Weg met de creditcard!

Anekdotes over de Amerikaanse beursgoeroe Warren Buffett vervelen nooit... of wel soms? Zich sterk makend voor de financiële educatie van de Amerikaanse jeugd, zette een gedreven politicus tien jaar geleden een grootscheepse conferentie op touw. De puissant rijke Buffet trad op als gastspreker. In zijn betoog werd de gesel gelegd over volksvijand nummer één in Amerika: de kredietverslaving. Er was, aldus de miljardair, nog redding voor de Amerikanen, maar dan moesten ze wel al hun creditcards aan stukken knippen. Een speciaal woord richtte Buffett tot de jongeren in het publiek: koop niets dat je niet kunt betalen; mijd krediet tegen absurde rentes; spaar liever dan dat je schulden maakt. Zelf was de spreker, zoals hij zei, deze uitgangspunten zijn leven lang trouw gebleven, en men kon toch niet zeggen dat hij slecht had geboerd.

Ik ontleen dit verhaal aan het boek Credit Card Nation. Deze in 2000 verschenen studie van de Amerikaanse socioloog Robert Manning heeft in Nederland bij lange na niet de aandacht gekregen die zij verdient.

Van oudsher, betoogt Manning, was over Amerika de protestants-puriteinse geest van spaarzaamheid vaardig. 'Een gespaard dubbeltje is een verdiend dubbeltje,' luidde de algemeen onderschreven stelregel (afkomstig van Benjamin Franklin). Schulden maken stond min of meer gelijk aan zonden begaan. Zo was de situatie tot in de jaren 1970. Creditcards bestonden toen al wel, maar ze hadden bijna uitsluitend de functie van gemaksvoorziening voor een financieel-gedisciplineerde elite. Na de jaren zeventig voltrok zich een cultuuromslag. De protestants-puriteinse spaarzaamheidsgedachte kwam zwaar in de verdrukking. De heersende houding tegenover schulden en krediet kenterde. Het creditcard-gebruik begon als een epidemie om zich heen te grijpen.

Eén categorie in het bijzonder raakte verslaafd aan de creditcard: het segment van de Amerikaanse samenleving dat door de welvaart van na de Tweede Wereldoorlog de middenklasse-status had bereikt. De verslechterende economie in het Amerika van na de jaren zeventig ging voor deze categorie gepaard met een forse inkomensdaling. Velen dreigden sociaal naar beneden te tuimelen. Het grijpen naar de credit-card was een strategie om de val te stuiten.

Aldus Mannings relaas. Ik schilderde dat in zeer grove trekken. Bij een latere gelegenheid hoop ik wat meer recht te doen aan zijn met een ontzagwekkende precisie en kennis van zaken aan het papier toevertrouwde analyse. Nu nog iets over de Nederlandse creditcard-situatie. In de kranten wordt daarover nogal gesomberd. Volgens mij is van Amerikaanse toestanden echter in de verste verte nog geen sprake. Zolang nog niemand in een gedegen vergelijkend onderzoek het tegendeel heeft aangetoond, wens ik bij deze mening te blijven.

Persoonlijk zie ik trouwens veel in die ethiek van spaarzaamheid. Je bent zoon van een rechtgeaarde calvinist of je bent het niet. Een genootschap onder de zinspreuk 'Weg met de creditcard' kan rekenen op mijn volle sympathie.

Tweet

 Mail

 Print