende sociaaldemocraten de dans te zijn ontsprongen, pakt hij nu alsnog zijn biezen. De dramatisch verlopen Kamerverkiezingen gaven hem het laatste zetje.

ANP

De man met de trui werd begin 2012 als voorzitter verkozen om de rode kleur terug te brengen op de wangen van de sociaaldemocraten. De PvdA’ers moesten weer met beide benen ’middenin de samenleving staan’, naar het voorbeeld van linkse concurrent SP. Zo zou het ledenaantal van de partij verdubbelen, was zijn filosofie.

Het Amsterdamse grachtenpand van de partij was de aanstormend voorzitter dan ook een doorn in het oog. De PvdA hoorde te huizen in een ‘normale wijk’, een „wijk waar het gebeurt”. Maar na zijn verkiezing bleek het huurcontract net zo hardnekkig als de partijcultuur.

Stomverbaasd

De PvdA ging een verstandshuwelijk aan met de VVD en nestelde zich met een brede glimlach in een regeerakkoord van miljardenbezuinigingen. De stomverbaasde kiezers dienden daar maar begrip voor te hebben, het land moest geregeerd worden.

Ook op congressen werd aan de zorgen amper tegemoet gekomen. Tot grote ergernis van lokale afdelingen werd kritiek op het kabinetsbeleid door Spekman keer op keer van tafel geveegd. Alleen intellectuele fijnslijperij als strafbaarstelling van illegaliteit kwam daar ruimschoots aan bod. De ouderenzorg, de vluchtelingenstroom, het werd allemaal over de hoofden heen besloten.

Pas bij de tussentijdse verkiezingen zag men de rode rozen plots weer overal op straat. Spekman riep nog wel dat de partij weer activistischer moest worden, maar van de uitvoering kwam, opnieuw, amper iets terecht.

Onmacht

De kiezers waren er dan ook al gauw helemaal klaar mee en de PvdA duikelde van het ene dieptepunt in het andere. In alle onmacht besloot Spekman daarop zijn laatste redmiddel in te zetten. Niet een nieuw verhaal, maar een lijsttrekkersverkiezing moest de PvdA weer op de kaart zetten en de partij redden van de ondergang. Een herhaling van het trucje van 2012, toen Samsom ook zijn plek had moeten bevechten. En een alternatief voor 2010, toen Cohen naar voren werd geschoven om als nieuwe voorman de kiezer te verleiden.

Het werd een lijsttrekkersverkiezing die midden in het gezicht van Spekman zou ontploffen. Zo duurde het maanden voordat de gedoodverfde kroonprins Lodewijk Asscher zich opwierp als uitdager van partijleider Diederik Samsom. Ook de door de emancipatiepartij zo gedroomde vrouwelijke kandidaat stapte maar niet naar voren. En de populaire Rotterdamse burgemeester Aboutaleb gaf niet thuis toen hij de indruk kreeg dat de kaarten al waren geschud.

Alleen het Tweede Kamerlid Jacques Monasch durfde de strijd aan met een pleidooi voor onder meer een strengere migratielijn. Bovendien vond hij dat de vers gekozen lijsttrekker alsnog invloed zou moeten hebben op het partijprogramma, om niet alleen een nieuw gezicht, maar ook een nieuw verhaal te kunnen brengen. Die eis bracht hem echter dusdanig in botsing met het partijbestuur, dat Monasch uiteindelijk zelfs de partij verliet om een eigen beweging op te richten.

Ongeloofwaardig

Daarmee restte een bij voorbaat al ongeloofwaardige tweestrijd tussen de man die het regeerakkoord in elkaar had getimmerd en de man die het had uitgevoerd. Een tweestrijd die zich bovendien op verzoek van Asscher voornamelijk in achterafzaaltjes afspeelde, onzichtbaar voor het grote publiek.

Van de wens van Spekman om via de lijsttrekkersstrijd weer de aandacht op de partij te vestigen, kwam zodoende weinig terecht. Het weinige wat de kiezer ervan meekreeg, waren de uithalen van Asscher naar Samsom, die vooral tot verbazing en ongemak leidden onder de sociaaldemocraten. Een zucht van opluchting trok dan ook door de partij toen Asscher uiteindelijk op het schild werd gehesen, maar van enige opleving in de peilingen was geen sprake.

En die zou er ook niet meer komen. Spekman had gewed op het nieuwe gezicht, maar verloren. Geheel vrijwillig is zijn vertrek nu niet. In de Tweede Kamerfractie valt al langere tijd te horen dat Kamerleden hem de dramatisch verlopen lijsttrekkersverkiezing zwaar aanrekenen en vinden dat hij zijn biezen moet pakken.

Opvliegend

Meerdere Kamerleden hekelen bovendien het opvliegende karakter van de slonzige PvdA-bons. Volgens hen springt hij bij het minste of geringste uit zijn vel. „Hij kan werkelijk niks hebben”, foeterde een ontevreden parlementariër recent nog in De Telegraaf.

De partij staat nu voor de taak zichzelf volledig opnieuw uit te vinden, de taak die Spekman heeft laten liggen.

Door Parlementaire Redactie