Wie geld heeft doet mee

Van het begrip 'geld' zijn met gemak een paar ingewikkelde definities te geven. Maar ik houd het liever simpel: geld is een middel tot deelname aan het sociaal verkeer. Deze definitie komt uit mijn eigen koker. Dat ik er nogal gecharmeerd van ben, zal daar veel mee te maken hebben.

Al claim ik het geestelijk vaderschap in alle gemoedsrust, het misstaat mij niet de man te noemen aan wie ik in dezen schatplichtig ben. Het gaat om de Britse schrijver George Orwell (1903-1950). Orwell heeft minstens vijf prachtboeken op zijn naam staan. Tot dit vijftal behoort ook de roman waarover ik het hier moet hebben, 'Houd de sanseferia hoog' (Keep the aspidistra flying).

Orwells roman gaat over het denken en doen van een armoelijder uit principe. Hoofdpersoon Gordon Comstock is nog het best te omschrijven als een hater van de god Geld. Hij maakt zichzelf wijs als dichter door het leven te moeten. Tegen het gewone burgermansbestaan zegt hij onverbiddelijk 'nee'. Burgerlui zijn geldvereerders, tot wier niveau de ware dichter zich niet verlaagt. Comstock weigert pertinent toe te treden tot de gelederen van die 'ordelievende soldaten in het spitsuur-leger', die zich voor de troon van het geld vernederen. Zo veroordeelt de prinzipienreiter Comstock zich tot een leven in armoede, een leven dat hij in fraaie bespiegelingen op de staart probeert te trappen.

Ziehier de strekking van Comstocks filosofie: wie geld heeft doet mee, wie zonder zit moet afzijdig blijven; een leven in armoede maakt de omgang met andere mensen bovenmatig gecompliceerd; geldgebrek veroorzaakt uitsluiting, isolement, eenzaamheid.

Mijn definitie van het begrip 'geld' was zich schuil gaan houden in de kelder van mijn geest. Maar laatst wilde ze weer bovengronds. Om precies te zijn, merkte ik dat toen het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) zijn rapport publiceerde over de verschillen in maatschappelijke participatie tussen arme en niet-arme kinderen. Dit rapport bevat verontrustende onderzoeksresultaten: het percentage kinderen uit arme gezinnen dat niet op sport, muziekles of scouting zit is twee keer zo hoog als het percentage kinderen uit niet-arme gezinnen. Het SCP bezigt in dit verband de term 'sociale uitsluiting'.

Het rapport bracht me onmiddellijk een uitspraak van Orwells romanfiguur Comstock te binnen: 'Iedere menselijke relatie moet je kopen met geld.'

Tweet

 Mail

 Print