Pensioen en echtscheiding: waar moet u op letten?

Wat dit onderwerp ingewikkeld maakt, is dat het recht dat gold op het moment van scheiding bepaalt wat uw rechten zijn. Zo gelden er andere regels voor echtscheidingen die plaatsvonden tussen 27 november 1981 en 1 mei 1995 (zie onderaan dit verhaal) dan tegenwoordig. Sinds 1995 staan de gevolgen van een echtscheiding voor het pensioen in de wet.

Scheiding na 1995

Sinds 1 mei 1995 is het een wettelijke plicht het pensioen na echtscheiding te delen, gemeenschap van goederen of niet. Men kan hier echter met wederzijds goedvinden van afwijken.

Dat gebeurt dan ook nogal eens. Zeker wanneer beide partijen pensioen hebben opgebouwd en de pensioendatum nog ver in de toekomst ligt, lijkt het makkelijker maar af te zien van verdeling en ieder het eigen pensioen te houden. Het is de vraag of dit verstandig is zonder een goede vergelijking van de pensioenrechten van de partners. Wanneer één van de twee bijvoorbeeld minder is gaan werken omdat er kinderen kwamen, dan heeft dit onmiddellijk langetermijngevolgen voor het pensioen die nadien nauwelijks meer te repareren zijn.

Het klinkt dus wel stoer om te zeggen: „Laat maar, ik heb mijn eigen pensioen.” Maar het pensioen over en weer delen is een stuk slimmer. Dit goed regelen heeft meer zin dan veel energie steken in onderhandelingen over wie welke cd krijgt.

Levensverzekering

Een ander belangrijk punt om rekening mee te houden, betreft dat ook na de scheiding een levensverzekering zinvol is. Nabestaandenpensioenen zijn tegenwoordig vaak geen opbouwpensioenen meer, maar pure risicopensioenen. Dit kan grote gevolgen hebben bij een echtscheiding.

Een nabestaandenpensioen op risicobasis wil zeggen dat er geen nabestaandenpensioen wordt opgebouwd (er wordt dus niet gespaard voor het nabestaandenpensioen), er is alleen een verzekering, die wanneer u komt te overlijden terwijl u nog werkt, uw weduwe of weduwnaar een pensioen uitkeert. De meeste mensen overlijden nadat zij met pensioen zijn gegaan, een risicopensioen is dus veel goedkoper dan een opbouwpensioen want het pensioenfonds hoeft maar in een enkel geval uit te betalen.

Wat echter vaak vergeten wordt, is dat een risicopensioen niet uitbetaalt aan de ex-echtgenoot. Bent u gescheiden en ontvangt u alimentatie, dan heeft u bij overlijden van uw ex-echtgenoot dus ineens een groot probleem. U ontvangt geen alimentatie meer en u krijgt ook geen nabestaandenpensioen. Het is daarom verstandig om bij een echtscheiding dit te regelen en anders het oude pensioenverweer weer eens uit de kast te halen. Dit houdt in dat men zich tegen de echtscheiding verzet zolang er niets geregeld is als de alimentatiebetaler komt te overlijden. Wanneer u zelf de scheiding aanvraagt, dan kunt u dit verweer niet voeren want u kunt zich niet verweren tegen een scheiding die u zelf aanvraagt. Een oplossing kan dan zijn een (alimentatie)verzekering op het leven van uw ex-partner af te sluiten.

Vroeg overlijden is gelukkig zeldzaam. Maar als het gebeurt, kan het voor bijna onoverkomelijke moeilijkheden zorgen. Enig lichtpuntje: juist omdat het weinig voorkomt, is de premie voor een alimentatieverzekering of gewone overlijdensrisicoverzekering niet erg hoog

Conversie

U doet er ook verstandig aan om na te denken over conversie. Dit houdt in dat de exechtgenoten het pensioen niet alleen verdelen, maar de verdeelde pensioenen daarna laten omzetten (converteren) in een eigen pensioen. Het geconverteerde pensioen gaat dus niet in op de pensioendatum van uw ex, maar op uw pensioendatum. Dat is vooral praktisch bij een groot leeftijdsverschil.

Bij pensioenen waarbij men zelf keuzes kan maken in de fondsen waarin belegd wordt, kan men na conversie ook andere beleggingskeuzes maken dan de ex-echtgenoot. U bent dus op pensioengebied echt van elkaar af. Ook wanneer de ene ex-echtgenoot overlijdt, heeft dat geen gevolgen meer voor het pensioen van de ander. Voor conversie is de toestemming van beide partijen nodig.

Echtscheiding blijft een vervelende tijd. Maar het goed proberen te regelen en de te volgen strategie met uw advocaat bespreken, kan u opleveren dat de scheiding op enig moment achter u komt te liggen. Dan wordt u daarna ook niet meer geplaagd door zaken die achteraf beter geregeld hadden moeten worden.

Haast u bij scheiding tussen 1981 en 1995

De Hoge Raad stelde in 1981 in het Boon Van Loon Arrest vast dat opgebouwd pensioen deel uitmaakte van de gemeenschap van goederen. Was men in gemeenschap van goederen getrouwd, dan moest bij echtscheiding de waarde van het pensioen verrekend worden.

Hoe men verrekende, was niet belangrijk. Maar te veel mensen hebben dit nooit gedaan en denken er pas aan als hun pensioen in zicht komt. Dit kan, zolang het maar uiterlijk twintig jaar na de scheiding gebeurt. Is dit op u van toepassing, haast u dan want de laatste mensen verliezen het recht hierop dus in de komende vier jaar!

Wanneer heeft het zin hiervoor een advocaat in te schakelen? Dit is vooral nuttig wanneer u gehuwd was in gemeenschap van goederen, de scheiding in de Boon Van Loon periode viel (tussen 27 november 1981 en 1 mei 1995), er niets over de verrekening van het pensioen is afgesproken en uw ex bij de scheiding al een flink pensioen had opgebouwd.

 Mail

 Print