Wandelen in de Bulgaarse wildernis

„We zijn een paar duizend stappen dichter bij het paradijs.” Gids Angel Ispirev knikt me tevreden toe. Als dit het voorportaal van het paradijs is, is dat bemoedigend.

Een zacht glooiende bergwei, zoemende bijen, krekels, een overdaad aan geuren van bloemen en kruiden, stralend blauwe lucht, in de verte enkele bergtoppen. En het vooruitzicht dat er nog maar een kleine honderd meter te gaan zijn. Dat zijn nog maar een paar stapjes. Dat komen we bij berghut Rai, Bulgaars voor paradijs.

Vastberaden

Een paar uur eerder had de trein in het plaatsje Kalofer onder goedkeurend oog van de revolutionaire held Christo Botev, wiens beeltenis monsterlijk groot tegen een berghelling staat, tientallen mensen uitgespuwd.

Ze waren bijna zonder uitzondering bepakt en bezakt met rugzakken, hadden degelijke schoenen aan de voeten en een vastberaden uitdrukking op het gezicht, zoals wandelaars (en ook fietsers) die een flinke tocht gaan ondernemen, kunnen hebben.

Er stonden trouwens bijna evenveel mensen, zelfs schoolklassen tegelijk, te wachten om in de trein te stappen. Die zagen er vooral afgepeigerd en verkreukeld uit.

Wandelen in berg en bos is zo’n beetje de nationale sport in Bulgarije. In Kalofer is één van de bezoekerscentra van het Central Balkan National Park gevestigd.

Het stoffige plaatsje met 3000 inwoners is dan ook een geliefd startpunt voor diverse wandelroutes. Ook dat van een vier uur durende wandeling naar hizha Rai, de berghut met de veelbelovende naam.

Oké, eerlijk is eerlijk: ik sla de eerste twee uur over en wordt met een pick-up over ongeplaveide en half geplaveide weggetjes naar een wei gereden. Dat wat weg wordt genoemd, houdt daar op.

Terwijl we het overweldigende uitzicht in ons opnemen, wijst onze gids en ecoloog Angel Ispirev, naar voren: „Die berg, de Botev, is de hoogste van Bulgarije; 2376 meter. We gaan naar een hut aan de voet van die berg, op 1600 meter. Daarvoor moeten we eerst in deze kloof naar beneden, en dan aan de andere kant weer omhoog.”

Wandelstok

Ik zie een rank jong meisje in bikini (het is een graad of 35), een dikke jongen van bijna twee meter, een kind van een jaar of tien en een gezette vrouw van een jaar of zestig, die ook op het punt staan aan de tocht te beginnen. Als zij dit kunnen, moet mij dit ook lukken!

Terwijl we in de schaduw van de bomen rustig naar beneden wandelen – het is gelukkig niet zo heel steil, maar ik zoek toch vast een stevige tak die als wandelstok kan dienen; ik vermoed dat ik die hard nodig zal hebben – vertelt Angel over het park.

Dat het zo’n zevenhonderd vierkante kilometer groot is, inclusief een beukenbos van 60.000 hectare. Dat is het grootste beukenbos van Europa, al zijn ze het daar in Oekraïne niet mee eens. En dat het niet de hoogste bergen van Bulgarije zijn, maar wel de gevaarlijkste: door de koude wind uit de richting van Siberië en de warme uit het zuiden wil het hier nogal eens spoken; hier vallen de meeste doden vallen, en valt de meeste regen.

Zo’n 55.000 mensen brengen jaarlijks een bezoek aan het park, de lokale mensen die kruiden en paddenstoelen komen zoeken niet meegerekend.

Sinds 1991 is het aangewezen is als beschermd gebied, maar pas sinds 1999 is het officieel Nationaal Park. De aantallen planten- en diersoorten ben ik even vergeten, maar er huizen wel 48 beren. Niet dat we veel dieren zien.

„Teveel mensen”, zegt Angel. „De dieren zijn hier gewend aan stropers.” We zien wel sporen van dieren: paardenkeutels. Alle voorraden moeten met paarden omhoog naar de hut worden gebracht.

Bergwei

Als we tussen de beukenbomen even uitrusten bij een stroompje, zie ik in blauw op een kei geschilderd dat het nog 60 minuten is naar Rai. „We gaan nu vijf zigzags omhoog. De eerste en de laatste zijn het ergste”, zegt Angel vrolijk. Na een uur zwaar steunend op mijn stok, blijk ik toch een gewone gemiddelde wandelaar en staan we dan op die bergwei.

Nog een klein stukje, en dan zijn we bij de hut. Heerlijk, die wandelschoenen uit en met blote voeten door het gras lopen! Heerlijk, een schoon shirt! Heerlijk, eten! Heerlijk, een wc... Dat blijken slechts stepjes te zijn.

De wc’s buiten hebben geen water en de twee binnen weer wel en naar roosjes ruikt het ook niet echt. Een douche is er niet, wel een kraan buiten. Met kristalhelder bergwater. En je kan er bier kopen en thee van net geplukte kruiden. En bonensoep. En chocola. En rakia, het lokale vuurwater.

„Hier doe je het voor. Alles smaakt goed na zo’n tocht”, vertelt Angel, terwijl hij komkommers en tomaten uit de tuin van zijn ouders in plakjes snijdt. Daarna tovert hij door zijn moeder gevulde paprika’s tevoorschijn, en witte kaas die de buren van zijn ouders gemaakt hebben (de olijven heeft hij gekocht); iedereen neemt het meeste eten zelf mee.

Het terras van de hut biedt uitzicht op omringende bergen en op de hoogste waterval van Bulgarije, die nu echter een beetje droog staat.

Groepjes mensen liggen lui in het gras. Aan lange tafels wordt gitaar gespeeld en gezongen. Er wordt een groot kampvuur gestookt. Iemand sjouwt met een tentje, op zoek naar een rustig plekje.

Accordeon

In hirza Rai kunnen op de slaapzalen 120 man slapen. Die zijn er ook allemaal vandaag. De volgende ochtend om acht uur begint er zelfs al iemand accordeon te spelen. En erbij te zingen. Het paradijs… het zou prachtig zijn als het wat rustiger was.

„Het feest ging door tot een uur voor zonsopgang”, zegt Angel slaperig tijdens het ontbijt. „Maar het is niet representatief voor het park, hoor. Meestal is het niet zo druk.”

Als we de weg terug weer hebben gevolgd, komen we uit in een eikenbos. Het is prachtig mooi allemaal. Maar wéér is de helling zo’n 35 graden. Niet naar boven nu, maar naar beneden.

Die gisteren gevonden stok houdt me nog net overeind. Maar ja, er komt hier geen bus voorbij, dus je moet wel door. Ik ben blij als we uiteindelijk weer in de ‘bewoonde’ wereld zijn, bij een kampeerterrein in de bossen.

Er is een kiosk met vers gegrilde köfte en vis, en patat, en drinken. Angel had nog gedacht me een Ecotrail te laten zien, een pad van 2 kilometer met een hoogteverschil van 60 centimeter, leuk, langs een rivier, met bruggetjes en zo.

Het ziet er heel verleidelijk en idyllisch uit. Maar dat bewaren we voor een volgende keer!

Reiswijzer

Wij vlogen met de KLM via Parijs naar Sofia en namen daar de trein naar Kalofer. Met eigen vervoer kan ook, maar zorg dan voor een goede ’tomtom’: op de binnenwegen zijn richtingsborden schaars en in het Cyrillisch schrift.

Er zijn diverse reisbureaus die begeleidde tochten organiseren, zoals Zigzag Tours en Balkan Trek in Sofia (www.zigzagbg.com en en www.balkantrek.com). Je hoeft natuurlijk niet per sé zo’n lange wandeltocht te maken en in een berghut te slapen, maar kunt ook een dorpje als uitvalsbasis nemen. Aanrader: Tsutsovi House, in Kalofer (www.cucovata.com), met een prachtige binnenplaats met rozenstruiken. Eigenaar Nicolay, kan je de beste routes tonen en op maat gidsen, en zijn moeder kookt heerlijk. Hun rozenbrandewijn is zeer gevaarlijk!

National Park

Het Central Balkan National Park ligt midden in Bulgarije in de Stara Planina (Oude Bergen), een van de drie bergketens in Bulgarije. Er zijn bezoekerscentra in Ribaritsa, Karlovo, Cherny Ossum, Klisura, Kalofer en Gabrovo.

Er is 670 kilometer wandelpad, sommige goed aangegeven, andere minder (een gids kan noodzakelijk zijn) en er zijn 24 chalets en hutten. De centrale bergrug maakt deel uit van de E3 wandelroute, van Santiago de Compostella naar de Zwarte Zee. Verder worden er onder meer tochten te paard georganiseerd en zijn er veel faciliteiten om te kamperen.

Meer info over het park: www.panparks.org en www.visitcentralbalkan.net.

PAN Parks

Het Central Balkan National Park is een van de elf PAN Parks in Europa. PAN Parks, in 1997 begonnen als een project van het WWF Nederland, is een organisatie die natuurbescherming en duurzaam toerisme wil integreren. Parken met een certificaat van PAN Parks zijn van ongekende schoonheid.

Ze bieden grote oppervlakten aan ongerepte wildernis zowel als toeristische faciliteiten van een hoog niveau. Volgens PAN Parks moet er een goede balans zijn tussen natuurbescherming en lokale ontwikkeling, zodat de bevolking in en om de beschermde gebieden ook profiteert van het toerisme.

Lokale partners van de organisatie zoals bijvoorbeeld eigenaren van guesthouses zijn zeer begaan met natuurbescherming, weten alles over ‘hun’ park’ en helpen de bezoekers de wildernis te ontdekken, waardoor je een bezoek een unieke belevenis wordt.

In Nederland werkt PAN Parks samen met touroperators Sawadee, Voight Travel en SNP.

Duurzaamheid en de KLM

Duurzaamheid, ecotoerisme, groen reizen… het zijn gewilde kreten tegenwoordig. Het Bulgaarse park is een van de elf WWF PAN Parks die dat duurzame toerisme promoten en ook in de reiswereld haken velen in op dit thema.

Onze eigen lichtblauwe luchtvaartgigant KLM, die op Bulgarije vliegt, is al geruime tijd bezig met duurzaamheid door bijvoorbeeld haar vloot te vernieuwen.

Zo zijn de oude toestellen voor intercontinentalle bestemmingen vervangen door vliegtuigen van het type Boeing 777 en Airbus A-330, die aanzienlijk brandstofefficiënter zijn, soms tot 25%.

Verder wordt de recycling van onderdelen bevorderd en in onderhoud loopt de KLM voorop in milieuvriendelijke innovaties.

Enkele andere maatregelen: passagierstrappen op zonne-energie;milieuvriendelijke verf voor de toestellen; afvalscheiding aan boord; milieuvriendelijke verpakkingen of het KLM AirCares-programma, dat is ontstaan met de gedachte dat de maatschappij een verantwoordelijkheid heeft jegens hulpbehoevende kinderen in landen waar ze op vliegt en waarbij charitatieve instellingen worden ondersteund. Meer over dit alles op www.klm.com/mvo

Tweet

 Mail

 Print

 Reiskrant Nieuwsbrief

Reportages over Bulgarije

Top 10: ’s Werelds goedkoopste skiresorts

Goedkoop skiën doe je in Oost-Europa, blijkt uit een recente lijst die Price of Travel samenstelde. Deze budgetreiswebsite zet de tien goedkoopste skiresorts ter wereld op een rijtje. Op de volgende tien...

Top 10 steden mooiste vrouwen

Heren opgelet! Ben je er nog niet helemaal uit wat je volgende vakantiebestemming moet zijn? Misschien deze top 10 je een beetje op weg kan helpen. Lees hier waar de allermooiste vrouwen van de wereld wonen...

Prima skimogelijkheden in Bulgaars Bansko

Tien jaar geleden was het Bulgaarse Bansko een klein, relatief onbekend skigebied in West-Europa. Om naar de verouderde skiliften onder de top van de 2746 meter hoge Todorka te komen, was je vanuit de hoofdstad...

Lees alle 8 reisreportages