Onze economie is geen zeepbel

Het is daarentegen frustrerend om te zien hoe overheden te kort schieten in het communiceren van deze consensus. De enige uitzondering is president Obama, die zijn uitzonderlijke communicatieve vaardigheden wel gebruikt om de reddingsoperatie te communiceren. Desalniettemin wordt er slecht gecommuniceerd. Communicatie is des te belangrijker, omdat we in de 2e fase van de crisis beland zijn, de vertrouwenscrisis. De eerste fase was de systeem crisis, die duurde van augustus 2008 tot november 2008. Deze fase werd gekenmerkt door het (bijna) omvallen van banken, en nam dreigende vormen aan na het faillissement van Lehman Brothers, een van de grootste Amerikaanse zakenbanken, op 15 september 2008. Na het faillissement van Lehman dreigde een totale ineenstorting van het financiële systeem. Dit was vergelijkbaar met de Grote Depressie in de jaren dertig van de vorige eeuw. Toen gingen er, in de jaren na de Wall Street crash van 29 oktober, 1929, “Black Tuesday”, letterlijk duizenden banken failliet. Beleggers vreesden dat beleidsmakers dezelfde fouten maakten als in de jaren 30, en dat de ene na de andere bank om zou vallen. Men vreesde een herhaling van de Grote Depressie, GD2. Het gevolg: aandelenmarkten wereldwijd kelderden en verloren in enkele maanden 40% van hun waarde. Er verdampte meer dan 25 biljoen dollar. Maar wat in 1929 niet gebeurde, gebeurde wel in 2009. Overheden en centrale banken wereldwijd grepen succesvol in met massale financiële steun.

Onze economie, met name het financiële stelsel, bleek kwetsbaarder dan iedereen voor mogelijk had gehouden. Deze kwetsbaarheid, in combinatie met de enorme verliezen op de beurzen en de snelle teruggang van de reële economie, hebben het vertrouwen danig geschaad. Terecht en begrijpelijk. Anderzijds moeten we ook constateren dat beleidsmakers geleerd hebben van de lessen van de Grote Depressie, en dat economie maakbaar is. Een van de grote lessen van de Grote Depressie is dat marktfundamentalisme in tijden van crisis niet werkt. Marktfundamentalisme is het geloof, dat een ongereguleerde markt leidt tot de grootst mogelijke economische welvaart en dat eventuele problemen door de markt zelf opgelost zullen worden. In de negentiende en twintigste eeuw werd dit ook wel laissez faire economics genoemd. Deze doctrine is gebaseerd op een misvatting en een vervorming is van de economische realiteit. Gelukkig zijn de meeste beleidsmakers het daar over eens, en zij hebben dienovereenkomstig gehandeld.

De belangrijkste lessen van de jaren dertig zijn geweest:

1) Niet niets doen
2) Het financiële stelsel overeind houden
3) De economie stimuleren
4) Geen protectionisme

Al deze punten zijn daadwerkelijk uitgevoerd. Leiders hebben alleen verzuimd om dat breed, diep en helder te communiceren naar het grote publiek, naar consumenten en ondernemers. Het initiatief “Stopdecrisis” is een serieuze actie om dat gemis op te vangen, en overheden alsnog aan te sporen meer werk te maken van communicatie. Het economische reddingsplan slaagt pas echt en volledig als ook het vertrouwen weer is hersteld. Pas dan zullen consumenten weer gaan consumeren, ondernemers weer gaan ondernemen, en investeerders weer gaan investeren.

Los van banken die gered zijn, is er een andere reden om vertrouwen te hebben. Onze economie is geen zeepbel is, wat wel vaak gesuggereerd wordt.. We zijn onnoemelijk veel rijker dan in de jaren dertig. De wereld is 20 keer zo welvarend als toen. De laatste dertig jaar hebben we een ongekende technologische ontwikkeling doorgemaakt. Deze ontwikkeling heeft productieprocessen ingrijpend verbeterd en efficiënter gemaakt.

Even zo belangrijk hebben het ontbreken van grote gewapende conflicten in de wereld over de laatste vijfenzestig jaar en het einde van de Koude Oorlog in 1989 geleid tot omstandigheden die gunstiger zijn dan ooit. Deze feiten vormen het fundament van onze economische groei in de laatste decennia. Hard werk, ondernemerschap, internationale samenwerking en technologische innovatie zijn de echte pijlers van onze welvaart, niet het groepje bellenblazende financiële acrobaten.

‘Als de mensheid een langdurige en onbegrensde periode van materiële welvaart wil, hoeft ze zich alleen maar op een vreedzame en behulpzame manier te gedragen.’

Finest Hour, Winston Churchill

Tweet

 Mail

 Print