Bourgondisch Breda

De Brabantse stad heeft een belangrijke historische stadskern. Het centrum heeft zich door de eeuwen heen gevormd rond het kasteel van Breda en de torenspits van de Onze-Lieve-Vrouwe-Kerk. Over het gezellige Grote Markt-plein in het stadshart loopt Jacques Vink.

In Breda zullen er weinig mensen zijn die hem niet kennen. De goedlachse Brabander woont en leeft al 60 jaar rondom de Grote Markt en is daar ook dagelijks op straat te vinden. „Als ik over de grote markt loop, doe ik er erg lang over om van de ene naar de andere kant te komen. Ik moet met iedereen een praatje maken. Gezellig hoor”, lacht hij.

Breda: Oranjestad

Inmiddels is hij met pensioen, maar daarvoor was hij de eigenaar van verschillende horecazaken en hotels rondom het plein. „Ik geniet hier met volle teugen. Breda is niet de mooiste stad van het zuiden, maar van het hele land!” Vanwege de historische band met de familie Nassau, de verre voorvaderen van het Koninklijk Huis, is Breda een Oranjestad, een titel die naast Breda enkel voor Leeuwarden is weggelegd.

„De Duitse edelman Engelbrecht van Nassau trouwde met de Bredase Johanna van Polanen en sindsdien is Breda een Nassaustad”, vertelt onze gids Henk Mannaert met het enthousiasme van een geschiedenisleraar. Een deel van het prestige dat Breda hiermee verwierf ging verloren vanwege de Spaanse overheersing.

’De overgave van Breda'

Omdat de stad bezet werd kon Willem van Oranje niet bijgezet worden in het familiegraf in Breda en werd hij in Delft begraven. Het bekende schilderij ’De overgave van Breda’ van Diego Velásquez hangt in het prestigieuze Museo del Prado in Madrid. In het stadhuis van Breda hangt een kopie van het doek dat de overgave aan de Spaanse bevelhebber Spinola (1625) in beeld brengt.

Sinds de Spaanse overheersing vonden ook de nakomelingen van Willem van Oranje hun laatste rustplaats niet meer in de Bredase kerk. „Breda baalt daar nog steeds van”, vertelt Mannaert. „Zonder de 80-jarige oorlog waren alle Nassau’s in Breda begraven en was het waarschijnlijk de hoofdstad van Nederland geworden.”

Negen Nassaus en de eerste prins van Oranje hebben hun laatste rustplaats wel in de Onze-Lieve-Vrouwe-kerk gevonden. Op de luidklok van de vijfde hoogste kerktoren van Nederland (97 meter) stond vroeger een spreuk die iedere Bredanaar bekend in de oren zal klinken: ’Die tot Breda in vreucht wil leven, die moet de vrouwen de overhant geven’.

Het Begijnhof

Vanwege een brand is de oude wijsheid verloren gegaan. „Maar de spreuk leeft nog wel hoor”, reageert de blonde Linda Gardeslen lachend. „Bredase mannen zijn in het algemeen wel makkelijk en meegaand. Ze hadden al vroeg door dat het verstandig is om vrouwen vaak hun zin te geven.”

De bekendste groep alleenstaande vrouwen zijn te vinden in het Begijnhof. In het hofje, verscholen in een klein straatje vlakbij de Waalse Kerk, zwaaien 29 vrouwen de scepter. Begijnhoven waren bestemd voor ongehuwde vrouwen of weduwen waarvan de levenswijze overeenkomsten vertoonden met die van kloosterlingen. Om het oorspronkelijke karakter te bewaren zijn mannen en kinderen nog steeds niet welkom in de pittoreske huisjes. “Ik ben bewust ongehuwd gebleven,” vertelt bewoonster Cora. “Met mij valt niet te leven. Ik heb optimale vrijheid nodig.”

Historische stad

Breda is een historische stad, maar moderne ontwikkelingen op architectonisch gebied zijn de stad niet voorbijgegaan. Hedendaagse en historische monumenten vullen elkaar op bijzondere wijze aan. Grote namen hebben met het Chassé Theater (Herman Hertzberger), het Chassé Park (Rem Koolhaas) en poppodium Mezz (Erick van Egeraat) voor de moderne accenten in de stad gezorgd.

Dat heden en verleden goed samengaan bewijst ook de monumentale kloosterkazerne waarin tegenwoordig een ultramodern casino huist. In het kasteel van Breda, waarin de Koninklijke Militaire Academie (KMA) gevestigd is, ligt het Spanjaardsgat. Deze waterpoort tussen de Granaattoren en de Duiventoren symboliseert het gat dat de Spanjaarden in hun verdediging lieten vallen. Hier zouden Nederlandse soldaten Breda binnen gesmokkeld zijn om de Spanjaarden te verdrijven (in werkelijkheid is dit ergens anders gebeurd).

Brabantse gezelligheid

Voor het kasteel zitten twee mannen op een bankje. “Breda, Bredaaa, Bredaaaaaa”, roepen de enthousiastelingen die de Bourgondische levensstijl iets te vroeg in de middag gestart zijn. De biertjes gaan er goed in en er worden steeds meer ‘aaaa’s’ aan Breda toegevoegd. „Bredanaren zijn erg uithuizig, dat kan wel eens doorslaan”, verklaart gids Mannaert lachend. „Maar de term ‘Brabantse gezelligheid’ is hier zeker van toepassing. De meeste Bredanaren weten de gezelligheid wel te vinden.”

Jong en oud kennen de weg naar de Brabantse bars en restaurants. Ouder publiek drinkt zijn drankjes voornamelijk net buiten de binnenstad rond de Ginnekenmarkt in het Ginneken.

Rond de markt

In de chique wijk, waar oud-minister Hans van Mierlo opgroeide, staan de mooiste huizen en liggen de beste scholen. De meeste cafés liggen echter in het centrum rond de Havermarkt en de Grote Markt. Een groep twintigers, strak in colbert inclusief stropdas, racet op steps door de binnenstad. Ook studenten vermaken zich prima in Breda.

De 29-jarige Nienke Rijkers kwam in Breda wonen om te studeren en is er nooit meer weggegaan. „Ik heb het hier prima naar mijn zin. ‘s Avonds in de kroegen is het super gezellig. Het is eigenlijk altijd druk, omdat Bredanaars altijd wel reden voor een feestje zien. Zelfs als je alleen naar de kroeg gaat, kun je een hele leuke avond hebben. Iedereen praat toch wel met elkaar.” Lachend: „Als je niet van feest en carnaval houdt, dan kun je hier beter niet gaan wonen. Hier zijn de kroegen nooit leeg.”

5

 Mail

 Print

 Reiskrant Nieuwsbrief

Meer reportages over Breda

Een geheimpje verklappen?

Zet 21 januari maar alvast in de agenda, dan staat Breda weer bol van de nachtelijke culturele avonturen.

Breda: Eigentijds in een historisch decor

Het treinstation geeft een slechte eerste indruk van Breda: modern naar alledaagse maatstaven. Maar als je buiten op straat komt en even doorloopt dan valt het Valkenbergpark in het oog: een weids park,...

Lees alle 4 reisreportages

HUISREGELS

Voor reageren op artikelen bij telegraaf.nl en haar subsites gelden huisregels. Klik hier om die regels te lezen.

Mijn vriend en ik fietsen graag naar Breda, maar het zou gezellig zijn als wij ook eens de avond daar kunnen doorbrengen en zo nog meer kunnen genieten van de sfeer.

Joanna Jansen, Tilburg  | 20:19 | 11.12.11
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

met mijn echtgenoot, zodat we eens wat meer tijd kunnen besteden aan onze dochter en haar vriend en nog gezellig de stad in kunnen. we wonen in belgie en ik kan geen ganse dag op de been blijven. dus een overnachting gaf ons wat meer tijd.

gielen gerda, grote brogel / belgie  | 18:25 | 11.12.11
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

met m'n vriendin Wilma die ik al 40 jaar ken en waar ik al zoveel mee gedeeld heb. Wij willen samen een keer naar New York, maar in Breda kan het beginnen.....

Gerda Hofman-de Groot, Kampen  | 15:18 | 11.12.11
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

Graag zou ik met mijn vriend een dagje naar Breda gaan. Dit omdat wij al enige tijd door ons werk in de stad Nijmegen wonen. Nijmegen, een stad met een mooie geschiedenis en vele kroegen, maar geen Bside bij NAC en café ’t Hart van Breda. We zouden een dag Breda daarnaast ook benutten om onze familie en jeugdvrienden te bezoeken want onze roots liggen in de nabije omgeving van Breda.

Stephanie Stut, Nijmegen-Lent  | 12:49 | 11.12.11
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

Met wie weet ik wel maar waarom Breda .... ik zou het (nog) niet weten. Ik denk dat ik het maar moet ervaren. Je hoort nog van me :).

Mevr. A. Meijs, Deventer  | 11:29 | 11.12.11
Δ Ik heb een klacht over deze reactie