Aanvaard nooit zomaar de erfenis

U gedraagt zich volgens de wet dan als erfgenaam die de erfenis zonder meer accepteert. Als blijkt dat er veel schulden zijn nagelaten, komt u van een koude kermis thuis.

Notaris Michael Lentze van Ellens & Lentze te Den Haag legt het u uit. Het begint al met de begrafenis. Dat heeft in feite niets met de erfenis an sich te maken, zegt de notaris, maar na het overlijden van een dierbare wordt er al snel een handtekening onder het contract met de uitvaartmaatschappij gezet. Dat betekent dat u voor de kosten aansprakelijk bent als de overledene geen begrafenisverzekering of niet genoeg spaargeld heeft.

”Ga dus van tevoren na of er geld is”, zegt Lentze, ”Zo niet, dan kunt u zelf de begrafenis betalen of contact opnemen met de sociale dienst van de gemeente. Die dienst heeft een potje voor dit soort gevallen. Wellicht dat u toch wat moet bijbetalen als u een waardig afscheid wilt, maar u krijgt dan geen rekening gepresenteerd van over de 4000 euro.”

Na de begrafenis krijgt u te maken met de erfenis. ”Ga kijken of u informatie kunt vinden. Open de post om te kijken of er aanmaningen zijn. Kijk ook de bankrekeningen na.”

Beneficiair aanvaarden

Als u twijfelt of u weet zeker dat er schulden zijn, moet u de erfenis niet zomaar aanvaarden. U kunt de nalatenschap verwerpen of beneficiair aanvaarden (ofwel aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving). Bij het verwerpen van de nalatenschap is het nodig dat familieleden tot in de zesde graad de erfenis verwerpen. Dat kost de familie eenmalig een bedrag bij de rechtbank van 103 euro.

Wanneer u beneficiair wilt aanvaarden, is een verklaring nodig bij de griffie van de rechtbank (kosten 103 euro). Mocht de nalatenschap negatief uitpakken, dan bent u niet aansprakelijk voor deze schulden.

Is het niet handig om altijd een erfenis beneficiair te aanvaarden? Nee, zegt Lentze. ”Deze manier van aanvaarden brengt een formele rechtsgang met zich mee en de daarbij behorende kosten. Zo bent u bijvoorbeeld verplicht schuldeisers via een publicatie in een dagblad op te roepen zich te melden.”

De meeste mensen stappen naar de notaris om de erfenis te laten afwikkelen. U hoeft de nalatenschap niet meteen na de begrafenis te aanvaarden. U kunt daar gerust even de tijd voor nemen om hier en daar te informeren over de financiële toestand van de overledene.

Maar let op, ook tijdens deze periode geldt dat u zich niet mag gedragen als een erfgenaam. ”U loopt weer het risico de erfenis ’zuiver’ te hebben aanvaard”, zegt Lentze.

Meubels verkopen

Stel dat uw moeder is overleden en in het contract met het verzorgingstehuis staat dat de flat binnen een week leeg moet. U kunt dan wel geld van uw moeders bankrekening afhalen om de verhuiskosten te betalen. Maar als u de meubels al gaat verkopen, gedraagt u zich als een erfgenaam.

Lentze pleit ervoor altijd beneficiair te aanvaarden in plaats van een erfenis te verwerpen. ”Als er niets wordt geregeld, zal uiteindelijk de dienst domeinen van de overheid de boel afwikkelen. Intussen lopen de erven het risico dat ze toch worden achtervolgd door schuldeisers en elke keer weer opnieuw moeten uitleggen dat ze de nalatenschap hebben verworpen.”

Het is natuurlijk wel duurder om de erfenis beneficiair te aanvaarden dan te verwerpen. De afwikkeling kost u al gauw 700 euro, aldus Lentze. ”Maar het neemt u ook zorgen uit handen.”

Schulden

Als er schulden zijn en er is beneficiair aanvaard, worden de schulden uit de bezittingen betaald. Als er meer schulden dan bezittingen zijn, gaat er een streep door de restschuld.

Bij minderjarigen (jonger dan 18 jaar) geldt dat zij een erfenis altijd beneficiair moeten aanvaarden. Dat is zo in de wet geregeld om hen te beschermen.

Lentze heeft vaak genoeg voorbeelden meegemaakt van mensen die dachten dat het schip met geld binnenvoer, maar het bleek het paard van Troje te zijn. ”Het ging om kinderen van rond de 40, 50 jaar wier moeder was overleden. Ze hadden de erfenis zuiver aanvaard en dachten dat het geld verdeeld zou kunnen worden. Ze hadden wel bankrekeningen en zo gecheckt. Maar hun moeder had grote schulden gemaakt bij een bedrijf als Tel Sell. Ze had ook hoge telefoonrekeningen. Het kwam er op neer dat elk kind ongeveer 3000 euro moest betalen aan schuldeisers. Het eigenlijke bedrag was nog hoger, maar een aantal schulden werd uit coulance voor de familie kwijtgescholden.”

Hij noemt ook het voorbeeld van een jong iemand die was gestorven. ”De familie was bang dat zij de studieschulden moesten betalen. Maar studieschulden van de Dienst Uitvoering Onderwijs (voormalig IB-Groep) worden bij overlijden kwijtgescholden.”

Tweede leg

Problemen met de erfenis kunnen tevens ontstaan als het gaat om bijvoorbeeld een vader die ’een tweede leg’ heeft. ”Als de vader komt te overlijden, krijgt de moeder alles omdat zij de langstlevende is. Maar de kinderen hebben dan wel een vordering op de moeder, ook de kinderen uit het eerste huwelijk. Er moet worden vastgesteld hoeveel die vordering dan is. Als vervolgens ook de moeder jaren later overlijdt, hebben de kinderen uit het eerste huwelijk van de vader ook recht op het geld."

Dat vergeten de kinderen uit het tweede huwelijk wel eens. "Over de vordering van het kind van het eerste huwelijk moet ook rente worden betaald. Als de erfenis intussen maar mager is, moet toch die vordering uit de tijd dat vader kwam te overlijden, worden uitbetaald. De kinderen uit het tweede huwelijk kunnen dan beter beneficiair aanvaarden.”

In het geval dat er een onderneming wordt geërfd, zegt Lentze, kan de erfenis vaak gewoon worden aanvaard. ”Natuurlijk is dit afhankelijk van onder meer de resultaten. Een onderneming heeft vaak een goede accountant. Maar neem nooit een besluit voordat de cijfers en eventuele verkoopbaarheid bekend zijn.”

Lentze adviseert kinderen wiens vader een vrij beroep had zoals arts of notaris, altijd beneficiair te aanvaarden. ”Heel veel notarissen zeggen dat tegen hun kinderen. De notaris of arts kan altijd nog na overlijden aansprakelijk worden gesteld voor een fout. En als erfgenaam neem je de rechten en plichten over. Als zo’n aansprakelijkheidsclaim wordt gehonoreerd, moet de erfgenaam dat betalen als de nalatenschap zuiver is aanvaard.”

De nalatenschap hoeft niet per se door de notaris te worden afgewikkeld. U kunt ook terecht bij bijvoorbeeld executeur.nl, een netwerk van professionele executeurs, waaronder natuurlijk ook notarissen, maar ook advocaten en belastingadviseurs, die uw zaken kunnen behartigen. Het is ook mogelijk een kennis of vriend van de familie te vragen.

 Mail

 Print