Voorkom vechtscheiding

Op dit moment is het zo dat als een paar trouwt zonder het maken van huwelijkse voorwaarden bij de notaris, zij in algehele gemeenschap van goederen zijn getrouwd. Als de echtgenoten na een paar jaar er achter komen dat ze liever huwelijkse voorwaarden willen hebben, dan is dat een lang en kostbaar traject, onder meer omdat de rechter daarvoor toestemming moet geven.

De behoefte aan het opstellen van huwelijkse voorwaarden kan ontstaan als één van de echtgenoten geld krijgt uit een erfenis of schenking. Onder de huidige regels maar ook onder de toekomstige wet is het zo dat de erfenis of schenking gezamenlijk eigendom wordt. Bij een echtscheiding kan de schoonzoon of -dochter dan ook 50 procent van het geld claimen.

Anti-schoonzoonclausule

Vaak voorkomen de ouders dit door in hun testament of in een schenkingsakte op te nemen dat het vermogen alleen voor het eigen kind is. Dit is de zogeheten uitsluitingsclausule of anti-schoonzoonclausule (anti-schoondochterclausule). Maar zelfs al hebben de ouders dit vastgelegd, daarmee is hun kind er nog niet.

Bij een echtscheiding zal het kind namelijk moeten aantonen bij de rechter wat er met het geld is gebeurd. Eigenlijk moet het kind dus een administratie opzetten om er voor te zorgen dat iedere uitgaaf die betaald wordt met geld uit de erfenis of schenking wordt vastgelegd (zie ook mijn eerdere column 'Uitsluiten erfenis').

Vreemde effecten

In de praktijk laat een kind dit achterwege bijvoorbeeld “omdat we toch niet gaan scheiden. Het zit wel goed tussen ons”. Maar zelfs al houdt het kind zo’n administratie bij en kan bij een echtscheiding achterhaald worden wat er met de erfenis of de schenking is betaald, dan nog treden vreemde effecten op. Het kind krijgt namelijk alleen het bedrag terug dat is betaald, maar geen rente, inflatiecorrectie of wat dan ook. Dit heet het nominaliteitsbeginsel.

Een voorbeeld. Stel dat het geld gebruikt is om een dakkapel op het huis te betalen. Kosten: 7500 euro. Maar de woning is door deze verbouwing met 10.000 euro in waarde gestegen. Het kind krijgt bij de scheiding echter 7500 euro. De waardestijging van 2500 euro valt in de algehele gemeenschap van goederen en moet 50/50 gedeeld worden.

Economisch eigendom

Vanaf 1 januari 2012 wordt het nominaliteitsbeginsel afgeschaft en ingeruild voor een regeling die 'economisch eigendom' kan worden genoemd. Ook wordt het veel makelijker, sneller en goedkoper om huwelijkse voorwaarden op te stellen tijdens het huwelijk. En vooral dat laatste zal zeer belangrijk zijn voor de praktijk van alledag.

Eerst echter nog het 'economisch eigendom'. In de wet is een regeling opgenomen voor de situatie dat één van de echtelieden geld uit een erfenis of schenking heeft gekregen met de eerder vermelde uitsluitingsclausule. Als dat geld vervolgens wordt gebruikt om een betaling te doen voor zaken die in de algehele gemeenschap van goederen vallen, dan wordt dit gezien als een schuld. Wat dat betreft zijn er geen wijzigingen. Maar bij een echtscheiding moet niet alleen dat bedrag worden terugbetaald, maar moet ook een vergoeding betaald worden. En die vergoeding is dan gelijk aan de waardestijging van de zaak die er mee gekocht is.

Stel dat het geld weer gebruikt is om een dakkapel op het huis te betalen, waarbij de kosten 7500 euro bedragen en de waardestijging van de woning 10.000 euro bedraagt. Het kind krijgt bij de scheiding 7500 euro terug, plus een vergoeding gelijk aan de waardestijging van 2500 euro. Deze waardestijging valt dan dus niet meer in de algehele gemeenschap van goederen.

Adder onder gras

Er is echter een adder onder het gras. Want de basisregel is dat de vergoeding minimaal het bedrag is dat is gebruikt. Dus in de geschetste situatie is de vergoeding altijd 10.000 euro, ook als het huis minder waard is geworden.

Bij een echtscheiding zal dat voor de aangetrouwde persoon vervelend kunnen uitpakken als het geld bijvoorbeeld gebruikt is voor de aankoop van de gemeenschappelijke auto. De auto is duidelijk in waarde gedaald, maar er moet wel nog 10.000 euro 'afbetaald' worden.

Deze aangetrouwde persoon zal daarom proberen om de uitzondering op de regel aan te tonen. En die uitzondering is simpel gezegd dat ten tijde van de aankoop afgesproken kan worden dat niet alleen in de waardestijging, maar ook in de waardedaling wordt meegedeeld. Kan de aangetrouwde aannemelijk maken dat die afspraak gemaakt is, dan wordt bij een scheiding dus alleen gekeken naar de waarde van de auto op het moment van de scheiding. Als die nog 5000 euro is, dan krijgt het kind dat bedrag en ook alleen dat bedrag terug.

Oplossingen onder nieuwe regels

Zoals aangegeven is het straks veel eenvoudiger, sneller en goedkoper om huwelijkse voorwaarden op te stellen. Het volstaat om bij de notaris een akte op te stellen, want voorafgaande goedkeuring van de rechtbank is niet meer nodig.

Dus als een kind erft of een schenking krijgt van zijn of haar ouders en daarbij niet de uitsluitingsclausule is opgenomen, dan kunnen de echtgenoten naar de notaris toe gaan om snel huwelijkse voorwaarden te maken waarin opgenomen wordt dat het geërfde of geschonken bedrag alleen van de ene echtgenoot is.

Wordt dat geld later gebruikt om de dakkapel te betalen of een auto te kopen, dan kunnen de huwelijkse voorwaarden eenvoudig aangepast worden om vast te leggen dat deze betaling heeft plaatsgevonden en op welke wijze bij een echtscheiding een waardestijging of -daling verrekend moet worden.

Op het moment dat deze afspraken worden vastgelegd, is de relatie van de echtgenoten nog goed. Bovendien is het duidelijk waaraan het geld is besteed. Mocht er later een echtscheiding worden aangevraagd, dan ligt alles vast. Daardoor voorkom je de discussies die nu gevoerd worden bij een (vecht)scheiding over dit soort onderwerpen.

Simpel gezegd kunnen de echtelieden binnen een paar dagen bij de notaris huwelijkse voorwaarden opstellen en iedere keer aanpassen al naar gelang hun situatie. Gekscherend: als een kind iedere week van zijn of haar ouders geld geschonken krijgt, dan kan ook iedere week een nieuwe akte met huwelijkse voorwaarden worden opgesteld om alles voor later vast te leggen.

Dit is een investering die zijn vruchten in de toekomst afwerpt, aangezien een discussie bij een echtscheiding over deze onderwerpen vaak betekent dat iedere partij zijn of haar eigen advocaat in de arm neemt. Dat voorkom je omdat er snel en goed door de notaris wordt vastgelegd wat de wensen zijn op het moment dat het geld wordt ontvangen.

Huwelijkse voorwaarden en huidige regels

Ook als een paar op dit moment wel huwelijkse voorwaarden heeft gemaakt voordat het huwelijk gesloten wordt, moet hetzelfde lange en dure traject worden afgelegd als na een paar jaar blijkt dat de afspraken niet meer aansluiten op de dan ontstane situatie.

Meestal spreken de aanstaande echtgenoten daarom in hun huwelijkse voorwaarden af dat ieder houdt wat hij of zij inbrengt bij het trouwen en dat zij samen ieder jaar gaan verrekenen wat er aan geld is overgebleven. In de praktijk wordt dat laatste vaak vergeten en blijkt bij een echtscheiding dat er ruzie ontstaat over de vraag van wie nu eigenlijk het huis is, of de spaarrekening of de beleggingen. Die staan dan vaak op naam van één van de echtgenoten, maar het vermogen is door hen samen vergaard.

Ook bij stellen die met huwelijkse voorwaarden zijn getrouwd, ontstaat een probleem als er geen administratie wordt bijgehouden van erfenissen en schenkingen. Dit is hiervoor bij de algehele gemeenschap van goederen al besproken.

Huwelijkse voorwaarden en nieuwe regelgeving

Omdat vanaf 1 januari 2012 het veel sneller en eenvoudiger is om huwelijkse voorwaarden te maken en tijdens het huwelijk te wijzigen, is het mogelijk om problemen bij een echtscheiding te voorkomen. Telkens als er een financiële mijlpaal wordt bereikt (erfenis, schenking, groter saldo spaargeld of besteding van geld voor aankoop) kunnen de onderlinge afspraken worden vastgelegd in nieuwe huwelijkse voorwaarden.

Op zo'n moment weet iedereen nog goed wat er speelt en wat de afspraken zijn (wel of niet delen in waardedalingen, etc) en zal ook mee willen werken aan het vastleggen daarvan. En dat is bij een eventuele echtscheiding veel waard, omdat het de hoge kosten van advocaten en gerechtelijke procedures uitspaart.

 Mail

 Print