'Crisiszorgen niet schadelijk voor geluk'

Foto: Roel Dijkstra

Veenhoven deed onderzoek naar de effecten van de economische crisis 1980/1982 en ziet veel overeenkomsten met de huidige crisis. ,,Ook deze crisis is kortdurend, blijkt mee te vallen en heeft geen effect op ons geluksniveau.”

Uit zijn onderzoek Did the crisis really hurt (Deed de crisis echt pijn?) bleek dat de gemiddelde Westerse burger geen schade ondervond van de crisis 1980/1982. De recessie bezorgde hen weliswaar zorgen over werk en geld, maar had nauwelijks effect op het leven in zijn geheel en bracht ook de mentale gezondheid geen merkbare schade toe.

Gemiddeld genomen is ons gevoel van geluk ook nu gelijk gebleven, meent Veenhoven. En dat is best opmerkelijk. „Er zijn ongetwijfeld mensen geknakt door de gebeurtenissen rond de crisis. Maar omdat het gemiddelde gelijk is gebleven, betekent dat er ook een groep is die dus gelukkiger is dan voor de crisis. Voor hen is de crisis een opsteker. Het is natuurlijk ook heel fijn als je je in moeilijke omstandigheden staande weet te houden."

Weerbaar

Pas over jaar of vijf te zien wat de lange termijneffecten zijn en of er tijdens deze crisis een trendbreuk zichtbaar is. Wat we wel hebben gezien is dat de recessie in de jaren tachtig dat rijke westerse landen dat goed konden hebben.

Veenhoven wil niet beweren dat crisis nooit pijn doet. ,,De Roebelcrisis in Rusland had wel degelijk effect op het geluk en de mentale gezondheid van de inwoners. Het verschil is dat Nederland weerbaar is en aardig rijk. Een centje meer of minder kunnen we redelijk hebben is wel gebleken."

Positief

In de jaren tachtig waren er ook positieve effecten van de crisis, die de negatieve effecten in evenwicht hielden.

Dat zal nu ook het geval zijn, legt Veenhoven uit. Welke dat zijn is volgens de gelukprofessor nooit met zekerheid te zeggen. ,,Denk aan mensen die niet graag werken en hun baan kwijtraken tijdens de crisis. Zij zien hun geluk toenemen. Zeker als meer mensen om hen heen hun baan kwijtraken, dan komt het minder hard aan en kunnen zij zich geruststellen met de gedachte dat het niet aan hen ligt."

Ook zijn veel mensen door de situatie gedwongen om een overstap te maken, op werkgebied, wonen, relatie. Pakt zo´n gedwongen verandering goed uitpakt en een situatie die beter bij hen past."

Of het voorbeeld van de werkende moeder. „Werkende moeders verliezen al snel een half puntje van het geluksgevoel op een schaal van tien, dat heeft echt zijn prijs. Als een moeder plotseling niet meer hoeft te werken omdat er geen baan meer voor haar is, stijgt haar geluk. Zelfs als dat betekent dat ze niet meer alles kunnen kopen, kan het goed zijn dat ze gelukkiger is.”

Het aantal geestelijke klachten die dokters registreerden, nam in de jaren tachtig af. Veenhoven kan dat wel verklaren. „Met angstigheid zonder dat daar een reden voor is, ga je naar de dokter. Maar als je angstig bent op het moment dat je je baan kunt kwijtraken, is dat logisch, daar hoef je geen dokter voor te bezoeken. Mensen zoeken dan zelf een verklaring.”

Baan

Ook werd er destijds een toename van arbeidstevredenheid geconstateerd. Veenhoven: ,,Werknemers met een baan vergelijken zich met minder fortuinlijken zonder baan en prijzen zich gelukkig. Kleine ontevredenheden over een baan verdwijnen op die momenten naar de achtergrond omdat mensen blij zijn dat ze überhaupt werk hebben."

De crisis zal dus geen schadelijke invloed op ons hebben, is Veenhoven van mening. ,,De mens is gebouwd op een beetje reuring. We hebben tamelijk uitdagende omstandigheden nodig om ons prettig te voelen en niet verveeld te raken. Vroeger liepen we achter leeuwen aan. Nu zoeken we moeilijke omstandigheden op, kijk de competitie op de werkvloer. Een beetje reuring is goed voor de geestelijke gezondheid.”

 Mail

 Print