Pssst! De Telegraaf krijgt een nieuwe website. Nieuwsgierig? Bekijk ‘m hier!
Dit is het laatste Premium artikel dat u gratis kunt lezen. Tijd voor een abonnement!
premium
Als de groene oase zich opent ligt daar ineens een rimpelloos meer, gevuld met glashelder water.
Als de groene oase zich opent ligt daar ineens een rimpelloos meer, gevuld met glashelder water.
Foto: Rwanda Development Board

Rwanda; meer dan gorilla's

25 JAN 2016 Mark Veldkamp

Een van de trekkers van het toeristisch nog in de kinderschoenen staande Rwanda zijn de gorilla-ontmoetingen. Ook wij kwamen oog in oog met de bijzondere mensapen te staan. Maar Rwanda heeft veel meer te bieden ontdekte onze verslaggever.

Rwanda

Met engelengeduld peutert Kirahure met zijn kolossale zwartleren handen omzichtig het zachte hart uit een minuscuul bamboestokje. De zilverrug, ruim 200 kilogram aan spieren, zit met zijn billen op een bedje van distels.

Ik sla het aandoenlijke tafereel gade op een afstand van nauwelijks twee (!) meter. Het mag. Met een diepe brom heeft Kirahure aangegeven dat hij onze aanwezigheid tolereert. Zo nu en dan kijkt hij ons aan met zijn glimmende bruine ogen. Ze stralen volledige rust uit en halen alle spanning uit de lucht.

Want een eerste ontmoeting met deze verwoestend sterke zilverrug - op de berghelling van het Volcanoes National Park in Rwanda - is toch even slikken. Ja, er staat een parkranger met een geweer naast mij. Maar mocht deze mensaap echt willen, dan heeft hij ons groepje van acht naar de eeuwige jachtvelden gezonden, ver voor het eerste schot is gelost.

Na 17 jaar luieren er op de savanne van Akagera National Park weer leeuwen in de bomen.
Na 17 jaar luieren er op de savanne van Akagera National Park weer leeuwen in de bomen.
Foto: Matthew Poole

Voorlichting

Kirahure is de opvolger van de legendarische Titus, hoofdrolspeler in ’Gorilla’s in the Mist’. De bioscoopfilm gaat over het leven van de Amerikaanse primatoloog Dian Fossey en haar bijzondere band met Titus. Titus stierf in 2009 een natuurlijke dood op 34-jarige leeftijd, wat nog net geen nationale rouwdag opleverde.

Het alfamannetje stoort zich totaal niet aan ons. Met het bamboestokje nog steeds in zijn enorme knuisten rolt hij zich op zijn rug, waarbij hij ongegeneerd zijn darmgassen de vrije loop laat.

De groep van Kirahure is een van de tien groepen in Rwanda die door toeristen mogen worden bezocht. Tegen betaling wordt een groep bestaande uit maximaal acht personen maximaal een uur bij de gorilla’s gelaten. De welgeteld 21,9 miljoen dollar die dit jaarlijks oplevert wordt gebruikt voor de opleiding van – veelal - voormalige stropers tot parkrangers en voorlichting aan de plaatselijke bevolking over natuurbehoud.

Veel toeristen trekt Rwanda nog niet, jaarlijks zo’n 80.000. Met name de vermogenden reizen vaak direct naar het Volcanoes National Park voor een ontmoeting met de gorilla’s. Daar geven zij hun geld uit. En daar blijft het vaak bij. Jammer. Want het is een uiterst intrigerend land. Plastic tassen zijn er bijvoorbeeld niet toegestaan. En omdat iedereen de laatste zaterdag van de maand ’community service’ heeft, de zogenaamde ’umuganda’, zijn de straten en erven brandschoon. Rwanda is zonder twijfel Afrika’s schoonste land. Verder ligt het criminaliteitscijfer er ongekend laag. Ook opmerkelijk, want tijdens de genocide van ’94 werden binnen 100 dagen bijna een miljoen Tutsi’s en gematigde Hutu’s op uiterst gewelddadige wijze vermoord.

Kigali

Inmiddels zijn we 21 jaar verder en heeft president Paul Kagame de regie strak in handen. Volgens Maurice Twahirwa , onze steun en toeverlaat op onze rondreis, hadden de Rwandezen geen andere keus dan vreedzame co-existentie. „Het alternatief is wraak nemen. Dus nog meer doden. Wat lost dat op? We praten er niet meer over. Maar natuurlijk zijn we het niet vergeten."

Het heeft er in ieder geval toe geleid dat er een nieuwe generatie ondernemende Rwandezen is opgestaan. Overigens zijn de meeste daarvan vrouwelijke entrepreneurs. Mede door hun inzet komt sinds 2014 de beste koffieboon ter wereld uit Rwanda en ook de theeplantages scoren in de hoogste categorie.

Het hele land ondergaat een transformatie. Twahirwa: ,,In onze hoofdstad Kigali heeft iedereen in 2020 glasvezelverbinding. Dit is ongekend in donker Afrika. Contact met de buitenwereld is voor ons heel belangrijk als we ons doel, mondiaal meetellen in 2040, willen halen. Ons nieuwe vliegveld moet een hub worden voor heel Oost-Afrika, met jaarlijks miljoenen transit-passagiers. Dat zijn geen loze beloften, ik zie het voor mijn eigen ogen gebeuren…"

Foto: Rwanda Development Board

Juist nu bezoeken

Daarom is het een aanrader Rwanda nu te bezoeken, vóór de razendsnelle transformatie van het land naar westers model. Bovenaan het ’to-do-lijstje’ hoort het Genocide Museum te staan. Niet leuk, maar verplichte kost. Want reizen door dit land kan nog lang niet los gezien worden van de immense tragedie die zich in elk dorp en op elke straathoek heeft voltrokken. Het museum biedt een laatste rustplaats aan meer dan 250.000 Rwandezen. De vele foto’s en verhalen van slachtoffers en nabestaanden laten een onuitwisbare indruk achter.

Gelukkig bieden het land en zijn inwoners een stortvloed aan andere indrukken die snel weer een glimlach tevoorschijn toveren. Zo stond Rwanda’s krant The New Times onlangs vol verhalen over het uitzetten van zeven leeuwen in het Akagera National Park. Ze zijn geschonken door een Zuid-Afrikaans wildpark en worden gezien als symbolen van een land dat als een feniks uit de as herrijst. Katachtigen hebben er altijd in groten getale over de savannes rondgezworven maar stierven er uit tijdens de gewelddadige periodes. Ze zijn dus terug, net als de luipaarden en hyena’s, nijlpaarden, olifanten en krokodillen. En voor vogelaars is het land het nieuwe paradijs. Maar waar blijven ze?

Nieuwe hotels

Hoewel Rwanda in Centraal-Afrika ligt heeft men aan zandstranden geen gebrek. In het noordwesten ligt Rubavu, een kleine stad aan het Kivu-meer. Je vindt er witte stranden en palmbomen. En een enkele verdwaalde buitenlandse toerist. Die heeft vreemd genoeg keus uit zeker tien relatief nieuwe hotels. Volgens onze gids, die luistert naar de wonderschone naam ’Innocence’, zijn die hotels vooral gebouwd voor de stroom binnenlandse toeristen, de eerste generatie Rwandezen die straks een portemonnee meedraagt waar ook daadwerkelijk geld in zit.

Want de contrasten in het land met groeistuipen tekenen zich inmiddels af. In Kigali veroorzaken glanzend nieuwe auto’s de eerste files terwijl even buiten de stad vijfjarige jongetjes in de versleten broek van hun oudere broer blootsvoets met een zware jerrycan water langs de weg zeulen.

Foto: Rwanda Development Board

Ontelbare diersoorten

Die tegenstellingen zijn altijd moeilijk te plaatsen tijdens een reis door een ontwikkelingsland. Gelukkig biedt de natuur de mogelijkheid even afstand te nemen. Nyungwe Forest National Park maakt deel uit van het tropische regenwoud in Rwanda en biedt een thuis aan een duizelingwekkend aantal diersoorten, waaronder de prachtigste vlinders, de colobusaap en chimpansee. Wie geen hoogtevrees heeft kan hier de ’Canopy Walk’ doen. Een hangbrug slingert zich op 50 meter boven de grond door het dichte bladerdak van de woudreuzen. Er stroomt ook een nietig maar bijzonder riviertje, de Rukarara. Het is namelijk in maart van dit jaar aangemerkt als de oorsprong van de Nijl. De machtige Afrikaanse rivier is met 6718 kilometer de langste waterstoom ter wereld. Toch leuk om even overheen te springen…

Vulkanen hebben het land in het noorden vorm gegeven. Rwanda’s bijnaam is dan ook ’Het land van de duizend heuvels’. Onder het dorp Musanze loopt een twee kilometer lange tunnel met kathedraalhoge ruimten. De ’Musanze Caves’ zijn ontstaan door grondverschuivingen en lavastromen. Het stelsel is een absolute bezienswaardigheid en toeristen worden gelokt met een groot bord ’Visitors Center’. Het centrum is er alleen nog niet, evenmin als de hordes toeristen. Niets en niemand. Of wel? Aan het eind van de modderweg doemt plotseling een man op met een doos onder zijn arm. Vol zaklampen en plastic helmen. Fantastisch, toch?

Kirahure maakt met een diepe grom duidelijk dat ik niet veel dichterbij moet komen...
Kirahure maakt met een diepe grom duidelijk dat ik niet veel dichterbij moet komen...
Foto: Rwanda Development Board

Reiswijzer Rwanda

KLM, Turkish Airlines Kenya Airways en Qatar Airways onderhouden vanuit Amsterdam dagelijks lijndiensten op Kigali. Vanuit Brussel is Brussels Airlines een goed alternatief. De reistijd bedraagt 8,5 uur. Tijdens een aantal diensten wordt een tussenstop in Entebbe in Oeganda gemaakt, wat drie uur extra vliegtijd veroorzaakt.

Info

Een visum is te verkrijgen via de ambassade van Rwanda in Den Haag. Gele Koorts-vaccinatie is verplicht. Malariatabletten worden aanbevolen bij verblijf in de jungle. Ook aanbevolen is DTP-vaccinatie (difterie, tetanus en polio) en Hepatitis A-vaccinatie.

Weten

95% van de Rwandese bevolking is christelijk. Rwanda is met 26.338 km² kleiner dan België. Bradt Travel Guides biedt de enige echt complete reisgids voor het land. Er is een beperkt aantal vijfsterren hotels. In de lagere categorieën is er keus in overvloed. De Rwandese keuken is verrassend veelzijdig, maar buiten Kigali kost het enige moeite een goed restaurant te vinden. De geasfalteerde wegen zijn van uitstekende kwaliteit.

Touroperators zijn Travel Trend, All for Nature, Jambo Safari Club en AV Tour & Safari. Rondreizen in Rwanda kan het hele jaar door. Voor actuele informatie: www.rwandatourism.com.

Beste jaargetijde

Wie de gorilla’s wil bezoeken kan het beste tussen juni en september gaan, daarna worden de berghellingen glibberig door het regenseizoen. Deze regen wordt overigens door professionele fotografen juist gezien als de beste periode, omdat het bos dan frisgroen is en men minder last heeft van heiig weer. Op de savanne valt uiteraard minder regen dan in de jungle.

Hutu's en Tutsi's

De etnische bevolking bestaat uit een meerderheid Hutu’s, gevolgd door Tutsi’s en Twa. Deze laatste groep zijn pygmeeën en de oudste bewoners van het land, dat grenst aan Congo-Kinshasa, Oeganda, Tanzania en Burundi. In 1931 stelde moederland België het vermelden van Tutsi of Hutu op de identiteitskaart in Rwanda verplicht. Het bleek uiteindelijk een belangrijke oorzaak van de genocide. In 1962 werd het land onafhankelijk van België en Kayibanda tot eerste president verkozen. Nadat het vliegtuig van de president in april 1994 werd neergeschoten volgden binnen 24 uur moordpartijen van Hutu’s op Tutsi’s en gematigde Hutu’s. In het onderwijs wordt nu veel nadruk gelegd op verdraagzaamheid.

Getipt door Lonely Planet

Ook volgens Lonely Planet mogen we in 2016 Rwanda niet missen, en dan met name het Akagera National Park. Hier zijn namelijk na een afwezigheid van vijftien jaar, verleden jaar zomer opnieuw leeuwen geïntroduceerd. En terwijl de groep zichzelf positioneert in het park, kunnen reizigers op safari de groep prima volgen.

Verder lezen?
Elke maand 15 premium artikelen gratis
Ik heb al een account / ik ben abonnee
Verder lezen?
U heeft deze maand 15 Premium artikelen gratis gelezen.
Tijd voor een abonnement!

Reportages over Rwanda

Rwanda uit de as herrezen

Alles blijkt anders dan verwacht. Rwanda, in het hart van Afrika, leeft en lacht. Het land heeft de verschrikkingen van 1994, toen in honderd dagen een miljoen Tutsi’s en gematigde Hutu’s zijn omgebracht, achter zich gelaten. Natuurlijk waren er twijfels bij de reisbestemming....

12.5 °C
ZO2
Beurs AEX
AEX 528.47
+ / - -0.04%