Internationale steun voor kabinetsbeleid

Zowel in de Tweede Kamer als daarbuiten is er veel kritiek op het beleid van het kabinet. De ploeg van Balkenende zou te weinig daadkracht vertonen en onvoldoende maatregelen nemen om het oplopende begrotingstekort aan te pakken. Opvallend daarbij is dat de kritiek verschillend van aard is.

Er zijn critici die van mening zijn dat het kabinet de overheidsfinanciën uit de hand laat lopen. Ze vinden, net als een deel van de oppositiepartijen in de Tweede kamer, dat er nu al begonnen moet worden met bezuinigen op de rijksbegroting om een verdere stijging van de staatsschuld te voorkomen.

Andere menen dat bezuinigingen op dit moment onverstandig zijn. Een beperking van de overheidsuitgaven zou leiden tot een vertraging van het economisch herstel en de werkloosheid verder laten oplopen. Bezuinigen zouden dan ook moeten worden uitgesteld tot de economie weer groeit.

In economenland zien we daarnaast niet alleen meningsverschillen over het juiste moment van bezuinigen, maar ook over de omvang van het bezuinigingsbedrag. Volgens voorlopige becijferingen van het kabinet zal er de komende jaren, vanaf 2011, ten minste 35 miljard euro bezuinigd moeten worden om de overheidsfinanciën weer in het gareel te krijgen. Maar liefst twintig (ambtelijke) werkgroepen zijn aan de slag gegaan om binnen zes maanden maatregelen te bedenken waarmee dit bedrag gehaald kan worden. Deze maatregelen komen in totaal neer op een vermindering van de overheidsuitgaven met circa 20%.

Bij de berekening van het bezuinigingsbedrag van 35 miljard euro is er van uitgegaan dat de economie na de crisis weer net zo hard zal groeien als in de jaren er voor, met gemiddeld circa 2%. Bij een hogere groei kan er minder bezuinigd worden.

Sommige economen menen op basis van ervaringen met vroegere economische crises dat het waarschijnlijk is dat na de crisis de Nederlandse economie met meer dan 2% zal groeien, zodat volstaan kan worden met een aanzienlijk lager bezuinigingsbedrag. Daarbij worden bedragen genoemd tussen 15 – 25 miljard euro.

Andere economen delen dit optimisme niet. Ze gaan er van uit dat de meeste westerse landen er rekening mee moeten houden dat hun economie in ieder geval de komende vijf jaar minder zal groeien als vóór de crisis. Krijgen zij gelijk dan zal ons land zelfs meer dan 35 miljard euro moeten bezuinigen.

Ondanks de zware kritiek heeft het kabinet naar mijn mening ook de juiste beslissing genomen om nu niet te gaan bezuinigen, maar daarmee te starten als de economie voldoende hersteld is; naar verwachting in 2011. Ook veel andere landen hebben inmiddels besloten hun bezuinigen uit te stellen.

Het is jammer voor het kabinet dat het bij de verdediging van de Miljoenennota 2010 geen beroep heeft kunnen doen op de bevindingen van de gezaghebbende internationale denktanks als het Internationale Monetaire Fonds (IMF), de OESO en de analyses van de EU die recent zijn verschenen. Ruw samengevat komen die op het volgende neer. De wereldwijde economische stimuleringspakketten van regeringen hebben voorkomen dat de wereld in een langjarige recessie is beland. Bovendien dragen deze pakketten momenteel bij aan de oplevende economische groei in verschillende landen en de koersstijgingen op beurzen.

Stimulering van de economie door overheden blijft voorlopig nog nodig. Nu stoppen en gaan bezuinigen remt het prille herstel en kan er zelf toe leiden dat we weer terug in een nieuwe crisis vallen. Europese regeringen kunnen waarschijnlijk in 2011 stoppen met het stimuleren van hun economie en beginnen met bezuinigingen om hun begrotingstekorten en staatschulden te bestrijden.

Bovendien moet er rekening mee gehouden worden dat de economie ook vanaf 2011 nog niet op eigen kracht voldoende kan groeien. In dit geval kan het zelf nodig zijn om bezuinigingen te beperken of uit te stellen en zelfs een twee ronde van economische stimuleringspakketten in te zetten. Daarnaast is het van belang dat regeringen naast de noodzakelijke bezuinigingen ook zoveel mogelijk maatregelen nemen om de groei van hun economie aan te wakkeren. Extra economische groei leidt tot hogere belasting- en premieontvangsten en kan tot een lagere bezuinigingsbedrag leiden.

Het kabinet heeft maar beperkte mogelijkheden om met bepaalde maatregelen extra economische groei te realiseren. Onze groei is sterk afhankelijk van ontwikkelingen in de wereldeconomie: iedere procent wereldhandelsgroei heeft een effect op de Nederlandse BBP -groei van circa 0,3%-punt. Op deze ontwikkelingen heeft het kabinetsbeleid geen invloed. Daarom moet niet alleen voorkomen worden dat met te optimistische groeiramingen noodzakelijke bezuinigingen worden uitgesteld, maar ook dat de tekorten mede worden opgelost met behulp van schadelijke belastingverhogingen.

Willem Vermeend

Tweet

 Mail

 Print