Marten Toonder, geldfilosoof

Een naam voor de auto was snel gevonden. Mijn vader zei quasi-plechtig: "Wij dopen u Oude Schicht en wensen u een behouden vaart." De auto was een kleine vrachtwagen van het merk Borgward (type D 1000). Als kolenboer ventte mijn vader er zijn handelswaar mee uit. Mijn zusje en ik wisten terdege hoe hij aan de naam Oude Schicht was gekomen.

Het scherpst van de snede

We schreven 1958. Elke dinsdag rond twaalf uur viel bij ons de Donald Duck op de mat. Ik herinner me nog hoe mijn zusje en ik op dinsdagen tussen de middag beiden zo hard mogelijk uit de lagere school vandaan naar huis renden. Het was zaak als eerste de Donald Duck te bemachtigen. De winnaar van deze strijd op het scherpst van de snede kon het prachtblad dan nog tijdens het ‘bescheiden doch smaakvolle’ middagmaal tot zich nemen. Maar altijd was mijn vader ons al voor geweest. Op de laatste vier bladzijden van elke aflevering stond een hoofdstuk uit een Tom Poes-verhaal van Marten Toonder. Mijn vader was een vroege Bommel-fanaat en de nieuwe Donald Duck kon nog niet op de mat liggen of het Toonder-hoofdstuk was al door hem verslonden.

Mijn ouders hebben destijds de complete jaargang '58 van de Donald Duck laten inbinden. Het resultaat was een weldoorvoede band, die nog steeds in mijn bezit is. Gisteravond heb ik het ruim vijftig jaar oude boekwerk uit de kast gehaald om de Toonder-hoofdstukken door te werken. Over geld staat daarin weinig te lezen, al zegt Bommel vanzelfsprekend wel een paar keer dat geld voor een heer van zijn stand geen rol speelt.

Het is professor Sickbock die in het topstuk uit mijn bibliotheek de show steelt. Van de over hem gestelde overheid is de grote geleerde weinig onder de indruk: "Of ik aan het hoofd sta van het land? Hoe vleiend… Neen! Dat gaat meestal niet samen met een ontwikkeld denkvermogen." Zeg nu zelf, een verassend actuele uitspraak.

Bovenbazen

Geldfilosofisch is Toonder het best op dreef in zijn verhaal De bovenbazen. Daarin treedt Amos W. Steinhacker op (AWS onder zijn gelijken). AWS, president van de Aard-Bank, is een weergaloos denker over geld:

"Geld trekt geld aan. Als men weinig heeft, zal men het kwijtraken aan iemand die meer heeft; en als men veel heeft komt er steeds meer bij."

AWS geeft Bommel wijze raad:

"Geef nooit geld weg. Zeg altijd, dat je zóveel verplichtingen hebt, dat er niets meer af kan. Werk slijtage in de hand, want dat bevordert de productie. Bevorder de verveling; dat schept behoefte aan nieuwe dingen. Roei de natuur uit, want natuur is onze grootste vijand."

Bommel probeert conform dit advies te handelen. Tevergeefs. Per slot van rekening raakt hij ervan doordrongen dat het leven heel moeilijk is voor iemand voor wie geld geen rol speelt.

 Mail

 Print