AFM: Pensioenfonds moet opener worden over kosten

HANS HOOGERVORST

"Pensioendeelnemers kunnen de kosten dan met elkaar vergelijken. Dit kan als vliegwiel werken, waardoor fondsen beter hun best gaan doen om die te reduceren." Deze kritische noot kraakt Hans Hoogervorst van de Autoriteit Financiële Markten in een interview met De Telegraaf. Hij gaat er bij minister Kamp (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) op aandringen dat fondsen opener moeten zijn.

Als het aan Hoogervorst ligt, moeten de ruim 600 pensioenfondsen in ons land jaarlijks aan al hun deelnemers een financiële bijsluiter sturen. In dit document moeten pensioengerechtigden inzichtelijk krijgen wat de kwaliteit van de pensioenregeling is en wat de kosten zijn. "Als fondsen helder communiceren, groeit het pensioeninzicht bij de Nederlanders. Dan kunnen zij ook besluiten zelf maatregelen te nemen om al dan niet bij te sparen."

De bestuurder wil geenszins het beeld creëren dat pensioenfondsen geldverslindende organisaties zijn. "Maar dat er nog een aantal slagen te maken valt, is wel duidelijk."

Dubbelzinnige signalen

De AFM-topman stelt, terugkijkend op drie jaar in zijn rol als toezichthouder, dat fondsen te zeer dubbelzinnige signalen hebben afgegeven. Aan de ene kant erkennen zij dat er 'iets' aan de hand is met de pensioenen, maar tegelijkertijd bagatelliseren ze de problemen. Het zou beter zijn als de fondsen erkennen hoe ernstig de problemen zijn, vindt Hoogervorst.

"Fondsen denken dat de rente wel weer aantrekt. De lage dekkingsgraad is in hun beleving vooral de schuld van een domme rekenregel die - hoewel drie jaar geleden mede bedacht door de fondsen zelf - zo snel mogelijk overboord moet worden gezet. (Hoe lager de marktrente, hoe groter de huidige waarde van de toekomstige verplichtingen, red.) Daarbij zeggen ze nog nooit zo veel geld in kas te hebben gehad. Ze zijn overvol, zo verkondigen ze. Maar één ding is zeker: deze crisis waait niet zomaar over."

Zo wijst de voormalige VVD-bewindsman op de knellende situatie in Japan, waar de rente al vijftien jaar laag is en wat verwoestende gevolgen heeft gehad voor de pensioenfondsen aldaar. "De rente kan ook hier nog lange tijd laag blijven. Maar stel dat de rente wel stijgt, dan nog is het gevaar niet geweken. Dan liggen weer andere problemen op de loer, denk aan een mogelijke obligatiecrash, dalende aandelenkoersen of zelfs landen die failliet gaan. Het aanpassen van de rekenregels is geen oplossing."

Ondanks de zwaarmoedige uitspraken wil Hoogervorst zich niet laten wegzetten als een onheilsprofeet die ons land "de zeven plagen van Egypte aanpraat". "Ons pensioensysteem is goed, zeker ten opzichte van de rest van Europa. Maar ik wil ervoor waken dat we met z'n allen met onze armen over elkaar blijven zitten en denken dat het wel goed komt. Fondsen moeten niet hun kop in het zand steken, maar maatregelen nemen."

Daarbij zijn transparantie en open communiceren sleutelwoorden, stelt Hoogervorst. "De kloof tussen wat iemand verwacht te krijgen én wat hij werkelijk ontvangt, is groot. Als het pensioeninzicht groeit, heeft hij in elk geval de keuze om bij te sparen of genoegen te nemen met wat hij krijgt."

Pensioenbewuster

Hoogervorst, die per 1 juli voorzitter van de International Accounting Standards Board (IASB) in Londen wordt, verwacht dat consumenten als zij pensioenbewuster worden wel twee keer nadenken voordat ze een aflossingsvrije hypotheek nemen. "Mensen snappen dan beter dat een huis waarop uiteindelijk geen of maar weinig hypotheek rust, een mooie pensioenvoorziening kan zijn."

De grote vrees van de toezichthouder is dat fondsen de problemen voor zich uit schuiven en de jongere generaties de rekening moeten betalen, met alle gevolgen van dien. Dat zou het draagvlak onder de verplichtstelling van fondsen vernietigen, en daarmee de bijl aan de wortel van ons pensioenstelsel zetten.

Zijn idee is dat fondsen in hun beleid zich te zeer laten leiden door de oudere generaties en babyboomers, die veelal als afgevaardigden in de besturen en in de vakbonden zitten.

"Bij de vele pensioenfondsen die door hun vergrijsde bestand heel weinig herstelkracht hebben, kan de vrees voor ingrijpen betekenen dat de relatief kleine groep jongeren tegen een zeer hoge premie uiteindelijk een uitgekleed pensioen krijgt. Dat zou niet fair zijn tegenover een generatie die nooit gebruik kan maken van de riante sociale zekerheid en de vervroegde uittredingsregelingen waarvan de babyboomgeneratie nog heeft kunnen genieten. Als een fonds in onderdekking verkeert, dan betekent 'niets doen' automatisch dat de jongeren de ouderen subsidiëren. Dat is een weg die we niet op moeten willen gaan."

 Mail

 Print