Spreekangst

Zo wordt de angst voor spreken in het openbaar ook vaak beschreven: ‘ik verdwijn nog liever in het niets dan voor de goegemeenschap met de mond vol tanden te staan.’ Tot zover het slechte nieuws. Het goede nieuws is dat wanneer mensen hun spreekangst weten te overwinnen het zelfvertrouwen spectaculair toeneemt.

Met deze wetenschap kunnen docenten hun leerlingen een enorme dienst bewijzen. Iedere maand een spreekbeurt en het eelt op de tere kinderziel zal voelbaar verharden. Nu is de jeugd van tegenwoordig mondiger dan ooit omdat zij door volwassenen als gelijkwaardige gesprekpartners worden aangesproken. Maar je staande houden als enkeling voor een grote groep kritische luisteraars blijkt in de praktijk een kunst apart.

En dat heeft alles te maken met die kritische luisteraars. Want sociale afkeuring wordt door ieder mens als weerzinwekkend ervaren. Deze afkeuring gaat leven in de fantasie van de beoogde spreker. Gedachten als ‘misschien zeg ik wel iets stompzinnigs’ of ‘iedereen lacht mij uit als ik over mijn woorden struikel’, kunnen de angst zo aanjagen dat de spreker zelfs weken van te voren geen oog meer dicht doet.

Psychologisch gezien is het een slechte zaak om dit soort doemscenario’s weg te wuiven met uitspraken als ‘dat zal wel meevallen’ of ‘iedereen draagt je heus wel een warm hart toe’. De werkelijkheid is namelijk dat luisteraars wel degelijk kritisch zijn en leedvermaak tonen wanneer zij een spreker de mist in zien gaan. En zeg nou zelf: niets is zo tenenkrommend als iemand aan te horen die verveelt of anderszins de plank volledig misslaat.

De enige manier om afkeuring de baas te worden is er juist rekening mee te houden dat het kan gebeuren. Immers, de gedachte dat niets fout mag gaan, is nu juist wat de angstige spanning verhoogt. Anticiperen op tegenslag is daarmee de beste basis van waaruit antwoorden op kritische vragen zorgvuldig kunnen worden voorbereid. Daarmee verandert tegelijkertijd de gevreesde hoon in een gewenste confrontatie met het publiek om zodoende het eigen verhaal meer glans te geven. En in de praktijk is het nu juist deze interactie tussen spreker en publiek die de zenuwen als sneeuw voor de zon doet verdwijnen. Immers, een gevecht is gemakkelijker te winnen met een echte tegenstander dan met een vijand die alleen in de verbeelding meedogenloos toeslaat.

Voor een geslaagde spreekbeurt is kennis van zaken natuurlijk het belangrijkste. Want, wie dom zit te kletsen, verdient het ook om door de mand te vallen.

j.wijnberg@home.nl

www.psycholoogwijnberg.nl

Tweet

 Mail

 Print

 Vrouw Nieuwsbrief