Nieuws/Vrij

Filmrecensie: ’The square’ ✭✭✭✭✭

Mens en kunst briljant gefileerd

— WAT: satire

— REGIE: Ruben Östlund

— MET: Claes Bang, Elisabeth Moss, Dominic West

Museumcurator Christian (Claes Bang) wil iets losmaken in de maatschappij, maar is eigenlijk vooral met zichzelf bezig.

Museumcurator Christian (Claes Bang) wil iets losmaken in de maatschappij, maar is eigenlijk vooral met zichzelf bezig.

Een betere wereld begint bij jezelf, zal curator Christian trots hebben gedacht. Voor een museum in Stockholm heeft hij een groot lichtgevend vierkant aangekocht, bedoeld als ’toevluchtsoord van vertrouwen en zorgzaamheid’. Ga je er als passant in staan, dan mag je om de onbaatzuchtige hulp van een andere voorbijganger vragen. Tenminste, dat is het idee.

Museumcurator Christian (Claes Bang) wil iets losmaken in de maatschappij, maar is eigenlijk vooral met zichzelf bezig.

Museumcurator Christian (Claes Bang) wil iets losmaken in de maatschappij, maar is eigenlijk vooral met zichzelf bezig.

Christian blijkt zelf in ieder geval al niet bepaald een man die in dat vierkant zou gaan staan. Wanneer hij er vroeg in The square via een app achterkomt dat zijn gestolen telefoon inmiddels in een flatgebouw ligt, rijdt hij er in z’n glimmende Tesla heen om in alle bussen een dreigbrief te gooien. De dader zit daar immers sowieso bij. Intussen papt hij gladjes aan met een journaliste en besteedt hij de rest van de publiciteit uit aan twee hippe marketeers die hun eigen plan trekken om het nieuwe kunstwerk onder de aandacht te krijgen.

In de eerste plaats is The square te bekijken als een heerlijke filering van het elitaire, artistieke milieu. Kunst moet iets teweeg brengen, of zelfs provoceren, maar dan wel altijd bij een ander. Prachtvoorbeeld daarvan is de agressieve gorilla-act van een experimenteel kunstenaar tijdens een sjiek diner. Akelig lang duurt het voordat iemand eindelijk durft in te grijpen.

Intussen trekt The square datzelfde idee ook verder door naar de hele samenleving. Iedereen in deze messcherpe satire - tot in de kleinste bijpersonages - redeneert puur vanuit zijn of haar belevingswereld, incapabel om verder te kijken, hoe hard dat ook gaat schuren.

Ruben Östlund maakt op die manier even hilarisch als pijnlijk duidelijk dat onze maatschappij in feite net zo’n kwetsbare constructie is als de kunstwereld. En dat zo’n lichtgevend vierkant als toevluchtsoord dus geen enkele zin heeft als iedereen al gevangen zit in zijn eigen vierkantje.

Fabian Melchers