Zeepbel in staatspapier?

FOTO: ZEFA

Experts waarschuwen al enige tijd voor een zeepbel. Als de marktrente en de inflatie aantrekken, kan deze knappen.

Beleggers tekenen echter nog grif in op een driejarige Nederlandse staatslening met een rentecoupon van een luttele 1 procent. De kredietwaardigheid van de Nederlandse overheid boezemt vertrouwen in.

Desondanks voelt een groeiend aantal beleggers onbehagen over de gestegen koersen en het magere rendement. Ze schakelen over naar vastrentende waarden, zoals bedrijfsobligaties en exotisch staatspapier. „Beleggers durven meer risico te nemen, ook in obligaties. Fondsen met high yield in hun portefeuille zien een substantiële instroom”, aldus Ivar Roeleven van ING Investment Management.

Nu inflatie en marktrente lijken op te lopen, ligt het voor de hand dat pakketje veilige staatsobligaties te verkopen. De koersen staan hoog, dus het levert ook nog iets op. Maar zo simpel is het niet.

Bij veel beleggers zijn deze obligaties een belangrijk onderdeel van de beleggingsportefeuille, al dan niet op advies van hun bank. Dat is niet voor niets. Obligaties verlagen het risico in een portefeuille, met name als tegenwicht voor de risicovollere aandelen. Het lagere risico van obligaties uit zich in lagere fluctuaties van de koers, de verhandelbare waarde. Dát en de jaarlijkse vaste couponrente maken deze obligaties vooral geschikt als aanvulling van een pensioeninkomen, voor mensen die (deels) van hun vermogen leven.

Kredietwaardig

De stabiliteit van staatsobligaties hangt vooral samen met de kredietwaardigheid van de uitgevende instelling. Normaal is die hoog, maar onder meer in Zuid-Europa is daarover twijfel ontstaan. Sommige overheden kunnen alleen nog lenen als ze tegenover dat risico een hogere rente zetten (Portugal piekte even op dik 7 procent).

Tegelijkertijd stroomt er geld uit deze markten naar veiliger havens zoals Nederlandse en Duitse staatsobligaties, waarvan de koersen dan ook stevig zijn gestegen. Het rendement (de yield) op een tienjarige Nederlandse staatsobligatie ligt daardoor nu op circa 3 procent. Bij kortere leningen nog veel lager, tot onder het niveau van een spaarrekening. Geen vetpot voor beleggers.

Bovendien dreigt er een bubble . Een belangrijk kenmerk van zo’n zeepbel is dat er naar een beleggingssegment veel geld stroomt, terwijl de (potentiële) rendementen voor nieuwe beleggers dalen. Zoals nu bij staatspapier van kredietwaardige overheden. Dat blijft goed gaan totdat de stroom geld opdroogt en de eerste beleggers beginnen te verkopen. Een oplopende rente zou wel eens het eerste verkoopsignaal kunnen zijn. Een fors risico voor een beleggingsklasse waarvan beleggers normaliter risicodemping verwachten. Dus wat nu?

Hoger rendement

Volgens Roeleven, directeur beleggingsfondsen Europa, doen obligatiebeleggers er goed aan te spreiden. Hij ziet dat ook in de markt gebeuren, al nemen beleggers volgens hem nog geen afscheid van staatsobligaties. De instroom van nieuw geld hapert wel, in de plaats daarvan kiezen beleggers voor hoger renderende categorieën: emerging market debt, andere high yield obligaties en bedrijfsobligaties.

„Met name fondsen die deze smaken in een mix met staatsobligaties bieden, zijn populair. De weging van staatsobligaties in die fondsen wordt bovendien kleiner.” De hogere rentecoupon op high yield obligaties biedt bovendien een buffer tegen een oplopende marktrente, bevestigt ook Roeleven. Zo’n stijging zet weliswaar alle obligatiekoersen onder druk, maar het maakt beleggers daarbij wel uit of de rentecoupon 1 of 7 procent bedraagt.

Hoe hard een eventuele hogere marktrente toeslaat, hangt af van de zogeheten duration. In de regel geldt hoe langer de looptijd van een obligatie, des te hoger het renterisico. Duration is de gewogen gemiddelde looptijd van de rentebetalingen en aflossing. Is de duration vijf jaar, dan betekent dit dat een obligatie 5 procent in koers daalt bij een rentestijging van 1 procent. Een rentestijging van 1,5 procent heeft een drukkend effect van 7,5 procent op de koers. En zo verder.

Niet alleen de gemiddelde duration van een leningportefeuille is van belang, maar ook de spreiding tussen de diverse looptijden. Obligatiefondsen kopen volgens Roeleven momenteel niet alleen simpelweg een mandje kortlopende leningen als rentestrategie, maar een bepaalde mix van kort en langlopend. Een ingewikkelde strategie die de gemiddelde particuliere belegger beter aan een fondsbeheerder kan overlaten.

Rentegoden

Dat wil niet zeggen dat een particulier met een directe belegging in Nederlandse staatsobligaties aan de (rente)goden is overgeleverd. Langetermijnbeleggers hoeven zich volgens Freddy van Mulligen van Morningstar weinig zorgen te maken. „Je beleggingshorizon is belangrijk. Als die gelijk is aan de looptijd van de obligatie is er geen probleem.”

Bezitters van een staatsobligatie die op aflossing van de lening wachten en tussentijds de rentecoupon opstrijken, hebben er immers geen last van als de waarde van de obligatie tussentijds daalt. Zolang ze de obligaties niet verkopen, is het enkel papieren verlies. En na de looptijd wordt de obligatie tegen nominale waarde afgelost. „Als je ten minste in Nederlandse, Duitse of vergelijkbare staatsobligaties zit”, maakt Van Mulligen een niet onbelangrijke aanvulling.

Wat beleggers nu aan rentecoupon op een nieuwe staatslening krijgen, is echter niet veel. Ook Van Mulligen ziet daarom dat beleggers in toenemende mate kiezen voor beleggingsfondsen met stevige belangen in high yield, emerging market debt en bedrijfsobligaties.

IN HET KORT:

• Een stijgende marktrente is alleen vervelend voor huidige bezitters van obligaties, hun stukken dalen immers in waarde. Nieuwe beleggers kunnen juist tegen die hogere rente instappen, hetzij in een nieuwe lening met een hogere couponrente of in een bestaande obligatie tegen een lagere koers.
• Bent u als obligatiebezitter tevreden met de jaarlijkse rentecoupon en wacht u totdat de hoofdsom wordt afgelost, dan heeft u geen last van tussentijdse koersdalingen. Het aankopen van een nieuwe tienjarige obligatielening is echter wellicht geen goed idee, 3 procent rente is geen vetpot. Overweeg dan liever vastgoed of een gespreid obligatiefonds met een hoger rendement.
• Bent u een actieve belegger , kies dan voor kortlopende obligaties. Die zijn minder rentegevoelig. Ook kunt u met spreiding over diverse obligaties en looptijden de rentepijn verzachten. Een gespreid obligatiefonds neemt u dat werk uit handen.
• Let bij zo’n obligatiefonds op de opgave van de gemiddelde duration om een idee te krijgen van de rentegevoeligheid.

 Mail

 Print