Luxe cruise per trein

Reizen met de Golden Eagle Express is qua luxe ongeveer net zo ver van een kamelenrit verwijderd als Moskou van Peking. We hebben een coupé met eigen badkamer, de keuze uit twee restaurantrijtuigen en een barwagon die open is tot de laatste passagier het welletjes vindt. En het welkomstdiner? Precies: champagne en kaviaar!

De Zijderoute

De Zijderoute was van de oudheid tot de late middeleeuwen de belangrijkste verbinding tussen oost en west. Het was de enige manier om zijde, maar ook diamanten, parels en porselein, naar Europa te vervoeren. Maandenlang sjokten kamelen als wandelende winkels van oase naar oase.

Wij zijn in Moskou op de trein gestapt en rijden de komende twee weken door het onherbergzame landschap van Centraal-Azië: bergketens en woestijnen met hier en daar een oase. Bij de grens tussen Kazachstan en China staat de Shangri-La Express klaar om ons in een kleine week naar Peking te brengen.

Op deze manier reizen heeft nogal wat voordelen. We stappen uit op plaatsen waar nauwelijks een toerist is geweest – monden vallen open op treinstations – en slapen altijd in een comfortabel bedje. We komen overal, maar leveren niets in op het gebied van luxe, comfort en privacy.

Rijdend stukje Rusland

„Zagen jullie ’m?!” De Amerikaanse Eve wijst zo enthousiast naar het raam dat de kan verse jus bijna van de ontbijttafel vliegt. We zagen ’m, de kameel waar we net voorbij reden. Vandaag blijven we op de trein, die de Kazachstaanse Karakum woestijn doorkruist. Waar we ook zijn, onze trein is en blijft Russisch – de koks spreken niet anders.

Nou hebben we als gasten in principe weinig met de koks te maken, ware het niet dat het zo gezellig is bij de keuken. We blijven regelmatig aan het einde van het treinstel hangen. Hier rookt chef Evgeny sigaretjes uit het raam, knallen de Russische hits uit de keukenradio en probeert bakker Anton ons Russisch te leren.

Allesbehalve saai, zo’n dagje aan boord en niet alleen vanwege de keuken. Ons rijdend stukje Rusland heeft bijna honderd internationale gasten, waar we vandaag uitgebreid kennis mee kunnen maken.

Wodka

Eve, die van het ontbijt, is niet alleen enthousiast over kamelen. Ze blijkt ontzettend veel te weten over de geschiedenis van Centraal-Azië en kan niet wachten om alle plaatsen in het echt te zien. De Italiaanse Giulietta heeft het vooral over wat ze allemaal wil kopen: tapijten, aardewerk en natuurlijk zijde. En dan is er de gedistingeerde Engelse gentleman Graham, die doet denken aan James Bond met pensioen.

Samen spelen we scrabble – Graham wint – terwijl de woestijn en de kamelen voorbij schieten. Elke grensovergang neemt behoorlijk wat tijd in beslag. Rusland uit ging heel officieel: iedereen moest persoonlijk zijn paspoort aan de douanier overhandigen. Kazachstan uit lijkt meer op een feestje: de bar zit vol douanebeambten met een glas wodka in de ene en een stempel in de andere hand. Een halflege fles zorgt ervoor dat de stapel paspoorten niet omvalt.

Rustpunt in Khiva

De volgende ochtend komen we aan in Khiva, Oezbekistan. Deze oase was het laatste rustpunt voordat de kamelenkaravaan de gigantische woestijn introk. De straatjes zijn smal, de blauw betegelde torens glanzen in de zon, de stadsmuur golft er elegant omheen. Er hangt een heerlijk ontspannen sfeer, zelfs de verkopers achter de kraampjes vol slofjes, keramiek en bontmutsen maken zich niet druk.

Eve gaat uit haar dak bij het zien van zoveel geschiedenis in het echt, Giulietta doet haar eerste aankoop (een bontmantel) en Graham wandelt op zijn gemakje rond in driedelig pak. Als de trein Khiva verlaat zien we de omgeving langzaam aan steeds minder groen worden. We rijden de oase uit en het maanlandschap in.

Ashgabat, hoofdstad van de dictatuur

Het is elke ochtend weer een verrassing als we de gordijntjes open doen. We zijn in Ashgabat, Turkmenistan. De hoofdstad van een dictatuur en dat blijkt. De wijk waar wij vol trots worden rondgereden bestaat uit lege straten vol gebouwen van wit marmer.

Volstrekt nutteloos, want er woont niemand, maar de president is er nou eenmaal dol op. Overal staan gigantische gouden beelden van Turmenbashi – ‘Leider der Turkmenen’ – die van 1991 tot zijn dood in 2006 het land bestierde. In die tijd introduceerde hij het permanente presidentschap, werd zijn boek Ruchnama de nieuwe educatie en hernoemde hij steden, vliegvelden en straten naar zichzelf en zijn familieleden.

Zijn opvolger laat de teugels iets meer vieren – internet is niet langer verboden – maar de dictatuur is nog absoluut voelbaar. Zo gebruikt onze gids tijdens de rondleiding in elke zin het woord ‘fantastisch’, ‘geweldig’, of ‘prachtig’; de president wordt steevast aangeduid met ‘alwetend heerser’.

In Ashgabat waren we het karavaanspoor even bijster, in Merv vinden we het terug. Dit was eeuwenlang het belangrijkste en drukste handelscentrum van de regio. Nomadische volken uit de omgeving kwamen hier inkopen doen en handelden met de zijderoutekaravanen.

De rivier verplaatste zich door de eeuwen heen en de stad verplaatste mee. Waar vroeger de oase was, is nu een woestijn vol ruïnes daterend van de 3e eeuw voor Christus tot de 12e eeuw daarna. In een fort uit de 6e eeuw zitten grote gaten, gemaakt door de katapulten van Dzjengis Khan die hier moordend en rovend rondtrok. De rillingen lopen over onze rug; Eve is enthousiast.

Kamelenkaravaan

Die avond gaat er een zucht van verlichting door de trein. We zijn de grens over, terug in Oezbekistan. Er staan weer mensen op de stations, er wordt weer naar ons gezwaaid. Het bezoek aan Bhukara is wat ons betreft een absoluut hoogtepunt. Het voelt nog echt als een handelsstad, met als enige verschil dat de kopers van dit moment de toeristen zijn. Wij. En vooral Giulietta. Ze loopt met haar man in haar kielzog vastberaden de markt over, richting de tapijten.

Ondertussen bezoeken wij moskeeën en Koranscholen, versierd met koepels, houtsnijwerk en beschilderde tegels. Samarkand, een andere prominente oase op de route, ligt 300 kilometer verderop. Een tocht van een week voor een kamelenkaravaan, onze trein – met de twee tapijten van Giulietta die vlak voor vertrek aan boord zijn gehesen – doet er vier uur over.

Eve vertelt over de heerser Timoer die van Samarkand de mooiste stad ter wereld wilde maken. Veel van de gebouwen die we zien stammen uit die tijd, ergens halverwege de 14e eeuw. Dat zij hier nu zelf staat, kan ze bijna niet geloven.

Op weg naar China

De Chinese grens komt steeds dichterbij en daar moeten we de trein met Evgeny, Anton en de keukenradio achterlaten. Niet leuk, maar het Chinese douanekantoor zorgt voor de nodige afleiding. Het is een hele happening. De beambten die zich niet met onze paspoorten bezighouden, maken foto’s: als we staan te wachten… als we ons paspoort overhandigen… als we het land inwandelen… Dat doen we omdat we overstappen op de Shangri-La Express.

Rijden over het Chinese spoor gaat zo vloeiend dat we ’s nachts bijna vergeten dat we in een trein liggen. ’s Morgens laten we de gordijntjes zelfs dicht in de veronderstelling dat we op een station staan. Dat blijkt niet het geval, we rijden over het platteland met koeien, schapen en af en toe een kameel.

Dit gedeelte van China is niet bepaald dichtbevolkt. Wel druk is het bij de Mogao-grotten in Dunhuang. Het is een lokale feestweek en grote groepen mensen drommen om ons heen. De grotten zijn uitgehouwen door monniken en gevuld met Boeddhabeelden. De grootste torent 35 meter boven ons uit de duisternis in. Boeddhisten kwamen hier om te mediteren en te bidden en hoewel dat geen doen is met zoveel mensen, hangt er toch een serene sfeer in de koele grotten.

Zijden kimono

En dan de Chinese Muur, of tenminste, het meest westelijke puntje ervan. De poort bij Jiayuguan was een belangrijk kruispunt op de Zijderoute, met Chinese handelaren onderweg naar het westen en handelaren uit Centraal-Azië naar het oosten. Jiayuguan ligt middenin de Gobi-woestijn, de laatste horde die de karavanen moesten nemen naar Xian, de oorsprong van de zijderoute.

Tegenwoordig is de stad vooral bekend om het terracottaleger dat keizer Qin Shi Huangdi mee zijn graf innam. Duizenden krijgers, paarden en strijdwagens van keramiek staan er meer dan 2.000 jaar later nog steeds heldhaftig bij.

Terug op de trein ploffen we neer in de bar. Naast ons somt Giulietta haar laatste aankopen op: een jade boeddha en een zijden kimono. Haar man vertelt bij beide items iets over het gewicht – „zeker tien kilo”, „lichtgewicht” – maar niemand lijkt hem te horen. Eve drinkt een biertje en Graham, die zowaar zijn stropdas heeft losgemaakt, vertelt over de eerste keer dat hij in China was.

Het is de laatste avond aan boord en onze hoofden tollen van alle plekken, ervaringen en het constant onderweg zijn. Morgen komen we aan in Peking. Dan zijn we op de eindbestemming en moeten we afscheid nemen van onze treinnomadenkaravaan. We proosten er nog maar eens op, 11.000 kilometer verwijderd van het eerste glas champagne in Moskou…

Lees hier meer over de Zijderoute per trein

Tweet

 Mail

 Print

 Reiskrant Nieuwsbrief

Reportages over Pomorie

Luxe cruise per trein

Zijde. De Romeinen waren er dol op en handelaren grepen hun kans. Er ontstonden routes tussen Europa en Azië, druk bewandeld door zwaarbeladen kamelen. Wij volgen het eeuwenoude karavaanspoor van Rusland naar China, ...

Per privétrein van Moskou naar Beijing

Het opzetten van de Zijderoute reis heeft nogal wat voeten in de aarde gehad. De eerste poging was eind jaren ‘90, toen grote delen van de voormalige Sovjet-Unie nog onmogelijk te bereizen waren. Treinstellen...

Lees alle 2 reisreportages

HUISREGELS

Voor reageren op artikelen bij telegraaf.nl en haar subsites gelden huisregels. Klik hier om die regels te lezen.

Prachtige reis en dan vanuit Beijing 2 weken naar Noord Korea en dan met KLM terug naar Nederland. Het was uniek en voor mij alweer bijna 10 jaar geleden.

Michael, Dublin  | 13:29 | 20.12.11
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

Leuk, maar ik zie liever bataalbare reizen voor "gewone" mensen in een artikel. Meer dan ¤ 30.000,- pfffffffffffff

Neiram, Rotterdam  | 13:09 | 14.12.11
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

prachtige reis maar het prijskaartje is er dan ook naar. Dat kan vele malen goedkoper dan gaat de champagne en kaviaar er wel vanaf (alhoewel zo duur is kaviaar langs deze route niet)maar nog luxe genoeg. Ja en dan wel zelf puzzelen met meerdere overstappen

AK, den haag  | 15:26 | 15.11.11
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

Geweldig, en vervolgens met de trein van Beijing naar Lhasa. Echte aanrader !

cosmopoliet, de wereld  | 11:46 | 14.11.11
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

sorry maar het klinkt allemaal heel mooi maar ik ga toch liever per kameel.

arie den toom, aswan  | 09:09 | 14.11.11
Δ Ik heb een klacht over deze reactie