De ambachten van Alkmaar

De stad werd in de zestiende eeuw namelijk als eerste bevrijd van de Spaanse onderdrukking, tijdens de Victorie van Alkmaar. De overlevering zegt dat dappere Alkmaarders wegens een tekort aan helmen vochten met bakken op hun hoofd waar normaliter de kaas in werd geperst. De ’kaaskop’ was geboren, een geuzennaam voor inwoners van Alkmaar, die trots zijn op hun stad en geschiedenis.

Verderop vanaf de Bierkade langs het Noord-Hollands Kanaal hebben we een prachtig doorkijkje op een grachtje met pakhuizen en monumentale pandjes. Bootjes wiegen langs de kade, terwijl donkere wolken boven ons samenpakken. Typisch Hollands... een clichébeeld dat nog completer wordt hier in kaasstad Alkmaar, waar de huizen nog net niet van dat zuivelproduct zijn gebouwd.

Traditionele kaasmarkt

Met stadsgids Chantal duiken we zowel in de stad als in het verleden. Het oude centrum straalt niets anders uit dan ambacht en historie. Zelfs nu het ’kaasseizoen’ voorbij is, zoals volgens Chantal de periode van de kaasmarkt wordt genoemd.

De traditionele kaasmarkt op het Waagplein is de markt waar Alkmaar zo bekend om is. Het drassige polderland rondom Alkmaar is van oudsher namelijk het meest geschikt voor veehouderij. En waar koeien zijn, is kaas! Dus floreert de kaashandel al eeuwen lang.

In 1365 bezit de stad één kaasweegschaal, en de eerste kaasmarkt bestaat vanaf 1622. Vroeger voor de handel, tegenwoordig wordt die traditie voortgezet door vrijwilligers die de kaas- en stadshistorie een warm hart toedragen: gepassioneerde kaasdragers en keurmeesters.

Hollands goud

De overwinning op de Spanjaarden bracht de inwoners van Alkmaar rijkdom en welvaart: er was kaas- en boterhandel, meerdere bierbrouwerijen en Hollandse koopvaarders brachten nieuwe rijkdommen mee terug van hun reizen. Door de inpoldering van de Noord-Hollandse meren verloor Alkmaar zijn verbinding met de Zuiderzee.

Er voeren geen grote handelsschepen meer naar de stad en het inwonertal liep terug. Amsterdam, Hoorn en Enkhuizen werden rijk van de visserij en de handel overzee. De welvaart van Alkmaar moest vooral komen van het ‘Hollandse goud’: de handel in kaas en boter.

Als je door de stad wandelt lijkt dit verleden goed geconserveerd gebleven. Namen als Vismarkt, Waagplein (’weegplein’), Boterstraat, Paardenmarkt en Zoutstraat spreken tot de verbeelding. Maar vooral de vele goed onderhouden monumentale panden met prachtige trap- en halsgevels en gekleurde gevelstenen maken deze stad tot een openluchtmuseumpje.

Aan de arm van Chantal kijken we onze ogen uit. Zo is de Fnidsen een sfeervol straatje. Als we onder een luifel schuilen voor de regen kunnen we tussendoor mooi even de winkels in turen. Interieurzaken, kralenwinkels, kleine boetiekjes; we moeten ons inhouden om niet alles te kopen…

PC Hoofd van Alkmaar

Chantal neemt ons mee naar meer historie. Gevels vertellen hun eigen verhaal, onthullen de geheimen uit het verleden. Aan de Mient bijvoorbeeld staat een pand met grote witte leeuwen op de gevel.

Het achterwerk van de beesten wijst naar het wapen van Alkmaar. Dit is een voortvloeisel van een geërgerde rentenier die te lang op zijn bouwvergunning moest wachten, en zo het stadsbestuur een hak wilde zetten.

Even verandert het stadsbeeld als we over de Oude Gracht wandelen. Het is er gelijk stiller en weidser, hier aan de rand van het centrum. In de verte draaien de wieken van de molen van Piet, en om de hoek bezoeken we een verscholen hofje aan de Ritsevoort.

Deze Ritsevoort is een stijlvolle straat met wat duurdere winkels en lekkere restaurantjes. „Maar noem het niet de PC Hooft van Alkmaar hoor", corrigeert Chantal ons. Alkmaar is als het kleine nichtje van Amsterdam heus niet alleen voor de boeren, maar wel nuchter zoals de Noord-Hollanders betamen te zijn.

Ambacht en tradities

Het is een dorpse stad, met een overzichtelijk centrum, dat rijk is aan een grote diverseiteit aan winkels. De kaaskoppen hechten waarde aan ambacht en tradities, maar zijn tegelijk eigentijds en ondernemend.

Net als wij trouwens. De tijd begint wat te dringen. Als je iets wilt doen hier in de stad moet het op zaterdag, op zondag is het stil en uitgestorven. Eens per maand is er koopzondag, en de echte historiefanaat kan zijn zondagse hart nog ophalen in het Stedelijk Museum.

Maar wij willen even langs het winkeltje voor taartbenodigdheden, misschien toch nog maar een goed stuk kaas mee naar huis en gauw een cadeautje kopen. En langs het Hollands Kaasmuseum! Dat sluit al om vier uur want het draait op vrijwilligers. Nog meer mensen met een passie voor kaas! Het is leuk om te zien hoe een plakje Hollands glorie bij ons thuis op de boterham belandt.

Jongbelegen

Onze eigen victorie van rondbanjeren en indrukken opdoen vieren we in de kroeg. Pardoes eindigen we in het kaascafé Jongbelegen. Volgens bardame ’Veer’ zegt dat jongbelegen iets over de gasten die er komen. Dus schuiven we aan, jongbelegen als we zijn, nemen een biertje of portje met natuurlijk... stukjes kaas. Geheel in stijl geserveerd op de miniatuurberrie (de houten draagbaar waarop de kaas wordt vervoerd). Er zijn Nederlandse tradities die men echt in ere moet houden, dat is nu wel duidelijk.

Klik hier voor extra informatie, wetenswaardigheden en tips over Alkmaar

Klik hier voor praktische tips en leuke adresjes

Tweet

 Mail

 Print

 Reiskrant Nieuwsbrief

Reportages over Alkmaar

Alkmaar praktisch

Alkmaar: een dorpse stad in hartje Noord-Holland. De 'kaasstad' heeft een overzichtelijk centrum, dat rijk is aan een grote diverseiteit aan winkels en slaapadresjes. Enkele tips voor een aangenaam verblijf!

De ambachten van Alkmaar

Wie vanaf het zuiden met de auto aan komt rijden zal niet ontkomen aan het zicht op het grote stadion van de Alkmaarse voetbalclub AZ. Volgens de supporters had het bij de opening vijf jaar geleden ’Victorie...

Extra informatie, wetenswaardigheden en tips over Alkmaar

Ben je geïnspireerd geraakt door de mooie reportage over Alkmaar in De Reiskrant? Hier vind je meer informatie over o.a. de gratis AlkmaarPas, een stukje geschiedenis en andere wetenswaardigheden.

Lees alle 3 reisreportages

HUISREGELS

Voor reageren op artikelen bij telegraaf.nl en haar subsites gelden huisregels. Klik hier om die regels te lezen.

Alkmaar,sorry hoor...Heb er gewoond. Blij dat ik er weg ben.Zou er nog niet dood gevonden willen worden.

rob, amsterdam  | 12:47 | 23.10.11
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

Leuk die oude binnenstad van Alkmaar, maar jullie zijn vergeten het Beatles Museum aan de Kanaalkade in Alkmaar te vermelden. Het enige Beatles Museum in Nederland, een plek om trost op te zijn!

Sifra, Alkmaar  | 11:42 | 17.10.11
Δ Ik heb een klacht over deze reactie