Hypotheek aan banden

De beteugeling geldt vooral het krediet voor tophypotheken. De aanscherping mag tegelijkertijd de grote stroom aan hypotheekverstrekkingen niet belemmeren. De eis aan de banken en hypotheekadviseurs wordt binnen enkele weken bekendgemaakt, zo bevestigen bronnen. De opgehoogde kapitaaleisen gaan verder dan de norm die de Europese Basel II-regels stellen.

De Nederlandsche Bank (DNB) constateert dat de bankenbuffers voor hypotheken in crisistijd te laag zijn. Een andere oplossing is dat DNB banken een beperking van de hypotheekverstrekking oplegt. Specifiek de kredietverlener die zich toelegt op de tophypotheken moet meer vermogen gaan aanhouden. Hun balansen zijn relatief zwaar belast met hypotheken. Massale wanbetaling kan ze in problemen brengen. DNB en AFM zijn bezorgd: de allerhoogste hypotheeklasten zijn bij meer werkloosheid wellicht niet meer te betalen.

De Nederlandse hypothekenvoorraad gold echter altijd als zeer solide. In de Verenigde Staten werden banken met veel subprime-leningen, te hoge hypotheken zonder onderpand, omver geworpen. De Nederlandsche Bank stelde lang dat Amerikaanse toestanden hier alleen bij hoge uitzondering speelden. Afgelopen maanden constateerde de centrale bank toch meer gevaar: Nederlandse hypotheekbedrijven financieren te fors. De exorbitante hypotheken zijn, op de hele portefeuille van ?400 miljard eind 2008, gering in aantal (in 2006: 2,1%). Maar dat waren de subprime-hypotheken in de VS ook, zo heeft DNB banken voorgehouden; de portie giftige hypotheken deed grote banken wankelen. Gewezen wordt naar hypotheekbanken in Ierland en Spanje die aan de rand van de afgrond staan. In gesprek met bankbestuurders wordt nu eerst gevraagd de buffers vrijwillig te verstevigen.

Wanpraktijken

Alle aanbieders ondertekenden in 2007 de Gedragscode Hypotheken. Die moet oude wanpraktijken voorkomen waarbij vooral starters, vaak ongemerkt, torenhoge hypotheeklasten kregen. De norm voor hypotheekfinanciering is, grofweg, vier tot vijf keer het jaarinkomen. Maar uitzonderingen - vanwege zicht op een betere baan of erfenis - zijn toegestaan. Van deze route maken geldverstrekkers momenteel massaal en per geval overdadig gebruik, zien de toezichthouders. Dat levert op de balansen inmiddels een fors aandeel kwetsbare, slecht gedekte hypotheken op, constateert De Nederlandsche Bank. De AFM onderzocht de hypotheekadviseurs al twee keer. Eén op de vijf adviseert, ondanks de gedragscode, klanten een te hoge hypotheek. ,,De toezichthouder zint op keiharde ingrepen", aldus een betrokkene.

Naar verluidt acht grote kredietverstrekkers wachten nawaarschuwingen forse boetes. Eind februari legde de AFM Postbank (ING) verrassend € 30.000 boete op: bij één op drie hypotheken waren te hoge bedragen uitgeleend, stelt de waakhond. Naar hypotheekverstrekkingen door DSB Bank loopt een onderzoek naar overkreditering. De ministerraad ging overigens in januari akkoord met verhoging van de boetes van maximaal € 500.000 naar € 2 miljoen per keer. De toezichthouders worstelen volgens een insider met een dilemma: meer reserves laten optasten in de kluis, betekent dat banken minder geld kunnen uitlenen. Een inperking kan de financiële markt, maar bijvoorbeeld ook de bouwmarkt, frustreren. De politiek roept banken juist op de geldlades te openen en forser uit te lenen om de economie draaiende te houden.

Het EK-abonnement, 6 weken € 20,-!