Pssst! De Telegraaf krijgt een nieuwe website. Nieuwsgierig? Bekijk ‘m hier!
Dit is het laatste Premium artikel dat u gratis kunt lezen. Tijd voor een abonnement!
premium
Foto: De Telegraaf

Vrije uren zijn veel belangrijker dan materiële zaken

Geluk een kwestie van tijd

25 JUL 2017 Sigrid Burg en Martijn Klerks

Niet een nieuwe spijkerbroek en een grotere tv, maar meer tijd maakt mensen gelukkiger. Toch geven we bijna niets uit aan diensten die ons tijd besparen. Zonder meer te gaan verdienen, kan Jan Modaal net zo gelukkig worden als de gemiddelde miljonair, stelt econoom Paul Smeets van Maastricht University.

In een appartementje in het centrum van Maastricht, om de hoek van waar hij werkt, woont Paul Smeets, onderzoeker op het gebied van geld en geluksgevoel aan de plaatselijke universiteit. Hij had ervoor kunnen kiezen om verder weg een groter huis te nemen, geeft hij toe, „maar het positieve effect daarvan houdt maar even aan. Mensen raken gewend aan de omvang van hun woning, maar blijven zich ondertussen ergeren aan de drie kwartier die ze elke dag onderweg zijn naar kantoor. Als forens verdoen ze hun tijd.”

En zo zijn er meer manieren waarop we ons geld besteden aan zaken waar we niet gelukkig van worden, zegt Smeets. Vandaag worden de resultaten gepubliceerd van zijn onderzoek naar het uitgavenpatroon en het geluksgevoel van ruim zesduizend Nederlanders, Amerikanen, Denen en Canadezen.

Wat blijkt: „Als je geld uitgeeft aan diensten waarmee je tijd bespaart, in plaats van aan materiële zaken, gaat je geluksniveau gemiddeld van een zeven naar een zevenenhalf. Om dat in perspectief te zetten: het verschil in geluk tussen iemand met een modaal inkomen en een miljonair is ongeveer net zo groot.”

Grotere televisie

Toch geeft maar één op de vijf Nederlanders geld uit aan zaken die vrije tijd opleveren, blijkt uit de ruim tweeduizend enquêtes die Smeets in eigen land verzamelde. „Veel mensen kopen liever een grotere televisie. Dat is zo’n beetje het slechtste wat je je geluksgevoel kunt aandoen, maar in een winkel heb je een verkoper die je vertelt hoe goed een bepaald product wel niet is. Het is moeilijk om te bedenken hoe een aankoop uitpakt, en gemakkelijker om aan een verkooppraatje toe te geven. Tegelijkertijd denken we allemaal dat we tijd genoeg hebben, maar raken onze agenda’s vol.”

Econoom Paul Smeets is hoogleraar aan Maastricht University en heeft onderzoek gedaan naar gelduitgaven.
Econoom Paul Smeets is hoogleraar aan Maastricht University en heeft onderzoek gedaan naar gelduitgaven.
Foto: Marcel van Hoorn

Meer vrije tijd leidt in theorie tot minder stress. Maar: „We hebben de afgelopen decennia allemaal meer vrije tijd gekregen en juist méér stress, minder het idee dat we onze eigen tijd kunnen indelen. Geld en goederen zijn in onze samenleving niet schaars meer, tijd is dat juist wel.”

Met die kostbare vrije tijd moeten we dus beter omgaan. „Het gaat niet om de hoeveelheid vrije tijd”, zegt Smeets. „Miljonairs en Jan Modaal hebben ongeveer evenveel vrije tijd. Het verschil is dat rijken hun vrije tijd anders indelen. Ze gaan sporten, doen vrijwilligerswerk of besteden meer tijd aan een hobby. De rest gebruikt diezelfde vrije tijd om uit te rusten, bijvoorbeeld voor de televisie, en wordt daar minder gelukkig van.”

Poetsvrouw

Want het blijft om de een of andere reden not done om het schoonmaken van je huis uit te besteden, of om je eten te laten bezorgen in plaats van zelf te koken, stelt de econoom. „Ik vind dat vreemd: als je een broek van honderd euro aanschaft, krijg je daar allerhande complimenten over. Maar als je diezelfde honderd euro uitgeeft aan iemand die acht uur komt schoonmaken, kijken mensen je daarop aan.”

Smeets heeft wel een idee waar die houding vandaan komt. „Zelf heb ik een poetsvrouw. Ik vroeg een collega die wel zelf zijn huis schoonmaakte waarom hij dat deed. Hij antwoordde dat hij dat toch zelf wel kon, dat hij daar niemand voor nodig had. Bovendien had hij zijn hele leven, ook toen hij nog geen geld voor een werkster had, zelf gepoetst. Wij mensen zijn ook enorme gewoontedieren. Maar gelukkiger wordt men dus als dat soort klusjes wel worden uitbesteed.”

Inmiddels heeft de collega, op aanraden van Smeets, wél een schoonmaakhulp in huis gehaald. „Hij wil niet meer anders.” En Smeets zelf? „Ik ben me na dit onderzoek nóg bewuster van de emotionele waarde van tijd. Ik overweeg serieus om vaker maaltijden te laten bezorgen. En toen ik in Californië een pretpark bezocht, heb ik voor tweehonderd dollar een extra kaartje gekocht. Mocht ik voorbij de rijen bij alle attracties lopen. ” Lachend: „En nóg kwam ik tijd tekort!”

Geen actuele cijfers over diensten

Omdat zoveel diensten, met name die van hulpen in de huishouding, niet officieel geregistreerd worden, is het moeilijk in te schatten hoeveel Nederlanders geld uitgeven aan tijdsbesparende diensten. Drie jaar geleden deed onafhankelijk onderzoeksbureau Panteia een gooi: ongeveer 700.000 huishoudens – 10 procent van het totaal – heeft een betaalde poetshulp. In die ’grijze economie’ ging destijds ongeveer 1,1 miljard euro om. „Er bestaat een behoefte om dat zwart te laten doen”, zegt Piet Renooy, beleidsonderzoeker bij Regioplan. Echt ’zwart’ is de poetshulp overigens niet: wie minder dan drie dagen per week de diensten van bijvoorbeeld een schoonmaker inhuurt, hoeft geen werkgeverspremies of belasting te betalen. Wel moet minstens het minimumloon worden betaald. De laatste keer dat het Centraal Bureau voor de Statistiek onderzoek deed naar de omvang van de schaduweconomie, waaronder dus de diensten van babysitters, schoonmakers en dergelijke, was in 2010. De cijferaars kwamen toen uit op een slordige 1,5 miljard euro. Door inflatie zal dat inmiddels meer zijn, maar actuelere cijfers heeft het CBS niet: de volgende meting staat pas voor 2019 gepland.

Verder lezen?
Elke maand 15 premium artikelen gratis
Ik heb al een account / ik ben abonnee
Verder lezen?
U heeft deze maand 15 Premium artikelen gratis gelezen.
Tijd voor een abonnement!
11.5 °C
WZW2
Beurs AEX
AEX 528.66
+ / - -0.12%
Massale paniek na aardbeving Mexico
Bij een aardbeving in Mexico zijn tientallen doden gevallen.Volgens onze correspondent Edwin Timmer...

Meest gelezen op Telegraaf.nl

Telegraaf | Buitenland | Binnenland | Prive | Digitaal | Telesport | Vrouw | DFT | Film en Uitgaan | Vrij | Autovisie | Gezondheid |