ARUSHA (Tanzania) -  Nederlandse autodealers sparen drie zwarte neushoorns bij elkaar en geven de uitstervende soort een nieuwe kans. De levensgevaarlijke, maar aandoenlijke, kolossen Jamie, Jabu en Deborah zagen het levenslicht in een Tsjechische dierentuin. Ze werden op een truck naar Amsterdam gereden. Vanaf Schiphol kozen ze het luchtruim naar Kilimanjaro airport. Daar, in betoverend Tanzania, hobbelden ze deze week over stoffige wegen, op oude vrachtauto's, naar het natuurpark Mkomazi van de kleurrijke Tony Fitzjohn. Eindelijk 'thuis'. Het was een ongelooflijke operatie. Over prins Bernhard, Somalische stropers, zwarte mamba's en bedreigde dier- en menssoorten. Out of Africa in het kwadraat.

loading media player ...

Neushoorns via Schiphol naar Afrika

Foto: Don van der Vaart

Tony Fitzjohn (l) en Ted van Dam Foto: Don van der Vaart

Als de hongerige teek in mijn nek zich niet zo gulzig zou volzuigen en bijna uit elkaar knalt van geluk, zou je deze eindeloze savanne 'hemel op aarde' kunnen noemen. In de verte vangt de hoogste berg van Afrika, de Kilimanjaro, de laatste zonnestralen op. Colobusapen dartelen rond het huis, dat met grote keien en veel hout eigenhandig is gebouwd. Krekels maken zich hoorbaar op voor de donkere nacht en niet ver van dit hooggelegen onderkomen trompetten olifanten.

Leer, veel leer. Het warme water uit de simpele douche ruikt naar houtskool. Oude gordijnen zijn over de versleten banken gedrapeerd. Her en der vergeelde foto's van een man die met leeuwen en cheeta's speelt. Welkom in het wildpark Mkomazi, Tanzania op de grens met Kenia. Maar vooral: welkom neushoorns, na een bizarre reis van 48 uur.

Een ruwe stem verstoort de mijmering vanuit het niets: "Die prins Bernhard van jullie was een goede vent. Hij kwam hier graag en we werden steeds closer. Mooie verhalen had die man. Ging-ie met een vriendje naar een wijnproeverij in Zuid-Frankrijk. Ha ha. Aan het einde hadden ze zich vergist wie er terug zou vliegen. Kwam altijd goed. Adrenaline zuivert alcohol. Bernhard had een groot gevoel voor wild, voor Afrika. Hij maakte zich zorgen over alle bureaucratie van zijn WNF. Ik zie hem hier nog hoofdschuddend zitten toen hij zei: 'Ik snap mijn eigen organisatie niet meer, Tony'. Oké, hij was ook een jager, maar dat was in de tijd toen er nog genoeg wild was. En dat is dramatisch veranderd. Wild is altijd langzamer dan de hebzucht." Het is de enige keer dat de bonkige man stilvalt.

Onderscheiding

Field director Tony Fitzjohn rommelt in een la en pakt er twee doosjes uit. "Moest laatst naar Buckingham Palace voor deze onderscheiding: Officer of the British Empire." De toon en mimiek maken duidelijk dat Tony niet zoveel heeft met glimmende speldjes. "Deze zegt me veel meer. The Golden Arc. Bernhard gaf de onderscheiding aan mensen die zich inzetten voor de natuur. Maar zonder hulp uit Nederland zou ik dit allemaal nu niet kunnen doen. Dan waren de dieren overgeleverd aan stropers." Tony staat nu voor het raam. "Dat die drie rhino's hier nu zijn, is ongelooflijk. Geboren in gevangenschap in Tsjechië, op een vrachtauto gezet, toen met een cargokist van Martinair op tien kilometer hoogte vervoerd naar een luchthaven die niet in de boekjes van de airliner staat. En nu, twee dagen later, lopen ze rond op de rode Afrikaanse aarde. Hun aarde. We gaan ze redden van uitsterven en beschermen tegen stropers. We hebben er nu gelukkig weer twaalf. We waren er drie kwijtgeraakt; eentje is overleden door een spierziekte, de andere tijdens een gevecht, want het zijn in tegenstelling tot hun witte soortgenoten agressieve beesten en een jong is gebeten door een zwarte mamba. Wees voorzichtig met die beesten. They are out there."

Managing director Ted van Dam van Nimag is tevens voorzitter van de Stichting Suzuki Rhino Club. Hij klopte een paar weken geleden met groot nieuws aan bij deze krant. Met het geld dat Nederlandse dealers bij elkaar hadden gesprokkeld, konden dan eindelijk drie zwarte neushorens worden verkregen. Van Dam, die tien jaar geleden tijdens een familiereis een groot hart heeft ontwikkeld voor Tanzania, stelt: "In de jaren tachtig zijn in Afrika, met name door Somalische bendes, tienduizenden neushorens afgeslacht. Hun horens waren en zijn helaas nog steeds goud waard, zo'n dertigduizend Amerikaanse dollars. Er worden zogenaamde libidostimulerende medicijnen van gebrouwen, die aftrek vinden in Azië. En in Jemen is het heel chic als het handvat van je dolk is gemaakt van de hoorn van een rhino. Op een gegeven moment werd de soort met uitsterven bedreigd. In Afrika leefden er in 1960 nog 100.000. In 2008 waren dat er 4000 waarvan slechts tientallen in Tanzania. Met de Noord-Afrikaanse witte neushoorn is het nóg erger gesteld: daarvan zijn er wereldwijd nog maar zeven."

Het initiatief om de zwarte rhino te redden was even ambitieus als uniek. Een goede mix tussen zakendoen en goed doen. Het plan was in 2005 snel gesmeed: iedere keer als er in ons land een Suzuki motorfiets of auto wordt verkocht, is de nieuwe eigenaar automatisch lid van de Rhino Club. "Dat levert op jaarbasis meer dan twee ton euro's op", aldus Van Dam. "Met dat geld steunen we het werk van Tony hier. Ook zorgen we voor zijn pensioen. Hij begon zonder een cent toen hij als 21-jarige avonturier bij de beroemde George Adamson in Kenia terechtkwam. Adamson, bekend van het boek en de tv-serie Elza de leeuw, was kinderloos en Tony was wees. De mannen hadden elkaar gevonden. Ze brachten leeuwen weer terug in de natuur."

Over zijn getergde jeugd wil Tony mondjesmaat wel wat kwijt. "Ik ben na de oorlog in Engeland geboren. Alles was grijs. De auto's, de huizen... Toen ik kind was, had ik een stripalbum met gekleurde plaatjes: Tarzan. Dat was mijn enige vlucht uit de grimmige werkelijkheid. Ik wilde ook Tarzan worden en ik moest naar Afrika, en ik wilde leven."

Dat leven verloor de illustere Brit een aantal malen bijna. Eenmaal toen hij werd aangevallen door een leeuw, die waarschijnlijk vergiftigd was. Met zo'n typisch mannenlach: "Mijn hoofd zat al in zijn bek. Ik raakte een deel van mijn nekspieren kwijt en mijn oor bungelde aan mijn hoofd." Toen Adamson werd vermoord door lokale veeboeren, die helemaal niet zaten te wachten op de terugkeer van de leeuw, waren de kogels op Fitzjohn gericht. Hij vluchtte naar Tanzania waar hij met keihard werken uiteindelijk een woest terrein van 3600 vierkante kilometer vormgaf. Hij ontfermt zich daar over het lot van dieren die met uitsterven worden bedreigd, zoals de hunting dogs die zeer gevoelig zijn voor allerlei ziekten en waarvoor in samenwerking met de universiteit van Rotterdam een vaccin tegen hondsdolheid is ontwikkeld. En passant, tussen alle spanningen door, brachten zijn charmante vrouw Lucy en hij vier kinderen ter wereld.

Albino's

De dagen in de jungle trekken voorbij. De wind waait ruig en zwoel. De rode aarde nestelt zich in alle plooien van je huid. De tijd is ongrijpbaar. Terwijl alles zo lieflijk lijkt, komt boven water dat niet alleen neushoorns het doelwit van menselijk absurdisme en bijgeloof zijn. Het bizarre verhaal dat ook mensen worden opgejaagd, waart rondom ons kamp. In Tanzania worden namelijk op grote schaal handen en voeten van menselijke albino's afgehakt. Deze ledematen leveren duizenden dollars op en worden, in opdracht van rijke zakenlui, aangekocht door medicijnmannen die het tot poeders malen. De stof die ontstaat, zal tot veel rijkdom leiden.

Dierenarts Nick uit Dar es Salaam: "De overheid treedt wel op. Zo hebben albino's allemaal een mobiele telefoon gekregen en kunnen ze een noodnummer bellen als ze worden aangevallen." Deze zieke werkelijkheid gaat aan onze overgevlogen neushoorns voorbij. Zij acclimatiseren in een speciaal groot hok voordat ze over een half jaar echt worden vrijgelaten. Jamie, de drie jaar oude bull, staat onder een afdakje. Jabu, het twee jaar oude mannetje, begint alweer meer oog te krijgen voor het vier jaar oude wijfje Deborah. De zwarte neushoorns zullen hier een nieuwe kans krijgen, in de veilige handen van Tony, als het oermens zijn leven niet te veel op het spel zet.

Als we over de grillige wegen wegrijden uit Mkomazi, terug naar de bewoonde wereld, scheert Tony in zijn vliegtuig op vijftig meter hoogte onze Land Rover voorbij. A low pass van een uitstervende mensensoort.

www.WildlifeNow.com

Tweet

 Mail

 Print

 Reiskrant Nieuwsbrief

GERELATEERDE ARTIKELEN

09-02:

Pyramide van Austerlitz

09-02:

Pimp je varken

09-02:

Mode en business op de huishoudbeurs

09-02:

Romantiek in het Zaans Museum

09-02:

Cortina d’Ampezzo: chique wintersportbestemming in Italië