De Muur is springlevend...

Foto: REUTERS

Jonge Berlijners pakten in 1989 direct hamers en beitels om de zo gehate muur in stukken te hakken. Foto: ANP

Maak een fietstocht langs de voormalige Muur. Foto: De Telegraaf

BERLIJN – De Berlijners hebben dit jaar al een ‘overdosis Muur’ voor de kiezen gekregen. De stedelingen zitten er zelf niet om te springen, maar toch wemelt het zo rond de herdenking van de speciale evenementen. Eén daarvan steekt er echter (nog altijd) met kop en schouders bovenuit: de fietstrip langs de Muur. Een ‘rauwe’ en actieve tocht langs oude DDR-resten.

Al enkele jaren trekken dagelijks pelotons toeristen door het honderden meters brede en kilometerslange ‘Sperrgebiet’, waarvan de Muur letterlijk en figuurlijk het ‘hoogtepunt’ vormt. De voormalige afscheiding tussen het kapitalistische westen en het socialistische oosten is - o ironie - ‘big business’ geworden.

Het ene moment rijden nieuwsgierige toeristen door het hermetisch afgesloten oosten, dan weer door de ooit levensgevaarlijke bufferzone, terwijl verderop – direct achter de Muur – het vrije westen lonkt. Tijdens de beklijvende tocht wordt door een gids verteld over het schokkende verhaal achter de dichtgemetselde deuropeningen en blijkt de werking van prikkeldraad nóg luguberder dan voor mogelijk gehouden.

Op de huurfietsen van ‘Berlin on bike’ rollen we van het ene in het andere tragische verhaal over de gedeelde stad. Op een aantal plaatsen langs de route staan nog de wachttorens van waaruit vluchtpogingen naar het westen met ‘oosterse’ kogels werden beantwoord. Uit één van die torens werd op 24 augustus 1961 de kleermaker Günter Litfin (24) bij een vluchtpoging doodgeschoten.

Zijn nu 68-jarige broer Jürgen vecht tot op de dag van vandaag voor erkenning van zijn zoon als Muurdode nr. 1. In de toren heeft Jürgen een mausoleum ingericht, waar hij iedere dag aanwezig is om de achtergronden van zijn bevlogen strijd aan geïnteresseerden toe te lichten. Parkeer de fiets, beklim de toren en huiver…

Weemoed

De jonge import-Berlijner David vertelt ons na het ijzingwekkende intermezzo verder over de praktijken van de Stasi. Van de filosofie achter de socialistische heilstaat tot hoe de Stasi - soms ook letterlijk - grip kreeg op de bevolking.

David en zijn collega’s zijn geen stadsgidsen van het type ‘afraffelen en wegwezen’. Integendeel. Hij neemt ons enthousiast op sleeptouw door de strook waar tussen ‘61 en ’89 ruim 130 mensen het leven lieten. Soms klinkt er echter ook een vleugje weemoed door in de stem van onze gids.

Hoe de voormalige Oost-Duitse bevolking zich na de ommekeer geen raad wist met de vele keuzes. De beslissingen die vroeger door de staat werden gemaakt, moesten nu zelf genomen worden. Werden de Oost-Duitsers er bijvoorbeeld wel gelukkiger van nu er plotseling zoveel te kiezen was?

Die hang naar het verleden - later benoemd als ‘Ostalgie’ - hangt nog altijd als een sluier over de Berlijnse wijken rond de Muur. De sfeer die tijdens het veertig jaar durende DDR-regime in de Berlijnse straten moet hebben gehangen, komt in een fietstochtje van drie uur - zelfs twintig jaar na dato – nog altijd akelig dichtbij.

BERLIN ON BIKE

Bij dit fietsverhuurbedrijf in de wijk Prenzlauer Berg werkt David. Probeer hem te ritselen als gids tijdens de fietstocht door de Muur-zone! Hij studeerde ooit in onze hoofdstad en spreekt zodoende een aardig woordje Nederlands. Belangrijker nog: zijn uitleg brengt het verleden weer tot leven. Meer info op www.berlinonbike.de

Eigen fiets mee naar Berlijn?

De IC-trein van NS Hispeed naar Berlijn beschikt over een speciaal fietsrijtuig. Opstapplaatsen zijn Schiphol, Amsterdam-Zuid, Duivendrecht, Hilversum, Amersfoort, Apeldoorn, Deventer en Hengelo. Uitstappen kan op drie verschillende stations in Berlijn. Meer info op nshispeed.nl.

De relatief dunbevolkte Duitse hoofdstad laat zich uitstekend lenen om in z’n geheel per fiets te verkennen. Het aantal drukke punten is beperkt en het verkeer is lang niet zo hectisch als in andere grote Europese steden.

HOT-SPOTS VAN DE LOCALS

Het afgelopen decennium is de geliefde wijk Prenzlauer Berg in rap tempo ‘veryupt’. Zoals in New York met Greenwich Village gebeurde stegen de huurprijzen hierdoor fors. De studenten en kunstenaars – die de wijk ooit ontdekten en groot maakten – zijn daarom nu grotendeels weggetrokken.

De beruchte immigrantenbuurt Kreuzberg is nu erg gewild bij de locals. Lage huur- en koopprijzen (een appartement van 70m2 koop je hier al voor 27.000 euro!), opbloeiende horeca en de levendige straten maken van (delen van) Kreuzberg een wijk die het ontdekken meer dan waard is.

Volgens insiders is de toeloop op Kreuzberg echter alweer zo groot dat de rechtgeaarde Berlijnse stadspionier alweer de wijk neemt naar de nóg ‘obscuurdere’ wijk Pankow. Overigens heeft Berlijn een nog steeds groeiende aantrekkingskracht op excentriekelingen en creatievellingen uit de hele wereld. Dat vertaalt zich in de alternatieve ‘vibe’ die nu in veel wijken in het oostelijke deel hangt.

VOETJES VAN DE VLOER?

Uitgaan kan in Berlijn – naast de geijkte plekken die eenvoudig te traceren zijn via internet - op de meest uiteenlopende locaties. De stad staat bekend om zijn illegale, spontane (techno)feesten, ook wel guerrillaparty’s genaamd. Op een verlaten industrieterrein, onder een brug of soms zelfs in een rijdende metro. Je kunt er bij zijn, mits je voldoende op de hoogte bent.

Volgens insiders kun je binnen een dag ‘netwerken’ binnendringen in deze scene. Een goed punt om de benodigde (sms)contacten te krijgen, is het uitgaansgebied aan de Schlesische Strasse. In de clubs en restaurants – voorheen industriële locaties - aan de zijtak van de Spree-rivier liggen de aanknopingspunten voor het oprapen. Ook het sociale online-netwerk Myspace kan wat dat betreft uitkomst bieden.

ETEN EN SLAPEN

Berlijn kent talloze hostels waar een overnachting niet veel hoeft te kosten. Kies bij voorkeur een hostel of – voor de dikkere portemonnee – een hotel in het oostelijk deel van de stad. Tip: probeer hostel Pegasus in een zijstraat van de imponerende, ‘socialistische boulevard’ Karl Marx Allee.

Goede restaurants zijn er in overvloede. Het is in Berlijn echter vooral de locatie die een diner extra glans geeft. Tussen de Köpenicker Strasse en de Spree ligt een aantal opmerkelijke restaurants die later in de avond worden omgetoverd tot clubs. Eén van die tenten is het hippe Spindler & Klatt. Eten van een geheel andere orde: de beste broodjes Döner Kebab haal je in de Yorkstrasse.

 Mail  Print  Reiskrant Nieuwsbrief

Plaats op: