„Ieder mens is onderweg, op zoek naar zijn bestemming"

Foto: De Telegraaf

Op zoek naar spirituele verdieping, naar een dóél in hun leven, gaan steeds meer mensen ook letterlijk op pad. Lourdes trekt vele duizenden Nederlandse bedevaartgangers, ook de (voet)tocht naar Rome is weer zeer gewild. Fatima en zelfs het Poolse Czetochowa zijn geliefde bestemmingen. Maar vooral het eeuwenoude pelgrimspad naar Santiago de Compostela in Spanje trekt tegenwoordig duizenden wandelaars en fietsers.

Je kon deze pelgrimage altijd al in Friesland beginnen, over het Jacobspad dat van Sint Jacobiparochie naar Hasselt in Overijssel loopt. De uitbreiding, in mei dit jaar, met een tweede noordelijke bedevaartsweg, van het Groningse Uithuizen naar Hasselt, heeft deze pelgrimsroute – gewijd aan de heilige Jacobus de Meerdere, één van de apostelen van Jezus – een miraculeuze impuls gegeven.

Gied ten Berge, jarenlang medewerker van IKV Pax Christi, weet er alles van, fietste zelf het complete Jacobspad naar Spanje, houdt geregeld lezingen over de bezinningstocht naar Santiago en schreef er een prachtig reisboek over: ’Pelgrimeren naar de Morendoder’.

Eenmaal aangekomen in Santiago de Compostela, na maandenlang onderweg te zijn geweest, realiseerde hij zich dat de reis op zich het doel was van zijn pelgrimage.

Identiteitscrisis

„Mensen beginnen om de meest uiteenlopende redenen aan het pelgrimspad”, zegt hij. „De een is overwerkt, de ander heeft een ongeluk overleefd, de volgende zit midden in een identiteitscrisis of een rouwproces, weer een ander is met een ernstige ziekte door het oog van de naald gekropen. Vroeger werd de tocht vaak ondernomen als boetedoening, tegenwoordig vinden pelgrims onderweg vooral de tijd om na te denken, bijvoorbeeld over hun relaties, inclusief die met God. Sommigen proberen tijdens de tocht een heftige gebeurtenis te verwerken of dichter bij zichzelf te komen. De ontmoetingen onderweg, de gesprekken ook met andere pelgrims, spelen daarbij vaak een belangrijke rol.”

Opmerkelijk, zo’n zoektocht naar spiritualiteit, terwijl de kerken leegstaan.

Gied: „Die leegte bevalt kennelijk niet. Men zoekt weer verdieping. De rancune tegen de kerk van de jaren zestig is inmiddels weggezakt. Als instituut lijkt de kerk voor veel mensen misschien te hebben afgedaan, maar de opkomst van de islam heeft ons weer met onze joodse en christelijke traditie geconfronteerd. Onze eigen levensvragen zijn ook niet opgehouden.”

Pelgrimage geeft je de mogelijkheid te reizen in de tijd, meent Ten Berge. „Volop gelegenheid om na te denken over je leven. Onderweg komt de geschiedenis terug, ook je eigen geschiedenis en die van je omgeving. In Bourgondië ontmoette ik onderweg een Duits gezin, met jonge kinderen, ook op weg naar Santiago. De ouders vertelden mij dat zij onderweg de geschiedenis van ons werelddeel aan hun kinderen wilden uitleggen.”

Uit gesprekken met een Deense pelgrim leerde Gied onderweg dat het geen zin heeft om je los te maken van je verleden. „Als je je afzet tegen je wortels, raak je ontworteld, gedesoriënteerd, je wordt cynisch of je gaat zweven. Wie z’n wortels afsnijdt, zal zichzelf nooit ontmoeten.”

Zo’n lange voetreis of fietstocht is een eenzaam proces, maar ook zit zo’n pelgrimage vol avontuur, zegt Gied, want elk ogenblik is de omgeving weer anders en de verdieping komt bijna altijd als complete verrassing.

Ingeklemd

„Opeens ga je beseffen hoe ingeklemd we eigenlijk leven, zodat we problemen niet meer in perspectief kunnen zien. Onderweg zie je elk moment andere perspectieven, je gaat daardoor als vanzelf relativeren. Je ziet je problemen tegen een bredere horizon, leert als het ware óver die horizon heen te kijken. Je blik verruimt, je gaat de dingen letterlijk ruimer zien. De natuur stimuleert dat. Door zo langdurig in de natuur te zijn, leer je je in de wereld te verwonderen. Je ziet breuklijnen tussen landschappen, stormen waar bomen in onderuit zijn gegaan. Breuken en stormen doen zich in ieder mensenleven voor. Hoe ga je ermee om? Kijk hoe de natuur ermee omgaat! Alles herstelt weer. De natuur kan heel troostend zijn.”

Maar pelgrimage is toch vooreerst een religieuze belevenis?

Ten Berge: „Het is in elk geval geen toeristische vakantie. Zelf ben ik níét van ’t geloof dat ik het zeker weet en dat de ander dom is, omdat-ie dat niet ziet.”

Ten Berge denkt dat iedereen onderweg is naar ’t ongeziene. „Pelgrims reizen bewuster naar de heilige grens toe. Die raken nooit thuis.” Citeert de dichter Jan de Jongh: ’Leven is op weg zijn, de weg is het doel. Bergen beklimmen, dwalen door eenzaamheden en woestijnen, een kaars branden tegen de storm, oplopen met anderen of hen dragen’.

„Meestal loop je alleen, maar ondertussen loop je op een gebaand pad dat door vele duizenden al eerder is belopen. Bij die dorpskerken en kapelletjes onderweg mag ik altijd graag over de kerkhoven dwalen. Je denkt na over leven en sterfelijkheid. Beschouwelijkheid overvalt je. Vooral bij al die pelgrimsgraven onderweg realiseer je je dat het leven een zeer sterfelijke zaak is. Mij heeft het ook geleerd dat de geschiedenis een stuk van jezelf is. Kerken, kloosters onderweg, al die heiligen met hun verhalen, wat een rijkdom! Geen dictaat hoe je te leven hebt, nee: dit is mij nagelaten, daar mag ik gebruik van maken in de zoektocht naar mijn bestemming.”

REISWIJZER:

’Pelgrimeren naar de Morendoder’ door Gied ten Berge (coauteur Wantje Fritschy) is uitgegeven bij De Valkhof Pers, Î17,50.

Kijk voor meer info over het Jacobspad en de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela op www.jacobspad.nl,

www.tweevoeter.nl/santiago en op www.camino-de-santiago.startpagina.nl

Tweet

 Mail

 Print

 Reiskrant Nieuwsbrief

GERELATEERDE ARTIKELEN

03-02:

Schiphol zorgt voor luchtbedden

03-02:

Bergsportdag 2012

03-02:

Knikkebollen

03-02:

KLM lanceert 'Meet and Seat'

03-02:

Lesje illusie