Verzadigde vetten

Voedingsdeskundige Rolien Scheepbouwer.

Geachte Rolien,

Ik heb een paar vraagjes over cholesterol en verzadigd vet. Ik lees uit diverse bronnen dat door verzadigd vet je LDL omhoog gaat maar ook je HDL. Dus je cholesterol blijft gelijk. En waarom wordt er dan beweerd dat verzadigd vet ongezond is? Als je lichaam zelf vet maakt, is het toch verzadigd vet, waarom is het dan ongezond? Hoe zit dit? Kunt u mij dit uitleggen?

Met vriendelijke groet,

Marina van Ooijen

Zaandam

Beste Marina,

Dat verzadigde vetten ongezond zouden zijn is reeds lang achterhaald. Daar zijn alle wetenschappers het over eens. Vetten heb je nodig om goed te kunnen functioneren en verzadigd vet is helemaal niet slecht, zoals altijd werd beweerd. Alle organen, dus ook hormoon organen, hersenen en hart alsmede het zenuwstelsel bestaan voor minimaal 50% uit vet en functioneren op verzadigd vet en cholesterol. Verzadigde vetten zijn daarnaast bevorderlijk voor de werking van de celmembranen en de energie voorzieningen van bijvoorbeeld het hart en andere spieren. Hoe kan dit vet dan ongezond zijn? Het verhoogt overigens alleen je LDL en niet je HDL, maar daarover straks meer.

Nutriënten

In vetten zitten vitaminen (A, D, E en K), fytonutriënten (waaronder carotenoïdene en lycopeen die in je lichaam belangrijke functies spelen als antioxidanten) en bionutriënten (waaronder carnitine, coënzym Q10, inositol, laurinezuur en liponzuur). Een tekort aan in vet oplosbare vitaminen wordt gelinkt aan het ontstaan van hart en vaatziekten. (Voor de volledigheid: ook tekorten aan vitamine E, C, B6 en B12, foliumzuur, magnesium en selenium en een aantal andere factoren zoals leefstijl en omstandigheden worden met de ontwikkeling van hart en vaatziekten in verband gebracht).

Dagelijks een mix van verschillende natuurlijke vetten en oliën consumeren werkt gezondheidsbevorderend. Je voeding zou uit 25 – 30% vet moeten bestaan. Hiervan zou 10% verzadigd vet, 10% enkelvoudig onverzadigd en 10% meervoudig onverzadigd vet moeten zijn. Hoeveel je precies van alles nodig hebt verschilt per persoon en heeft onder andere te maken met of je een man of vrouw bent (hormoonbalans!), je leeftijd en wat je bezigheden zijn.

Verzadigde vetten

Het klopt dat het lichaam zelf ook verzadigde vetten aanmaakt. Verzadigd vet en cholesterol zijn lichaamseigen substanties, dat wil zeggen dat je lichaam ze aanmaakt onafhankelijk van je voedsel inname. Als het lichaam onvoldoende verzadigd vet binnen krijgt, zal het proberen deze vetten zelf aan te maken door koolhydraten om te zetten in vet. Naarmate we verhoudingsgewijs meer koolhydraten binnen krijgen, zetten de lever en het vetweefsel de overtollige koolhydraten om in meer vet. Het is dus niet zo dat beperking van de verzadigde vetconsumptie automatisch leidt tot vermindering van overgewicht. Vele verzadigde vetzuurketens kunnen niet opgeslagen worden als vetweefsel en kunnen daarom ook niet voor overgewicht zorgen. Een andere reden dat je niet dik kunt worden van verzadigd vet komt door de structuur van de moleculen. De moleculen van verzadigd vet zijn klein tot middelgroot en hoeven niet via de galblaas in de darmen gebracht te worden om verteerd te worden tot zeer kleine deeltjes. Vanwege de kleine moleculaire structuur gaat verzadigd vet rechtstreeks het bloed in en dient meteen als brandstof voor je lichaam. Uiteraard zitten er calorieën in verzadigd vet en zal een teveel aan calorie inname van andere vetten, koolhydraten of eiwitten op de lange duur wel degelijk tot overgewicht leiden.

Cholesterol

Dat verzadigd vet zowel je LDL (Low Density Lipoproteïne oftewel het 'slechte' cholesterol) als HDL (High Density Lipoproteïne = 'goede' cholesterol) cholesterol verhoogt klopt niet. Het verhoogt alleen je LDL cholesterol. Het HDL blijft gelijk. Enkelvoudig onverzadigde vetzuren en met name de meervoudig onverzadigde vetzuren verlagen de hoeveelheid opgenomen cholesterol. Daarom worden deze vetten als 'gezond' bestempeld. Cholesterol heeft een slechte naam maar is zeer belangrijk. Zuigelingen bijvoorbeeld hebben het nodig voor een goede ontwikkeling van de hersenen. Moedermelk zit van nature boordevol cholesterol. Daarnaast is cholesterol het belangrijkste reparatie materiaal van het lichaam en wordt het gebruikt als grondstof voor de aanmaak van allerlei soorten hormonen waaronder serotonine, ons ‘gelukshormoon’. De serotonine receptoren op onze hersencellen zijn afhankelijk van cholesterol. Een gebrek aan cholesterol kan daarom depressie en agressie in de hand werken. Cholesterol werkt ook als antioxidant, wat ons beschermt tegen vrije radicalen, zodat kanker en andere ziekten geen kans krijgen. Onderzoek laat zien dat als mensen hun cholesterol verlagen, door medicijnen of voeding, de kans op kanker toeneemt. Een cholesterol niveau boven de 7 en familiair te hoog cholesterol betekent een 30% hoger risico op hart en vaatziekten.

Transvetten

Vetten die je echt moet vermijden zijn de zogenaamde transvetten, met name de gedeeltelijk gehydrogeneerde plantaardige oliën. Deze verhogen niet alleen je LDL cholesterol maar verlagen tegelijk je HDL cholesterol. Wetenschappers hebben ontdekt dat het eten van transvetzuren tot verhoging van bloedsuikerniveaus leidt en dit leidt weer tot overgewicht. Transvet ontstaat door chemische bewerking van (onverzadigde) vetten in de fabriek. Het zit vaak verborgen in koek, gebak, crackers en snacks. Dit zijn de zogenaamde 'harde vetten'. Maar ook natuurlijke producten bevatten transvetzuren, zij het in zeer kleine hoeveelheden. Dit 'natuurlijke' transvet zit in het vet van herkauwers en wordt de voorloper van geconjugeerd linolzuur (CLA) genoemd. Dit CLA wordt verondersteld kankerbestrijdende eigenschappen te hebben en wordt daarom niet als ongezond bestempeld. Melk, roomboter, kaas, rundvlees en schapenvlees bevatten een zeer kleine hoeveelheid natuurlijk transvet en zijn dus veilig om met mate te eten.

Let wel op met de houdbaarheid. Ranzig vet en olie zijn gevaarlijk voor je gezondheid. Zodra je merkt dat boter of olie ranzig is geworden, moet je deze weggooien.

Kortom, vetten en cholesterol zijn goed voor je gezondheid en heb je absoluut nodig. Gebruik iedere dag een mix van alle natuurlijke vetten die er zijn, met uitzondering van de gedeeltelijk gehydrogeneerde transvetzuren die ronduit schadelijk zijn. En als je gezond bent en niet allergisch voor eieren mag je bovendien iedere dag een (biologisch) ei eten! Want ook daar zijn de meningen over bijgesteld.

Groet,

Rolien

Bronvermelding:

Feiten over vetten, Mary G. Enig, ISBN 90-806706-18.

www.prowellness.nl

 Mail

 Print

 Vrouw Nieuwsbrief