Stad van spionnen

Twintig jaar geleden was de Todesstreifen zeker geen pretje. Herdershonden, grenswachters met geladen geweren en hoge muren moesten ervoor zorgen dat niemand van het communistische oosten naar het vrije westen vluchtte. Anno 2010 is het stuk niemandsland in de wijk Prenzlauer Berg veranderd in het populaire Mauerpark.

Elke zondag dringen drommen dagjesmensen naar de grote vlooienmarkt aan het einde van de Oderberger Straße, waar je trendy meubels uit de jaren zeventig, oude DDR-kiekjes of zelf ontworpen T-shirts kunt kopen.

Love Parade

Vrijheid en anarchie vieren hier hoogtij. Precies volgens het motto ‘Friede, Freude, Eierkuchen’, de gedachte achter de eerste Love Parade, het later wereldberoemd geworden dansfestijn dat net voor de val van de Muur in West-Berlijn ontstond.

Een steenworp verder vindt, eveneens op de Dag des Heeren, de live-karaoke plaats. Honderden toeschouwers kijken vanaf klokslag drie in een openlucht amfitheater naar extraverte medeburgers die hun ‘five minutes of fame’ beleven.

Om deze atmosfeer staat Prenzlauer Berg bekend. Na de ineenstorting van Honeckers heilstaat is de buurt compleet getransformeerd. Eerst maakten de arbeiders, die met hun gezinnen naar het westen waren gevlucht, plaats voor freaks en levenskunstenaars die er voor zorgden dat de monumentale huizen niet werden afgebroken. Toen kwamen de studenten en de aannemers, daarop welgestelde West-Duitsers en buitenlanders.

Het toerisme bloeit inmiddels volop aan de Spree en is de belangrijkste inkomstenbron van de stad met een 24 uurs-nachtleven. „Kreuzberger Nächte sind lang!”, wordt er al dertig jaar vol trots gezongen.

Feesten

De ‘easyjet-generatie’ neemt graag op vrijdagmiddag het vliegtuig van Amsterdam of Londen naar Berlijn om in de wijken Mitte, Friedrichshain of Kreuzberg drie dagen te feesten. Dat gaat goed in wereldberoemde technotenten als Tresor of Berghain, of aan de strandjes langs de rivier, zoals de Bar 25.

Overdag kun je op zoek naar de sporen van veertig jaar deling. Zoals de bakstenen lijn van tientallen kilometers lang, die het verloop van de Muur door de hele stad toont. Onder de grond zijn in de Unterwelten, bunkers en stilgelegde metrostations te bezichtigen. Berlijn is, ondanks de enorme bouwwerkzaamheden van twee decennia, nog altijd getekend door de totalitaire ideologieën van de twintigste eeuw: het nazisme en het communisme.

Niet voor niks staan er lange rijen voor de nieuwe tentoonstelling in het Duitse Historisch Museum over Adolf Hitler. Iets verderop de brede boulevard Unter den Linden, richting Brandenburger Tor, vind je Madame Tussauds.

Toen daar een wassen beeld van de Führer onthuld werd, was de eerste bezoeker er als de kippen bij om de dictator te onthoofden. Ook interessant is het nieuwe ‘Topographie des Terrors’. Hier zie je nog stukken brokkelende Muur. En op dezelfde plek werden de martelkelders van de gevreesde Gestapo door archeologen gevonden.

Nu is het een openluchtmuseum over de geschiedenis van de nazi’s in Berlijn. En er is een documentatiecentrum bij gebouwd. Een steenworp verder staat Checkpoint Charlie, waar ooit Amerikaanse en Russische tanks recht tegenover elkaar stonden.

Versnapering

Na zo’n wandeling kan de inwendige mens wel een versnapering gebruiken. Neem bijvoorbeeld de lift naar het restaurant in de Fernsehturm. Deze socialistische tv-toren is 365 meter hoog, hoger dus dan de Vaalser berg. Genietend van een drankje draai je langzaam rond. In een uur heb je een 360 graden panorama van Berlijn achter de rug.

Nog meer DDR beleef je op Trabisafari. Officieel is voor elke auto in Berlijn een ‘groene milieusticker’ vereist, die echter niet geldt voor deze pruttelende en stinkende Trabantjes. Je kunt er bijvoorbeeld mee naar Hohenschönhausen rijden, waar de beruchte Stasi-gevangenis staat. Voormalige politieke gevangenen geven er rondleidingen. Of je rijdt er mee naar Lichtenberg, waar het lugubere hoofdkwartier van Stasi-baas Erich Mielke zich bevindt. Weer zo’n educatieve gedenkplek.

Gelukkig zijn de Duitse dictaturen ten einde. De westerse levensstijl heeft gezegevierd. Waar kun je dat beter zien dan in het Kaufhaus des Westens, het grootste warenhuis van continentaal Europa.

Sinds honderd jaar is Berlijn de stad van consumptiepaleizen. Maar door de oorlog zijn er veel winkeltempels verdwenen. Aan de uitgaansstraat Oranienburger Straße bijvoorbeeld, iets voorbij de prachtige Joodse synagoge met zijn gouden koepel, staat een ruïne. Het enorme warenhuis dat daar ooit stond werd in 1989 door kunstenaars bezet en heet ‘Tacheles’.

Hier vindt je diverse galerieën, een theater of de arthouse-bioscoop, er zijn rockconcerten en een beeldentuin. ‘Tacheles’ (Joods voor ’klare taal’) wordt door honderdduizenden mensen bezocht.

Dat past goed bij de ‘Berliner Schnauze’, de harde en directe tongval van de autochtone bevolking, die prachtig is verbeeld door de illustrator Heinrich Zille. „Als je hier wilt overleven moet je haren op je tong hebben”, oordeelde Johann Wolfgang von Goethe al.

Duitslands bekendste dichter voelde zich niet helemaal thuis in het proletarische Berlijn, maar was ruiterlijk genoeg om te erkennen dat het Berlijnse volkje „veel zelfvertrouwen bezit en met grappen en ironie gezegend is”. Nergens kun je dit beter zien dan in het Zille-museum.

Van Rob Savelberg verscheen vorig jaar het boek „Berlijn beweegt” bij uitgeverij Boom.

Drie weken geleden reisden Anneke en Henk als ReiskrantReporters naar de Duitse hoofdstad. Lees hier hun reisverslag!

Reiswijzer

Verschillende maatschappijen vliegen naar Berlijn (KLM, Transavia en sinds kort Easyjet). Met de trein kom je er ook. Tickets boeken via NS HiSpeed of Deutsche Bahn. Reserveren is aan te bevelen. Met de auto is het vanuit de Randstad zo’n 650 kilometer over de E30.

Uitgaanstips

www.berlin.de

www.tip-berlin.de

www.zitty.de

Eten & Slapen

De culinaire kost uit het communisme - zoals Russische Soljanka - is inmiddels grotendeels uit Oost-Berlijn verdwenen. In de plaats gekomen zijn restaurants van formaat, die veelal rond de Gendarmenmarkt te vinden zijn. Daar eten filmsterren, regisseurs, schrijvers en politici in etablissementen als het Borchardt of Lutter & Wegner.

Ook rond de Hackescher Markt zijn talloze restaurants en eettentjes te vinden. In het Dunkelrestaurant eet je zelfs in het pikkedonker, bediend door blinde kelders. In de Weinerei eet en drink je naar hartelust. Betalen kun je wat je wilt.

De laatste jaren schiet het aantal hotels en jeugdherbergen als paddestoelen uit de grond. Historisch is natuurlijk het honderd jaar oude Hotel Adlon op Pariser Platz, waar beroemdheden overnachtten. Het Ostel naast het Ostbahnhof is in sobere DDR-stijl ingericht.

Tweet

 Mail

 Print

 Reiskrant Nieuwsbrief

Reportages over Berlijn - Hoppegarten

Stad van spionnen

Een bezoek aan Berlijn is altijd weer verrassend en interessant. De stad aan de Spree verandert zo snel, dat zelfs de bewoners het nauwelijks kunnen bijbenen. Na de vreedzame revolutie van 1989 en het einde van de...

Berlijn in 72 uur

Karl (90) en Liesl (92), een aan schnaps verslaafd Berlijns echtpaar. Verhuizen deden ze nooit. Als je stil blijft zitten komt de wereld vanzelf voorbij. Hun leven is uitgangspunt voor onze reis, maar hoe giet je...

Stad van spionnen

Een bezoek aan Berlijn is altijd weer verrassend en interessant. De stad aan de Spree verandert zo snel, dat zelfs de bewoners het nauwelijks kunnen bijbenen. Na de vreedzame revolutie van 1989 en het einde van de...

Lees alle 3 reisreportages

HUISREGELS

Voor reageren op artikelen bij telegraaf.nl en haar subsites gelden huisregels. Klik hier om die regels te lezen.

Als ik vrij kan krijgen dan is het boeken! Naar Berlijn, om daar oud en nieuw te vieren en te genieten. Maar ook te kijken naar al die oude cultuur die nog overgebleven is.

Tonia Ketelaar, Merwede 33  | 18:16 | 28.11.10
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

Het is erg leul om in de televisietoren op de alexanderplatz te eten, je kunt er niet reserveren maar het wachten,ongeveer 3/4 uur was beslist de moeite waard. geweldige stad met veel geschiedenis. Wij houden van Berlijn

Fam.Bemelmans, Zoetermeer  | 21:37 | 27.11.10
Δ Ik heb een klacht over deze reactie