Nieuws

Jaar na bomaanslagen zijn de wonden in België nog altijd vers

Brussel went aan dreiging

Door Ruud Mikkers

Zwaarbewapende militairen houden een oogje in het zeil op de Grote Markt in Brussel. Het is min of meer een vertrouwd beeld, maar toont aan dat de stad onmiskenbaar veranderd is.

Zwaarbewapende militairen houden een oogje in het zeil op de Grote Markt in Brussel. Het is min of meer een vertrouwd beeld, maar toont aan dat de stad onmiskenbaar veranderd is.

foto Hollandse Hoogte

BRUSSEL - Deze week wordt België herinnerd aan de verwoestende bomaanslagen van een jaar geleden. Het land werd ruw wakker geschud, maar worstelt nog altijd met de aanpak van terreur. „Het geeft de indruk van een bedreigde stad.”

Zwaarbewapende militairen houden een oogje in het zeil op de Grote Markt in Brussel. Het is min of meer een vertrouwd beeld, maar toont aan dat de stad onmiskenbaar veranderd is.

Zwaarbewapende militairen houden een oogje in het zeil op de Grote Markt in Brussel. Het is min of meer een vertrouwd beeld, maar toont aan dat de stad onmiskenbaar veranderd is.

foto Hollandse Hoogte

Een enorme lichtflits gevolgd door een even enorme knal. Het is 7.58 uur als de eerste zelfmoordenaar zich opblaast op luchthaven Zaventem. Elf seconden later volgt een tweede ontploffing.

„Alsof je onder water bent, zo troebel.” Liliane Verstraeten heeft het over de luchtverplaatsing nadat de eerste bom afgaat op de luchthaven. Ze werkt bij de incheckbalies en duikt onder haar desk. Daar zit ze samen met een vrouw die ze zojuist nog aan het helpen was, verscholen. Doodsbang. Verstraeten verliest haar collega Fabienne, een van de 32 onschuldige dodelijke slachtoffers.

Het is niet de enige aanslag. Een tweede zelfmoordcommando slaat toe in metrostation Maalbeek. Daar blaast een terrorist zichzelf om 9.11 uur op. Brussel zal nooit meer hetzelfde zijn.

Wonden nog vers

Een jaar na dato zijn de wonden nog steeds vers. Brussel is veranderd, al gaat het leven voor de meeste mensen natuurlijk gewoon door. Maar militairen zijn nog altijd overal. Belangrijke gebouwen, trein- en metrostations worden bewaakt door soldaten met zware machinegeweren. Invallen in huizen in verband met terreuronderzoek zijn schering en inslag. België leeft nog altijd onder het op één na hoogste dreigingsniveau. Het is bijna gewoon geworden.

„Het geeft de indruk van een bedreigde stad”, zegt schrijver, Brusselaar en België-kenner Geert van Istendael. „Volwassenen kunnen daar misschien doorheen kijken. Maar welke indruk geeft dit kinderen die nu opgroeien? Een groot verschil met hoe het was.”

Wakker geschud

Van Istendael constateert dat België wakker is geschud en bij alle ellende, looft hij de inspanningen van de verschillende overheden om de problemen te beteugelen. „De federale regering doet echt haar best. Ook een aantal burgemeesters, die van Molenbeek voorop, is nu echt wakker geschrokken.”

Molenbeek is de Brusselse wijk die zo negatief in het nieuws kwam omdat de daders er vandaan kwamen of er een veilig heenkomen zochten na de aanslagen in Parijs in november 2015. Die aanslagen zorgden al voor wat aarzelende actie van de Belgische overheid, de aanslagen van 22 maart maakten de situatie urgenter.

Minister Jambon (Binnenlandse Zaken) kondigde zijn Kanaalplan aan, in het kader waarvan Molenbeek en nog acht andere probleemwijken ’opgekuist’ moeten worden. Een probleem daarbij was dat er geen goed overzicht was van wie er precies woonden. Inmiddels zijn honderden namen uit het bevolkingsregister geschrapt en worden teruggekeerde Syrië-gangers scherper in de gaten gehouden. Een vijftigtal dubieuze organisaties is opgedoekt.

Nog niet op orde

Maar lang niet alles is al op orde. Afgelopen weekend werd de noodklok nog geluid over de beveiliging van luchthaven Zaventem. Die is volgens veiligheidsagenten die alarm slaan in Het Nieuwsblad nog steeds zo lek als een mandje. Camera’s die met behulp van software gezichten moeten herkennen werken bijvoorbeeld nog steeds niet na tegenvallende testen.

Unico van Kooten was de negatieve sfeer na de aanslagen helemaal zat. De Nederlander woont al sinds 2004 in Brussel en besloot wat te doen. Hij wil meer samenhorigheid kweken. Zijn missie: een Cruijff Court in Molenbeek, de Brusselse wijk die zo negatief in het nieuws kwam omdat de daders er vandaan kwamen of een veilig heenkomen zochten na de aanslagen in Parijs in november 2015.

Van de benodigde 100.000 euro voor een trapveldje in de geest van Cruijff is inmiddels de helft binnengehaald. Van Kooten organiseerde al een voetbalwedstrijd voor Molenbeek en strikte onder andere de Belgische ex-international Mbo Mpenza en Jan Mulder – ook een beroemdheid in België – als steunpilaren voor zijn initiatief.

Brussel is een verdeelde stad waarbij inwoners uit de rijke wijken amper in delen als Molenbeek komen. „Ik was er ook nog nooit geweest”, zegt Van Kooten. Terwijl Molenbeek toch tegen het centrum zit aangeplakt. Even het kanaal oversteken en de wandelaar loopt zo de trendy Dansaertstraat in.

Langzaam maar zeker ziet Van Kooten de zaken ten goede veranderen. „Er is een besef gekomen dat er meer moet gebeuren. Te lang hebben mensen hier volledig langs elkaar heen geleefd. Maar de problemen zijn nog niet voorbij.”

Busreis

Van Kooten is nog niet klaar. Door zijn werk in Molenbeek is hij in aanraking gekomen met slachtoffers van de aanslag. Hij heeft naast het Cruijff Court ook een nieuwe missie en is bezig met de organisatie van een busreis van terreurslachtoffers, ook die van Parijs, Nice en Berlijn, naar de paus in Rome.

Ergens in het najaar moet het zover zijn. En het gaat hem nog lukken ook. „Ik heb contact met prins Jaime (een neef van koning Willem-Alexander en de Nederlandse ambassadeur in Vaticaanstad, red.). Hij is erg enthousiast”, vertelt Van Kooten.

Naast slachtoffers moet ook familie van daders meegaan. „Ik vind dat we de hand moeten reiken naar geïsoleerde families. Samen moeten we hier uit zien te komen. Er is iets heel negatiefs gebeurd, maar je ziet dat dat ook tot iets positiefs kan leiden.”

Zo kruipt Brussel een jaar na de aanslagen beetje bij beetje vooruit. Het is een verhaal van hele en halve successen, van vallen en opstaan.

Door Ruud Mikkers

Correspondent Brussel

RMikkers