Weimar, dè trekpleister van Thüringen

Herderkirche

Goethe en zijn schrijversvriend Friedrich Schiller op de Theaterplatz

Schloss Belvederoto

Goethehaus

Goethes Gartenhaus

Met een prachtige oude bus koersen we over de met kinderkopjes geplaveide straten van Weimar. De bordeauxrode Talbot uit de jaren dertig hobbelt stapvoets.

Vanuit deze ‘Belvedere Express’ hebben we een prima uitzicht op de plekken waar onder meer Johann Wolfgang von Goethe zijn beroemde literatuur produceerde - waarop miljoenen Europeanen generaties lang moesten blokken.

Bach

De eerste zonnestralen van deze zomer prikkelen het publiek op de pittoreske pleintjes in Weimar, de hoofdstad van Thüringen. ,,Kijk, hier woonde Johannes Sebastian Bach”, zegt onze Duitse gids Ulrich Dryander, een vriendelijke verteller met een grijze baard en een alpinopet. ,,De componist moest elke maand een cantate afleveren. Hij heeft dan ook zijn meeste orgelwerken hier geschreven.”

Weimar hangt aaneen van kunst en cultuur, literatuur en muziek. Vrijwel alle huizen in het centrum van de oude stad, die in 899 voor het eerst in de annalen werd vermeld, dragen wel een naam van een beroemde bewoner.

Het meest bekend zijn Goethe en zijn schrijversvriend Friedrich Schiller, die op een gezamenlijk standbeeld op de Theaterplatz zijn vereeuwigd. Beide in brons gegoten dichters dragen de lauwerkrans van de eeuwige roem.

Daarbij hoort een interessante anekdote. De beeldhouwer heeft het duo dezelfde lichaamslengte toegemeten. Een beetje raar, want Schiller was met zijn 1,91 meter veel groter dan de kleine Goethe (1,69 meter). Dat deert de meeste mensen tegenwoordig niet meer, veeleer wordt het monument op een alledaagse manier gebruikt: om op te skateboarden, als ontmoetingsplaats of om zich te bedrinken.

Op de trappen zit een dronkaard met een fles ouwe klare die in de verte tuurt. Weinig eerbied voor het nationale symbool, meent Dryander: ,,Dit is een identiteitsanker voor alle Duitsers.”

Rupubliek

Maar Weimar is niet alleen de stad van de kunsten. De meeste oosterburen denken bij het horen van de naam allereerst aan de eerste democratie op Duitse bodem, die in 1919 op de puinhopen van het verdwenen Keizerrijk werd gesticht, toen het land in burgeroorlog verkeerde en Wilhelm II naar Nederland vluchtte.

De kersverse republiek werd niet vernoemd naar Berlijn maar naar Weimar, omdat het parlement daar in het Nationaltheater bijeen kwam. Hitler maakte in 1933 een einde aan de jonge republiek.

,,Ik wil het niet alleen over de mooie tijden van Goethe en Schiller hebben”, zegt Dryander. ,,Dit is de stad van ‘Dichter und Denker, maar ook van Richter und Henker’. Deze donkere pagina in de geschiedenis maakt Dryander duidelijk met een treffend voorbeeld.

Toen de Amerikaanse president Barack Obama vorig jaar op bezoek kwam liet hij Weimar, en overigens ook kanselier Angela Merkel in Berlijn, links liggen en ging direct door naar Buchenwald.

Dit ‘Konzentrationslager’, afgekort KZ, was het enige concentratiekamp dat niet naar een plaatsnaam was vernoemd zoals Sobibor en Auschwitz. ,,De burgers van Weimar wilden in de nazi-tijd graag een KZ hebben, maar dat mocht niet naar de stad vernoemd worden”, zegt onze reisleider op een samenzweerderige toon.

Elephantenhaus

Bij het Hotel Elephant aan het centrale marktplein stopt Dryander een moment. ,,Dit was altijd al een luxe herberg voor de elite. Hitler kwam hier vroeger graag. Dan riepen de toegestroomde mensen naar het speciaal voor hem gebouwde balkon: ‘Lieber Führer, komm heraus aus deinem Elephantenhaus!’

Na de Tweede Wereldoorlog nam de Russische generaalmaarschalk Georgi Zjoekov, die het Derde Rijk op de knieën kreeg, hier zijn intrek.”

Het Gasthof, opgericht in 1696, kent ontelbare beroemde gasten. Hier tafelden de schrijvers Herder, Leo Tolstoi en Goethe, en ook de musici Franz Liszt en zijn vriend Richard Wagner genoten van de spijzen.

En op deze plek speelde eveneens de wereldberoemde roman ‘Lotte in Weimar’ van Thomas Mann. Die laat zijn hoofdpersoon via een reuzensprong terug in de tijd in 1816 naar de stad in Thüringen reizen, om de oude Goethe te bezoeken.

Op het plein voor Hotel Elephant kun je een beroemde braadworst met mosterd naar binnen werken, maar voor de grotere trek kun je binnen het beste van Thüringer Klöße met Sauerbraten en rode kool genieten. Dat ligt wel wat zwaar op de maag, maar dat geldt voor de hele Duitse keuken.

Vioolklanken

Een steenworp verder ligt de Anna Amalia-bibliotheek, die in 2004 in vlammen opging. Zo’n vijftigduizend historische boeken verbrandden compleet, een zelfde aantal werd zwaar beschadigd. Een ongekende ramp, die voor afgrijzen zorgde. Dryander: ,,Gelukkig hebben ze de prachtig rococozaal kunnen restaureren.”

Vanuit de aanpalende muziekacademie ‘Frans Liszt’ dringen vioolklanken naar buiten. In een parkje aan de Ilm zit een student met ontbloot botenlijf. Hij bekijkt een partituur. Een ander neuriet een gedicht. Een typisch moment, dat goed bij Weimar past.

Gemoedelijk, zo is het in de stad van Goethe en zijn maatje Schiller, die er het drama van de Zwitserse boogschutter Wilhelm Tell in slechts enkele weken schreef. De klanken van passerende koetsen galmen door de straten.

Overal bevinden zich herinneringen aan beroemdheden, zelfs hun secretarissen worden met een gedenksteen geëerd. ,,Kijk, hier werd het Bauhaus gesticht”, vertelt onze gids.

Deze wereldberoemde kunsthogeschool had vanaf 1919 tot doel de grenzen tussen kunst, architectuur en design te vervagen. De toenmalige directeur Walter Gropius haalde grote namen zoals de schilders Lyonel Feininger, Paul Klee en Wassily Kandinsky naar Weimar.

Goethe

Ondanks de grote concurrentie van tijdgenoten is Goethe toch de meest bekende inwoner van Weimar, dat gedurende zijn leven behoorde tot het hertogdom met Saksen en Eisenach. Goethe stierf in de vroegere hofstad, die in 1820 slechts 6500 inwoners had en anno 2010 tien keer zoveel, een kleine 65.000.

De ‘dichtervorst’ werd zelfs gevraagd minister te worden, een hele eer voor een schrijver. Voortaan werd de ‘geheime staatsraad’ aangesproken met ’zijne excellentie’. Zijn salaris was voor die tijd met drieduizend talers behoorlijk hoog, tegenwoordig zou hij daarvoor omgerekend zo’n 150.000 euro ontvangen. Een heel kapitaal natuurlijk.

Daarvan zou Goethe - als hij nu geleefd zou hebben en net als wij met de rode Belvedere Express-bus het centrale marktplein op zou zijn gereden - veertig jaar lang elke dag een heerlijke Thüringer braadworst, met mosterd natuurlijk, kunnen verorberen. Een goed glas bier zouden alle kasteleins uit Weimar hem geschonken hebben.

Slapen

- Hotel Elephant, Markt 19.

- Grand Hotel Russischer Hof, Goetheplatz 2

- Herrenhaus Rittergut Weimar, Martin Luther Platz 9

- Am Schloss – Die kleine Residenz, Grüner Markt 4

- Jugendgästehaus Maxim Gorki, Zum wilden Graben 12

Eten

- Elephantenkeller, Markt 19

- Ratskeller, Markt 10

- Gasthaus zum weißen Schwan, Frauentorstrasse 23

- Residenz-Café, Grüner Markt 4

- Kaffeehaus und Hofkonditorei, Goetheplatz 2x

Zien en doen

- Goethe-Nationalmuseum, Frauenplan 1

- Anna Amalia-bibliotheek met rococokamer. Platz der Demokratie. www.anna-amalia-bibliothek.de

- Bauhaus-museum, Theaterplatz

- Concentratiekamp Buchenwald, 10 kilometer ten noorden van Weimar, www.buchenwald.de

- Slot en park Belvedere, Belvederer Allee

Reiswijzer

Hoe kom je er?

- per trein, www.ns.nl of www.bahn.de

- per vliegtuig, met www.transavia.nl naar Berlijn en dan met de ICE rond 2 uur naar Weimar

- Er is verder een kleine luchthaven in Erfurt op 25 kilometer afstand.

- met de auto, circa 550 kilometer, www.weimar.de, www.stadt.weimar.de,

http://de.wikipedia.org/weimar, www.weimar-tourist.de

Tweet

 Mail

 Print

 Reiskrant Nieuwsbrief

Reportages over Weimar

HUISREGELS

Voor reageren op artikelen bij telegraaf.nl en haar subsites gelden huisregels. Klik hier om die regels te lezen.

de man op de foto drinkt vast geen OUWE KLARE,maar beslist een aftreksel van een zelfgebrande SCHNAPPS ... hier in Weimar komen nagenoeg geen Nederlanders op een paar kunstliefhebbers na, want dat is ook het enige wat hier is, aan de ossies zelf is nog niets veranderd,90% leest hier nog linkse kranten en de jeugd vertrekt naar het westen omdat er geen werk is ....

anke, suhl  | 13:45 | 13.07.10
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

jammer dat de Thüringer keuken weer zo afgekraakt wordt, die is in het algemeen veel gezonder dan de Nederlandse gestampte pot ...

anna, hildburghausen  | 19:59 | 10.07.10
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

U schrijft Weimar de hoofdstad van Thuringen De hoofdstad is Erfurt Ik vind dit een slordige fout.

P. Barendse, Heerle NB  | 16:04 | 10.07.10
Δ Ik heb een klacht over deze reactie