Balkanland klaar voor West-Europese toerist
Het zit de voormalig Joegoslavische deelrepubliek dan ook niet mee. Voortvluchtige oorlogsmisdadigers, de nasleep van een verwoestende oorlog en schermutselingen aan de grens met Kosovo beheersen de media - en daarmee de beeldvorming. Tel hier het gemis van een goed geoliede pr-machine bij op en het resultaat laat zich raden. „Wat moet je dáár nou weer? Pas je wel goed op?” Het is een veel gehoorde reactie van mensen die Servië alleen kennen uit krantenknipsels.
'Zonde’, dacht Dennis van der Avoort toen hij tijdens zijn studie voor het eerst kennis maakte met het balkanland. Meteen raakte hij verknocht aan de mooie natuur en de vriendelijke mensen. Inmiddels zet hij zich fulltime in om Servië als vakantiebestemming in de Benelux op de kaart te zetten. „Het land heeft veel potentie op toeristisch gebied, alleen zijn er nog maar weinig mensen die dit weten. Daar begint nu gelukkig langzaam verandering in te komen.”
Recente succesjes kunnen voorlopig vooral op het conto van Belgrado geschreven worden. Steeds meer stedentrippers ontdekken de energieke sfeer en betaalbare kwaliteit van de door Lonely Planet tot ‘nummer één partystad ter wereld’ uitgeroepen hoofdstad.
Ook Novi Sad, de knusse provinciestad in de heuvels van de Vojvodina, verwelkomt ieder jaar – mede dankzij het populaire muziekfestival EXIT - meer bezoekers. „Het platteland daarentegen is nog ontontgonnen gebied, maar absoluut een aanrader voor natuurliefhebbers die de Servische cultuur van dichtbij willen leren kennen”, aldus Van der Avoort.
Zo gezegd zo gedaan. Vanuit Belgrado zetten we koers richting West-Servië. Een dunbevolkte regio met een heuvelachtig rivierlandschap in het noorden en grillige bergen in het zuiden. Het leven in de stille dorpjes oogt gemoedelijk, een beetje romantisch zelfs. Kronkelwegen omlijnen bloeiende akkers, fruitbomen sieren de zachte heuvels. Wat je als voorbijganger niet ziet, is dat achter deze vriendelijke oppervlakte veelal een noest bestaan schuilgaat. Families dragen zelf zorg voor de ouderen en het land wordt nog grotendeels met de hand bewerkt.
Geen volk op de Balkan is ontsnapt aan de tragische loop van de geschiedenis, maar de Serven lijken zichzelf steeds net iets vaker in de problemen te werken. Het emotionele volk liet zich eerst diep krenken door de Turken en viel daarna ten prooi aan de verleidelijke politiek van berekenende machtswellustelingen. Terwijl buurland Kroatië na het uiteenvallen van Joegoslavië meteen in de smaak viel bij de West-Europese toerist, worstelde Servië verder met afvallige provincies en nationalistische leiders – iedereen kent de gevolgen. Toen Montenegro zich onafhankelijk verklaarde in 2006, verloor het land ook nog eens de verbinding met zee.
Ondanks deze ‘valse start’ weet Servië inmiddels goed welke kant ze op wil. „Onze kracht ligt in kleinschalig ecotoerisme”, vertelt Miroslav Ivanovic, directeur van het regionale bureau voor toerisme in Uzice. „De schoonheid en aantrekkingskracht van de regio berust op drie belangrijke peilers: traditie, cultuur en natuur.”
Ivanovic, die volgens zijn visitekaartje over een belangrijke universitaire graad in Toerisme beschikt, weet hoe hij de boodschap moet overbrengen. Hij studeerde in Novi Sad en strooit inmiddels op diverse internationale vakantiebeurzen en evenementen met flitsende folders over Servische hotspots. Met lede ogen moet hij aanzien hoe nog niet iedereen de kunst van de piekfijne verkooppraatjes beheerst.
Zo wachtten ons bij de Uvac rivier - één van de mooise canyons in Europa die schitterend door het rotsachtige landschap meandert- twee goedlachse Serven in een rubberboot. Trots verwelkomden de afgevaardigden van de plaatselijke VVV ons met een karton halve liters lauw bier, waarvan de eerste twee al uit de verpakking waren verdwenen. Een opgewonden teckel liet geen mogelijkheid onverlet om zijn natte neus op ongewenste plekken te steken. Tien journalisten en een teckel in een haperende rubberboot. Het was een aandoenlijk tafereel, dat verkooptechnisch misschien laag scoort, maar Servië juist haar charme geeft. Mensen doen hun best, en missen in alle opzichten de arrogantie waar het Servische volk gezien haar verleden vaak van wordt verdacht.
De Uvac Canyon is één van de vele natuurlijke schoonheden die Servië rijk is: even verderop treffen we, verscholen tussen het gebladerte, de opening van de kalkstenen Potpec grot - de grootste in zijn soort die toegankelijk is voor bezoekers. In het Tara National Park zien we de nevel opstijgen uit de door naaldbossen omzoomde kloven. Tussen Sjenica en Nova Varos ontvouwt zich het schitterende landschap van het Zlatar gebergte, met geelgroene grasweides en wuivende coniferen. En even noordelijker weerspiegelen de meren van Zlatibor de toppen van de Dinarische Alpen.
Zlatibor, het centrum van het gelijknamige plateau, is één van de populaire skigebieden van Servië. „Dankzij de nieuwe hotels die hier zijn gebouwd, is het aantal bezoekers in de winter vele malen groter dan het aantal inwoners”, vertelt Miroslav trots. In het gezellige centrum springen meteen de souvenirwinkels en kioskjes in het oog, die tot nu toe overal ontbraken. ’s Avonds verschijnen op tafel Servische specaliteiten: Kajmak (eerste stadium van kaas), maïsbrood, polenta, lamsvlees en ’Lepinja’ (platte broodjes, gevuld met eieren en room).
Als het om eten gaat mag één van de beste producten van Servische bodem niet worden overgeslagen: de framboos. Volle, sappige exemplaren hangen in de zomer als blozende bolletjes aan de dunne takjes. „Veruit het grootse deel is bestemd voor de export”, vertelt een teler nabij Arilje. Per kilo levert het hem 0,80 eurocent op, een fractie van de prijs waarvoor de doosjes enkele dagen later in de West-Europese supermarkten liggen. „Verder maken we er jam, wijn en natuurlijk rakia van.” We zouden het bijna vergeten: rakia, de Servische variant van het Oostenrijkse schnapps, begeleidt bijna standaard elk gerecht dat op tafel komt.
Het zou inderdaad niet lang duren voor we het eerste glaasje sterke frambozensap aangeboden krijgen, ’s avonds bij de familie Pantovic. In het afgelegen dorpje Mionica, zo’n negen kilometer buiten Kosjeric, hebben ze een zogenaamde ‘homestay’. De bovenverdieping van de boerderij, waar ze met drie generaties wonen, is in z’n geheel ingericht als gastenverbijf; een voorbeeld bij uitstek van het kleinschalige ecotoerisme waar Miroslav ons een mooie folder over had toegestopt.
Na een enthousiaste rondleiding van de vrouw des huizes in het Servisch – ‘hoe vaker en harder je iets zegt, hoe groter de kans dat het verstaan wordt’, lijkt het motto - worden de borrelglaasjes volgeschonken. Als opa ook is gearriveerd heffen we het glas. „Op Srbija!” Eindelijk kunnen we instemmend knikken. Op een vredige toekomst voor dit prachtige stukje Balkan!
|
ReiswijzerVanuit Nederland is het ongeveer 2,5 uur vliegen naar Belgrado. Verschillende maatschappijen verbinden de Servische met de Nederlandse hoofdstad, maar JAT Airways is de enige met een rechtstreekse verbinding. Dit jaar kwam daar prijsvechter WizzAir vanuit Eindhoven bij. In Servië liggen verschillende spoorlijnen, waarvan die tussen Belgrado en Bar (Montenegro) een aanrader is. Deze lijn wordt genoemd als één van de mooiste van Europa. Het is het makkelijkst om binnen Servië te reizen met de auto. Naast de hoofdwegen zijn ook de binnenwegen prima begaanbaar. Deze laatste slingeren door indrukwekkende landschappen en zijn – hoewel het relatief veel tijd kost om ergens te komen – de moeite waard. Op het platteland rijden ook bussen, maar zonder duidelijke reisschema’s. |
Klik hier voor tips over de mooiste bezienswaardigheden in westelijk Servië

Het is het land van de ongerepte natuur, het kleinschalige ecotoerisme en de gemeende gastvrijheid. Waar je met een gerust hart verdwaalt in de dichte naaldbossen van het Taragebergte, verse vis eet aan de oevers van...
Wat doet een fietsende Hollander in een stad als Belgrado, waar de tweewieler even zeldzaam is als de Dacia in Amsterdam? Juist: een bedrijfje oprichten dat fietstochten begeleidt. Ralph van der Zijden startte op 1 mei met ...
Wil je er een paar dagen tussenuit voor een leuke stedentrip, maar mag het weleens wat anders zijn dan Rome, Parijs of Londen? Overweeg dan eens de volgende, wat minder bekende bestemmingen.
© 1996-2012 Telegraaf Media Nederland | Landelijke Media B.V., Amsterdam.
Alle rechten voorbehouden.
e-mail: redactie-i@telegraaf.nl
Privacy | Disclaimer