Gevangen tussen religie en traditie

Normaal gesproken is het er vreselijk druk, maar vroeg in de avond, tijdens de Witte Donderdag voor de Pasen, zijn de charmante straatjes van het middeleeuwse Mdina nagenoeg uitgestorven. Na het luiden van de kerkklokken hebben de Maltezen zich massaal teruggetrokken in de vele kerken die het eiland rijk is.

De Stille Stad, zoals de voormalige hoofdstad van Malta ook wel wordt genoemd, doet dan heel even zijn bijnaam alle eer aan. Een uitgelezen moment om er rustig wat rond te slenteren, ongestoord te fotograferen en desnoods bij een van de stalletjes vast wat typische paaslekkernijen in te slaan.

Eigenlijk is rond Pasen alles net een beetje anders op Malta. Het weer bijvoorbeeld, dat is tijdens de Heilige Week op z’n minst grillig te noemen. Harde windvlagen, bewolking en regenbuien worden moeiteloos afgewisseld met strakblauwe luchten en een stralende zon.

De Maltezen kijken er niet meer van op. Dat de hemel zich roert in deze periode, dat is voor de vrome bevolking de normaalste zaak van de wereld. Men zou pas ongerust worden als het de hele week prachtig weer zou zijn.

Malta mag zich dan ook niet voor niets een van de meest katholieke landen ter wereld noemen (ruim negentig procent van de inwoners hangt het rooms-katholieke geloof aan en echtscheiding is hier nog altijd uit den boze).

Het onstuimige weer hoeft overigens geen probleem te zijn, want Malta is sowieso geen eiland voor de doorsnee zonaanbidder. De temperatuur loopt er in de zomer weliswaar flink op, maar er zijn amper (zand)stranden voorhanden en het landschap is er droog en dor.

Echter, vakantiegangers die dol zijn op historie, cultuur en kerken (de eilanden Malta en Gozo tellen maar liefst 359 gebedshuizen), zijn hier in het walhalla beland. En tijdens de Heilige Week is het er helemaal goed toeven. In deze periode kom je namelijk ogen en oren tekort.

Zo worden de gelovigen gedurende de Witte Donderdag geacht om op één avond maar liefst zeven verschillende kerken te bezoeken, ter nagedachtenis aan de zeven pijnen van Maria.

Dat betekent dat het na de mis op straat gezellig druk is, terwijl mensen zich van de ene kerk naar de andere spoeden (al wordt er ook flink gesmokkeld en verdelen veel Maltezen hun bezoekjes over slechts twee kerken).

Na het invallen van de duisternis lichten overal in de donkere straten kruisen op in alle soorten en maten (vaak twee houten planken met daarop een flink aantal gloeilampen gemonteerd) en voor de entrees van verschillende kerken branden vuurpotten.

Het geeft de straten een haast sprookjesachtige aanblik en er hangt een bijzondere sfeer. Als toerist kun je je – mits gepast gekleed – rustig tussen de Maltezen mengen en net als zij de verschillende kerken bezoeken, die speciaal voor de gelegenheid prachtig zijn versierd met witte chrysanten.

Alleen grote tourgroepen zien ze liever gaan dan komen. Wandel ook eens binnen in de vrij toegankelijke clubhuizen (te herkennen aan het bordje ’band club’ op de deur), waar je vast de kostuums en rekwisieten kunt bewonderen die de volgende dag in de processie gebruikt zullen worden.

De veelkleurige uitstalling is indrukwekkend. Er is duidelijk met veel zorg en oog voor details aan de talloze kostuums gewerkt. Op een tafel ligt zelfs een opgezet lammetje, oftewel het Lam Gods. Een oudere man vertelt trots dat het pronkstuk al ruim vijftig jaar meegaat en dat hij het als jongeman nog hoogstpersoonlijk gedragen heeft.

De volgende ochtend, op Goede Vrijdag, brengen we een bezoekje aan de hoofdstad Valetta. En terwijl je daar door de straten dwaalt, kan het gebeuren dat je zomaar ineens oog in oog staat met een eerste processie.

Een sobere optocht van voornamelijk mannen, gekleed in donkere pakken en met zonnebrillen op, beweegt zich langzaam heen en weer wiegend door de steile straten. Heel wat kleurrijker is de voorstelling van het Laatste Avondmaal in de kapel van St. Dominic.

Mensen staan in een flinke rij keurig netjes op hun beurt te wachten om de ietwat overdadige tentoonstelling te kunnen bewonderen. Op de lange tafels heeft iedere apostel zijn eigen dis, volledig opgebouwd uit verschillende soorten (gekleurde) pasta en rijst. Het zijn net kleine kunstwerkjes. Zodra de Pasen achter de rug is, gaat al het voedsel naar bejaardentehuizen.

In het kleine plaatsje Lija gaat het er een stuk soberder aan toe. Het oude kerkje in de Saviour Street is niet meer in gebruik, maar rond de Pasen gaan de deuren wagenwijd open en wordt het laatste avondmaal zo authentiek mogelijk uitgebeeld.

Het lijkt haast speciaal voor toeristen in elkaar gedraaid, compleet met uitleg in het Engels, terwijl twee meisjes alle details met zaklantaarns aanwijzen. Toch lijken het vooral Maltezen die hun weg naar het kerkje hebben gevonden. Dat er Engels wordt gesproken, heeft weinig met het toerisme te maken.

Het is naast het Maltees simpelweg de tweede officiële taal op het eiland, overgehouden uit de tijd van de Britse overheersing. Het is een van die aspecten waaraan je kunt zien dat Malta een smeltkroes van verschillende culturen is.

Het Maltees is bijvoorbeeld een Semitische taal, afgeleid van een Arabisch dialect onder invloed van de Feniciers. En zo kan het gebeuren dat een katholieke pastoor het woord ’Alla’ in de mond neemt als hij het over God heeft en is het woord ’vasten’ hier verbasterd tot ’randan’ (afgeleid van ’ramadan’).

In Zebbug is het aan het eind van de middag tijd voor de processie. De optocht begint met een lange schare aan kinderen en volwassenen, verkleed als personages uit de Bijbel.

Daarna dragen grote groepen mannen, gekleed in witte gewaden, levensgrote, loodzware beelden die de kruisweg van Christus voorstellen in trage pas door de straten.

Ze doen dat onder begeleiding van stemmige muziek en een indringend getik van de houten blokken die tussen de klepels en de kerkklokken geplaatst zijn. Het geluid draagt bij aan het dramatische effect. Op zaterdag is er op het gebied van religie weinig te beleven.

Een goed moment dus om de ’gewone’ toeristische attracties van Malta eens te bezoeken. Je kunt bijvoorbeeld naar een van de vele vissersdorpjes, om in de haven de luzzu, oftewel de traditionele, kleurrijke vissersbootjes, te bewonderen. Of breng een bezoekje aan het groene eiland Gozo en ga daar naar het adembenemende Azure Window (een uitgesleten rots in de zee).

En op Paaszondag, de belangrijkste dag van de Heilige Week, lijkt het dan ineens helemaal niet meer om de religie te gaan. Een handjevol mensen heeft in Senglea weliswaar braaf een bezoek aan de ochtendmis gebracht, maar het is vooral buiten de kerk een drukte van belang.

Vrouwen hebben zich zwaar opgedoft met sexy kleding en dikke lagen make-up en om tien uur ’s ochtends lopen er al vrij veel mannen met een biertje rond. Kinderen laten trots de supergrote chocolade paaseieren zien die ze hebben gekregen. Ongeduldig wacht men op het spektakel dat komen gaat.

Grote groepen mannen rennen met de loodzware beeltenis van Christus door de steile straten, voorafgegaan door een vrolijke spelende band. De menigte juicht hen toe. Het is een spectaculair gezicht. Vandaag is het duidelijk feest.

Wie deze dag lekker ergens wil gaan lunchen, doet er goed aan om op tijd een tafeltje te reserveren, want hele Maltese families gaan samen uit eten.

Het mag duidelijk zijn, een bezoekje aan Malta tijdens de Heilige Week is een hele belevenis en meer dan de moeite waard. De Maltezen maken je graag deelgenoot van hun tradities.

Deze foto is bestemd voor Reiskrant Verstuurd door Annemarie van de Weert malta ridder

Festas

Het duurt nog even voordat het weer Pasen is. Maar niet getreurd, want gedurende het gehele jaar vinden er genoeg traditionele dorpsfeesten (festas) plaats ter ere van de patroonheilige van het dorp.

De straten worden versierd met vlaggen, guirlandes en duizenden lampjes, de kerk wordt verfraaid met kostbare kleden van damast en zelfs de schatten uit de sacristie worden tevoorschijn gehaald.

Men draagt het beeld van de patroonheilige door de straten en ’s avonds wordt er vuurwerk afgestoken. Een soort Pasen dus, maar dan in geconcentreerde vorm.

Enkele voorbeelden tot en met Pasen: 24-1: Conversion of St. Paul in Mdina; 24-1: Conversion of St. Paul in Marsalforn (Gozo); 31-1: St. John Bosco in Victoria (Gozo); 10-2: Shipwreck of St. Paul in Valletta; 10-2: Shipwreck of St. Paul in Munxar (Gozo); 7-3: %St. Gregory in Kercem; 12-3: Christ the Redeemer in Senglea; 19-3: St. Joseph in Rabat; 25-3: The Annunciation in Victoria (Gozo); 26-3: Our Lady of Sorrow in verschillende parochies; 28-3: Palmzondag in verschillende parochies: 2-4: Goede Vrijdag in verschillende parochies; 4-4: Pasen in verschillende parochies. Voor een complete lijst met data en plaatsnamen, zie o.a. www.visitmalta.com.

Praktisch

Malta bestaat uit de eilanden Malta, Gozo en het praktisch onbewoonde Comino. De officiële talen zijn het Maltees en het Engels, maar Italiaans wordt ook nog veelvuldig gesproken. Sinds 2008 kun je er gewoon betalen met de euro.

De enige luchtvaartmaatschappij met rechtstreekse vluchten naar Malta vanaf Schiphol is op dit moment nog Air Malta (www.airmalta.com). Maar u kunt natuurlijk ook kiezen voor een vlucht met een overstap, zoals Alitalia (www.alitalia.com) of Lufthansa (www.lufthansa.com). Zie verder www.visitmalta.com.

Reiswijzer

Air Malta vliegt het hele jaar door van Amsterdam naar Malta, de frequentie is in de winter weliswaar wat lager, maar er zijn wel 3 tot 4 vluchten per week.

Tweet

 Mail

 Print

 Reiskrant Nieuwsbrief

Reportages over Ballina

Gevangen tussen religie en traditie

De voormalige Britse kolonie Malta, een eiland in de Middellandse Zee, is overwegend katholiek. Maar liefst 90 procent van de bevolking belijdt dat geloof. En dat wordt uitgebreid gevierd, door middel van zogenaamde...

HUISREGELS

Voor reageren op artikelen bij telegraaf.nl en haar subsites gelden huisregels. Klik hier om die regels te lezen.

ik ben net terug van malta,was er voor t eerst,echt een indrukwekkend eiland,vooral gozo,moeite waard,nog meer dingen bekeken hoor de citadel,de catacomben en malta experience bij valetta,ben zelf italiëfreak,maar voor keertje vond ik t leuk om mee te maken.aanrader dus

tollina nauta, alkmaar  | 01:33 | 08.06.10
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

Ben afgelopen zomer in Malta geweest. Vol met voornamelijk Oost-Europeese feestgangers die overdag een vete van de afgelopen nacht uitvechten op straat, die van hotels een varkens stal maken. Dit gebeurt voornamelijk in St. Julians en Sliema. Huizen in Valletta stinken naar schimmel. Maar inderdaad, Mdina heeft mijn hart gestolen. Maar om daar te wonen? In Malta? Zo stoffig!!!

Maarten, West Tokyo  | 11:29 | 25.01.10
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

Malta is ee super land, en ben zeer trots on Grand Master Valetta, dat hij op zijn 70ste jaar, de Turken in 1565 verslagen heeft en Europa behoed heeft voor een gruwelijke moslim overheersing. Ben een aantal keren in Malta geweest en denk dat 100% Katholiek is.

Alex, Nauders Oostenrijk  | 18:29 | 23.01.10
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

intens genoten van deze eilanden,inderdaad EEN groot openlucht museum.staat weer op ons vakantie wenslijstje.

van Leeuwen, Rijswijk  | 15:38 | 23.01.10
Δ Ik heb een klacht over deze reactie

Laat het gevangen zijn tussen religie en traditie, Malta is een geweldig eiland. Leuke behulpzame mensen en een prettige sfeer, geeft je een good feeling in Malta als vakantieganger.

Jan, Assen  | 15:09 | 23.01.10
Δ Ik heb een klacht over deze reactie