Nieuws/Columns

Buitenlandse Zaken

Lastige klant

Door Frank van Vliet

Zo’n 15 jaar geleden vroeg de toenmalige hoofdredacteur Johan Olde Kalter me of we bang moesten zijn voor de islam. Een beetje tot mijn eigen verbazing zei ik ’ja’. Had ik als correspondent in het Midden-Oosten juist niet zo veel verdomd aardige en vredelievende moslims ontmoet? De regio stond toen ook nog niet zo in brand als nu en het verwerpelijke IS bestond nog niet.

Maar toch, het schuurde. Er zat iets niet lekker. Naast al die liberale moslims (een soort Grachtengordel-elite) had ik ook genoeg radicalen gesproken.

Als goedmakertje wees ik toen op Turkije. Een bijna seculiere moslimstaat dankzij stamvader Atatürk, die er bovendien in slaagde om een bondgenoot te zijn van Israël. Er waren zelfs wilde plannen om het watertekort in de Joodse Staat op te lossen door een pendeldienst van met Turks water gevulde mammoettanks op te zetten tussen beide landen.

En dan was er uiteraard nog het te verwachten lidmaatschap van Turkije, voor 99% een moslimland, van de Europese Unie. Het geografisch daarvoor ideaal gelegen Turkije als een brug naar het oosten. Een vriend die hun collega-moslims duidelijk zou maken dat je wel zeker een democratie met een westers tintje kon zijn en toch een goede moslim.

Wat is de wereld, of mijn gedachtegoed, veranderd. Deze week las ik met groeiende irritatie dat de Turken kandidaat EU-lid blijven en daarom tot 2020 het lieve sommetje van 4,5 miljard euro van Brussel mogen ontvangen om het land klaar te stomen voor de Europese waarden. Geld dat bestemd kan worden voor onder meer het verbeteren van de rechtstaat.

En dat voor een land dat de Europese partners regelmatig tot op het bot heeft vernederd. Nederland en Duitsland werd fascisme verweten omdat ze radicale Turken niet wilde laten spreken op hun grondgebied. Met de plannen de doodstraf in te voeren irriteert de Turkse president Erdogan half Europa. Vooral na de mislukte couppoging in zijn land is Erdogan van het democratische pad af. Turkije sluit op vage gronden duizenden mensen op, inclusief westerlingen. Het ruziet ook met de VS, waarvan het ambassadepersoneel arresteerde.

Met de rug ogenschijnlijk naar het westen flirt Erdogan met moslimlanden. Zo organiseerde hij een top voor D8 landen, een islamitische variant op de G8, en roept hij regelmatig de EU niet meer nodig te hebben.

In de D8 zitten landen als Pakistan, Maleisië, Egypte en Nigeria. Geen blok om echt geld aan te verdienen.

In feite zijn Europa en Turkije tot elkaar veroordeeld. De laatste zit economisch aan ’ons’ vast, de eerste heeft Turkije nodig voor de (ook al fors betaalde) opvang van de vluchtelingen. De liefde is weg, maar voorlopig blijven de twee wel doormodderen omdat een scheiding nog pijnlijker is.

Door Frank van Vliet

Coördinator Buitenland