China: olympisch kampioen sparen

U zet toch ook de wekker? Doen hoor! De kick-off van de happening der happenings op sportgebied is iets om een deel van uw siësta voor op te offeren. De openingsceremonie begint vrijdag om 14u00 Nederlandse tijd. Het mediaspektakel staat te gebeuren in de Pekinese sporttempel het Vogelnest. De Chinezen, lees ik in een landelijk ochtendblad, zijn zo trots op dit in het oog springende bouwsel dat een afbeelding ervan het portret van Mao Zedong op zes miljoen biljetten van tien yuan heeft vervangen.

Mao Zedong... op die naam stuitte ik van de week al eerder. Voor een boek dat ik in voorbereiding heb, bezoek ik regelmatig de Koninklijke Bibliotheek. Deze niet genoeg te prijzen instelling bewaart in haar depot het wetenschappelijk tijdschrift dat vier jaar geleden een interessant artikel opnam over sparen in China in de periode 1953-2000.

Het artikel is een posthume publicatie van de in 2003 gestorven econoom Franco Modigliani, die bij zijn leven internationale roem vergaarde met een theorie over spaargedrag, de Life Cycle Hypothese (LCH). Volgens de LCH sparen mensen tijdens hun middelbare jaren. Een aantal lasten zijn dan van hun schouders gevallen. Hierdoor kunnen zij: 1. de in een eerdere levensfase gemaakte schulden eindelijk aflossen en 2. sparen voor de oude dag.

Mao komt in Modigliani's artikel ter sprake als een man die zich tot het eind van de jaren zestig weinig bekommerde om de bevolkingsgroei in China. Onder Mao, stelt de auteur, zijn ouderparen zelfs een tijdlang gestimuleerd niet om minder maar om meer kinderen te krijgen. In periode kort na 1970 veranderde het overheidsbeleid op dit punt echter drastisch. Hoe kon de welstand van de Chinezen worden bevorderd? Het antwoord van de machthebbers luidde steeds vaker: mede door de bevolkingsgroei in toom te houden. Een nieuwe politiek ontplooide zich. Het aantal kinderen per ouderpaar mocht een bepaald maximum voortaan niet meer overschrijden. In de steden was per ouderpaar zelfs nog maar één kind toegestaan.

Modigliani meet in zijn artikel het feit breed uit dat de Chinezen vanaf het begin van de jaren tachtig als razenden zijn gaan sparen. Ter verklaring van dit fenomeen wijst hij om te beginnen op de overheidsmaatregelen die China's staatsgeleide planeconomie omvormden tot een min of meer functionerende markteconomie. Een structurele inkomensgroei was het gevolg, waarmee de Chinezen meer ruimte kregen om te sparen. Maar daarnaast ziet Modigliani nadrukkelijk ook een samenhang met de Chinese politiek van geboortebeperking.

Het is in China's culturele traditie verankerd dat jongeren hun oudere familieleden onderhouden als die niet meer werken. Kinderen zijn dus het ouderdomspensioen. En de stelregel is 'Hoe meer kinderen des te groter de pensioenzekerheid'. Door de politiek van geboortebeperking viel een deel van die zekerheid weg. Om te kunnen blijven rekenen op een verzorgde oude dag moesten de Chinezen volgens Modigliani nu wel meer sparen.

Tweet

 Mail

 Print