Nieuws/Nieuws

Wandelen

'Moai Ljouwert'

Door door Joop Duijs

De klok weer een uur terug, steeds kortere dagen, de bomen bijna kaal, de verwarming een paar graadjes hoger… We hobbelen langzamerhand de winter weer in. Daarom vandaag naar Leeuwarden, in 2018 Culturele Hoofdstad van Europa en hopelijk deze winter weer eens start- en finishplaats van een Elfstedentocht.

In het westen denken ze het allemaal uitgevonden te hebben. Maar lang voordat Holland droogviel, liepen de Friezen al rond in wat nu Leeuwarden en Groningen heet. Tussen die twee steden is sindsdien ’strijd’ over wat nou de hoofdstad van het noorden is. Toen de Groningers hun Martinitoren hadden gebouwd, wilde Leeuwarden daarom ook zo’n pronkkathedraal. Dat zou de Oldehove moeten worden, die we al snel na vertrek vanaf het NS-station passeren. De bouwers vergisten zich echter in de slechte, slappe kleibodem en legden ook nog eens een foute fundering, waardoor de toren niet alleen scheef, maar ook krom is geworden, omdat men zich al bouwend moest aanpassen aan de verzakking.

Welvaart

Voor de 39 meter hoge toren staat het beeld van Jelles Troelstra. Schrijver, advocaat, dichter, maar vooral bekend als socialistisch leider. Hij leefde in een tijd waarin slechts een heel klein deel van de bevolking profiteerde van de inspanning van de rest. Mede dankzij hem konden generaties daarna ook profiteren van de welvaart.  

 

Dat kleine, welvarende groepje heeft overigens wel een prachtige stad achtergelaten. Daar komen we achter door de wit-rode NS-stickers te volgen die ons langs vele mooie patriciërswoningen, musea, pakhuizen en monumenten leiden. Leeuwarden kent dan ook liefst 575 rijksmonumenten. Na de Oldehove steken we over naar De Prinsentuin. In de Tachtigjarige Oorlog een bastion om de Spanjaarden buiten de stad te houden en daarna een lusthof voor de Friese Nassau’s. We bewonderen het beeldje ’Fietsend meisje in laatste hongerwinter’ van Tineke Bot, dat vlak naast de Beatrixboom staat. Het is één van de vier koningslindes die zijn geplant toen Wilhelmina, Juliana, Beatrix en Willem-Alexander tot vorst werden gekroond. De andere drie staan respektievelijk op het Raadhuisplein, tegenover de Jacobijnerkerk en op het Beursplein.

Eens finishte hier de Elfstedentocht, maar dat gebeurt inmiddels door massaliteit van het evenement op de Bonkevaart, net buiten de stad. Het park uit zien we in de gevel van het Coulhûs allerlei wapenschilden. Het hoekhuis werd gebouwd voor Anthony Coulon, een gevluchte hugenoot die bouwmeester werd van de Friese stadhouders. Nu is er de Fryske Akademy in gevestigd, het wetenschappelijk onderzoeksinstituut voor de Friese taal, cultuur en bevolking. Om de hoek ligt museum ’Het Princessehof’, dat is gevestigd in het voormalige paleis van Maria Louisa, de weduwe van Johan Willem Friso, die op 24-jarige leeftijd op tragische wijze bij Moerdijk verdronk.

En zo wandelen we van het ene mooie pand naar het andere. Wat te denken van het Raadhuisplein, met het Stadshuis en het voormalige Stadhouderlijk Hof? Het plein is nu een echte horecatrekpleister met mooie terrassen waar het uitstekend toeven is.

 

 

Ook het St. Antonygasthuis is een prachtig stukje bewaard gebleven architectuur. In de fraaie tuin staan twee rode beuken, die in 1860 zijn geplant, en omdat ze inmiddels zijn ’geadopteerd’ nog steeds in goede conditie. In de Grote Kerkstraat passeren we het huis waar eens Mata Hari woonde, als spionne in de Eerste Wereldoorlog gefusilleerd door de Fransen en, toeval of niet, vlak bij een erotische nachtclub.

Aartsvader

Verderop komen we langs de Grote Kerk, waar de al eerder genoemde Johan Willem Friso, in 1712 werd bijgezet. Hij is de aartsvader van elk (!) huidig, gekroond Europees staatshoofd, dus ook van onze Willem-Alexander. Tegenover de kerk ligt de voormalige Joodse school. Leeuwarden kende ooit een grote Joodse gemeenschap, die in de zeventiende eeuw vanuit het Duitse Emden hier was neergestreken. In de Sacramentsstraat passeren we de voormalige synagoge, waar nu een dansschool is gevestigd.

Opvallend is de Centrale Apotheek, dat in jugendstilstijl is gebouwd. Nadat we de Bonifatiuskerk en de voormalige Prins Frederikkazerne zijn gepasseerd, komen we op de Turfmarkt, met het voormalige Fries Museum en De Kanselarij, twee van de fraaiste gebouwen van de stad. Ook de provinciale overheid is hier gevestigd. In de Ossekop (nummer 11) werd Saskia van Uilenburgh, de latere vrouw van Rembrandt, geboren. In het pand is nu het kantoor van het bekende advocatenduo Anker gevestigd. Als u het Beursgebouw bent gepasseerd, kunt u de route beëindigen door af te slaan naar het NS-station, maar wij willen ook het ’nieuwe’ Leeuwarden zien. We volgen daarom een tijdlang het oude riviertje de Potmarge, waarin vele woonboten liggen. Naast nieuwbouw kent dit deel ook nog vele voorbeelden van echte arbeiderswijken.

Terug bij het station nog even naar het Wilhelminaplein gewandeld. Aan de ene kant het paleis van justitie, aan de andere zijde het Fries Museum. Duidelijker kan het verschil in 150 jaar bouwstijl niet worden gemaakt. Een prachtig affiche en dat komt goed uit, want Leeuwarden is voor 2018 gekozen tot Culturele Hoofdstad van Europa. Dus ook van Noord-Nederland…

 

Reacties: jduijs@telegraaf.nl

Tip

Voor uw verslaggever vaste prik als hij de Afsluitdijk passeert: even afslaan richting Den Oever. U kunt er bij diverse gelegenheden heerlijke vis eten of kopen voor thuis. De vis is niet alleen supervers, maar ook flink goedkoper dan bij de plaatselijke visboer. Zaterdagmorgen is ook de Visafslag voor particulieren geopend, waar ook verse, milieu-vriendelijke groenten, gerookte vis, wijnen, boerenkaas en speltproducten te koop zijn.

Wandelwijzer

12 km, 100 procent verhard. Honden aangelijnd toegestaan, maar niet handig. Horeca: Leeuwarden. Barst van de drink- en eetgelegenheden.