• Home
  • Er Op Uit
  • Verre reizen
  • Stedentrip
  • Weekje weg
  • Cruises
  • Kamperen
  • Fietsen en wandelen
  • Prijsvraag
  • Wintersport
  • Vliegtickets
  • Specials
    • Corendon
 
 
Exclusieve artikelen van de Telegraaf redactie
Foto: De Telegraaf.

Friesland

za 19 jan 2013, 06:00 | 0 reacties

Terp van Wodan

door Joop Duijs

Gisteren was het precies 50 jaar geleden dat Reinier Paping de legendarische Elfstedentocht van 1963 won. Koning Winter heeft nog een week of zes, maar we weten van vorige jaren dat hij ook in februari nog flink huis kan houden. Daarom gingen wij toch de boel maar eens verkennen. Rond Bartlehiem, door de Tocht der Tochten een naam zo groot als het gehucht zelf klein is.

We vertrekken vanuit Marrum. Een terpdorp dat is ontstaan rond de 11e eeuw. Een paar jaar geleden was Marrum ineens wereldnieuws door de schitterende foto van een paardenkudde met die ene steigerende schimmel er tussen. Samenhokkend op het laatste stukje nog droge grond, terp zo u wilt, bedreigd door het wassende water.

Foto: De Telegraaf.

Marrum nu is een leuke plattelandsgemeente, maar zo’n tweehonderd jaar geleden bezat het dorp nog vele chicoreifabriekjes. De chichorei, geteeld en gedroogd in de Friese Wouden, werd in Marrum verwerkt tot een surrogaat voor de veel duurdere koffie.

Beschermd dorpsgezicht

Als we het dorp achter ons hebben gelaten, gaan we het èchte Friesland in. Vlakke, strakke, weidse, nu witbevroren polders met geploegde akkers, doorsneden door talloze rechte sloten en vaarten. Hallum is ons volgende doel. Nog eens honderden jaren ouder dan Marrum, met een prachtige oude kerk uit de 13e eeuw en gedeeltelijk beschermd dorpsgezicht. In de gezellige straatjes maken de mensen nog tijd voor een praatje op weg voor een boodschapje bij de slager, buurtsuper of warme bakker.

Foto: De Telegraaf.

De heerlijke koekgeur die de neus al van verre prikkelt, is echter afkomstig van de fabriek van Van der Meulen. Meer dan honderd jaar meesterbakker van beschuit, roggebrood en de bekende Melba Toast. Het bedrijf biedt werk aan honderdtwintig medewerkers en daar zijn ze maar wat blij mee hier in het hoge noorden.

Doodstil Bartlehiem

Maar we willen Bartlehiem zien! Doodeenvoudig te vinden, want we hoeven alleen maar het oude jaagpad langs de Hallumertrekvaart te volgen. Kaarsrecht, met ergens halverwege de Gehezareth, een uit 1850 daterende poldermolen. Aan het einde van de vaart slaan we rechtsaf en wandelen Bartlehiem binnen. Geen mens te bekennen! De stilte wordt er slechts onderbroken door de motorzagen van de houtkappers die een populierenbosje hebben omgelegd. Noodzakelijk omdat de bomen werden bedreigd door houtrot. Straks groeien er essen, zwarte elsen en beuken voor in de plaats.

Bartlehiem wordt doorsneden door de nu bevroren Dokkumer Ee, de vaart die de schaatsers moeten afleggen naar het nog noordelijker gelegen Dokkum. Natuurlijk bestijgen we even het karakteristieke hoge bruggetje, vooral beroemd van de televisiebeelden uit 1963, die vanaf dit punt werden uitgezonden. Het was niet alleen de eerste keer dat er live-beelden van de tocht werden uitgezonden, maar het was ook de zwaarste uitgave van de vijftien nu gereden Elfstedentochten.

Tegeltjesbrug van Giekerk

Om een misverstand te voorkomen, dit is dus niet de Tegeltjesbrug met ruim vierduizend Delfts Bauwe tegeltjes waarop foto’s van Elfstedenrijders, onder wie prins Willem-Alexander, staan afgebeeld. De bewoners van Bartlehiem vinden namelijk al die drukte rond de Elfstedentocht zo eens in de tien of twintig jaar geweldig, maar willen verder lekker met rust worden gelaten. Daarom kreeg het verderop gelegen Giekerk de Tegeltjesbrug.

Foto: De Telegraaf.

Wij trekken de polders weer in en wandelen via Tergrêft naar Wânswert, een dorp dat nog stamt uit de Germaanse tijd. Archeologische vondsten wijzen al op bewoning in 8000 voor Christus. De naam is volgens overlevering ontstaan door samentrekking van Wodan, de Germaanse god, en wierde. Wânswert betekent dan ook ’De terp van Wodan’.

Wanswerderpolder

Op de terp staat nu de hervormde Petruskerk, maar ook de molen Victor karakteriseert het dorp met ongeveer tweehonderd inwoners. De molen bemaalt de Wanswerderpolder en is tevens in gebruik als lesmolen voor het Gild Fryske Mounders. Verderop passeren we een hedendaagse windmolen, die zo lezen we op het informatiebord, goed is als energievoorziener voor 175 gezinnen.

Eendekooi

De molen is hier, in de middle of nowhere, prima op zijn plaats. Evenals de Auke Talsmakooi, een door Staatsbosbeheer beheerde eendenkooi. Het barst hier namelijk van de eenden! Werden ze vroeger nog hier gevangen en beheerd, tegenwoordig worden ze gewoon uit de lucht geknald. Hebben ze het wel zelf een beetje naar gemaakt natuurlijk. Want weet u nog wie er vorig jaar verantwoordelijk werden gehouden voor het niet bevriezen van flinke stukken Elfstedenijs?

Reacties: jduijs@telegraaf.nl

 

Reportages over Friesland

Terp van Wodan

Gisteren was het precies 50 jaar geleden dat Reinier Paping de legendarische Elfstedentocht van 1963 won. Koning Winter heeft nog een week of zes, maar we weten van vorige jaren dat hij ook in februari nog flink huis kan houden. Daarom gingen wij toch de boel maar eens...

Deftig Leeuwarden

De naam was de afgelopen weken op ieders lippen: Leeuwarden. In één adem volgde daarop: Elfstedentocht. Gaat de tocht niet door, heeft niemand het meer over de stad. Dat is jammer. Want Leeuwarden heeft heel veel meer te bieden dan water waarop geschaatst kan worden.

De kleine straatjes van Leeuwarden

Het leuke van Leeuwarden zijn de kleine straatjes, werd ons te verstaan gegeven. De Friese hoofdstad biedt voor iedereen een culturele middag uit. Naast de leukste winkelstraat van Nederland, vindt je er de kleine straatjes vol restaurants, authentieke cafés en winkeltjes uit...

Lees alle 25 reisreportages

Vakantiegangers over

Friesland beleven? Ik deed het XL

Door: Bonnie

**Ik ging 2 dagen op stap in eigen land met in mijn hoofd een bomvol Fries reisprogramma. Zeilen, kanoën, steppen, survivallen, kookworkshoppen en nog veel meer… Ik had er zin in!** Mijn tripje be...

FRIESLAND " THE PLACE TO BE ".

Door: Marjo

Ik woon nu al zo'n 15 jaar in Friesland maar telkens ontdek ik weer hele bijzondere plekjes. Zo zijn we vorig jaar met vakantie geweest naar een natuurpark aan het Lauwersmeer. Een prachtige lokati...

Esonstad

Door: Sylvia

In het noordoosten van Friesland, bij de plaats Anjum, ligt het park Esonstad. Een park van Landal, gebouwd in Oudfriese stijl met moderne terpwoningen. Het park, dat een stadje op zich is, is nog ...


Schrijf een reactie
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.