Soja zorgen

Voedingsdeskundige Rolien Scheepbouwer.

Beste Rolien,

Hoe zit het met het gebruik van sojaproducten; sojamelk, vla en gehakt op basis van soja eiwit?

Margreet Klein

Beste Margreet,

Er komen steeds meer soja producten in de schappen en dat is niet zonder reden. Nederland is na China de grootste importeur van soja. Het allergrootste deel van die import wordt verwerkt tot veevoer of verdwijnt als bestanddeel in diverse producten. Van de rest worden vegetarische producten gemaakt zoals melk, yoghurt, vla, tahoe en een grote diversiteit aan vleesvervangers. Omdat het zich zo gemakkelijk laat verwerken en een aantal zeer grote gezondheidsvoordelen bezit neemt de populariteit van deze oeroude boon zeer snel toe.

Oorsprong

Sojabonen behoren tot de peulvruchten en komen oorspronkelijk uit het Verre Oosten waar ze duizenden jaren voor Christus al werden beschouwd als één van de vijf heilige gewassen. De bonen zijn een uitstekende bron van eiwitten, onverzadigde vetten, mineralen, B-vitamines, voedingsvezels en gezondheidsbevorderende stofjes zoals isoflavonen, fytaten en saponinen. Soja bevat slechts 18% vet en maar liefst 40% eiwit! Dit is veel meer eiwit dan in vis of vlees. De eiwitten van de sojaboon zijn bovendien van hoogwaardige kwaliteit omdat ze alle acht essentiële aminozuren in een zeer gunstige verhouding bevatten. Soja eiwitten verzadigen (door de aanwezigheid van vezels) langer dan dierlijke eiwitten wat zeer handig is in het kader van gewichtsbeheersing. Bovendien verlaagt soja het slechte cholesterol in tegenstelling tot de verzadigde vetten in koemelk die het juist verhogen.

Fyto-oestrogenen

De in soja aanwezige isoflavonen, plantaardige stoffen die lijken op menselijke oestrogenen, zouden aderverkalking en botontkalking helpen voorkomen en menopauze symptomen verlichten. Epidemiologische studies tonen aan dat Aziatische vrouwen in vergelijking met Westerse vrouwen, minder last hebben van opvliegers en nachtelijk zweten. De symptomen van de menopauze worden veroorzaakt door lage oestrogeengehaltes. Na de menopauze stoppen de eierstokken met de productie van oestrogenen. Dat heeft verschillende gevolgen zoals opvliegers, nachtelijk zweten en op langere termijn een verhoogd risico op osteoporose en hart- en vaatziekten. De oestrogenen spelen een belangrijke rol in de controle van de lichaamstemperatuur. Tijdens de menopauze kan deze rol gedeeltelijk worden overgenomen door de soja isoflavonen. Deze fyto-oestrogenen hebben bijna dezelfde werking als het vrouwelijke hormoon oestrogeen, zij het in veel mindere mate. Zij kunnen de oestrogeen balans in het bloed herstellen bij een tekort en de werking van oestrogenen afremmen bij een overschot. In verband hiermee kun je jonge kinderen beter geen soja producten geven. Zij nemen de isoflavonen in vergelijking met oudere mensen veel beter op. Deze opname staat gelijk aan de inname van vijf anticonceptiepillen per dag. Wat dit op de lange termijn voor gevolgen heeft is nog niet bekend maar er zijn wel al aanwijzingen dat het bij jongens op latere leeftijd tot onvruchtbaarheid kan leiden.

Melk

Steeds meer mensen vervangen koemelk door sojamelk. Het smaakt heerlijk, is vetarm, bevat geen cholesterol en kan net als koemelk gebruikt worden. Meestal wordt sojamelk verrijkt met extra calcium en vitamines om de voedingswaarde van koemelk te benaderen. Het is ook een goed alternatief voor mensen met melkeiwit allergie of lactose-intolerantie. Helaas zijn er veel mensen allergisch voor soja. Zij mogen deze producten uiteraard niet gebruiken. Ook diabetespatiënten moeten een beetje voorzichtig zijn met gezoete sojamelk wegens de aanwezigheid van sucrose. Voor hen zijn andere soja producten, waar geen sucrose of suiker aan toe is gevoegd, een betere keus. Uit onderzoek blijkt namelijk dat soja eiwit de verbranding van vetten door het lichaam stimuleert tijdens lichaamsbeweging. Dit zou komen door de flavonoïden in soja (genisteïne, daidzeïne en glyciteïne) die voor versneld vetverlies zorgen.

Beter voor het milieu

Een niet te onderschatten bijkomstigheid van dit heilige gewas is het feit dat deze veel minder grond en water nodig heeft dan andere gewassen. Daardoor is de productie goedkoper en minder arbeidsintensief. De uitstoot van Co2 is voor een kilo tahoe tot wel 10 malen minder in vergelijking met het produceren van een kilo rundvlees. Met het oog op het milieu en de ongelijke verdeling van het voedsel in de wereld is dit een niet te onderschatten voordeel van soja. Kies voor producten van fabrikanten die verantwoord geteelde, belangrijk in verband met het tegengaan van grootschalige ontbossing en gentechvrije soja verwerken. Dit wordt op de verpakking vermeld. Soja wordt regelmatig in genetisch gemanipuleerde vorm verwerkt in producten die dienen als ons dagelijks voedsel. Hier is onlangs veel discussie over geweest omdat er grote twijfel is of genetisch gemanipuleerde voedingsmiddelen wel gezond zijn. Laat producten met deze vorm van soja voor de zekerheid in de schappen liggen!

Nadelen

Tegenhangers van sojaproducten wijzen vooral op het feit dat er stofjes in zitten die de werking van bepaalde enzymen blokkeert waardoor de opname van eiwitten wordt tegen gehouden. Dit staat natuurlijk haaks op wat alle andere onderzoeken beweren en is daarom ook moeilijk te plaatsen. In sojamelk zitten grote hoeveelheden fytaatzuur die ervoor zorgen dat de opname van calcium, magnesium, ijzer en met name zink worden geremd. Dit heeft tot gevolg dat er een belemmering ontstaat in de ontwikkeling van de hersenen en in de bescherming van de ontwikkeling van diabetes. Wat in veel onderzoeken duidelijk naar voren komt is dat sojamelk voor jonge kinderen niet goed is vanwege de fyto-oestrogenen. Niet geven dus. Ook zijn er mensen die zeggen dat alleen gefermenteerde soja gezondheidsvoordelen biedt en dat men in China en Japan alleen deze vorm consumeert. Daarom is enige voorzichtigheid geboden.

Soja is naar mijn mening gezond, maar vervang niet alle zuivel en vlees door sojaproducten. Zoals voor alle voedingsmiddelen geldt is gevarieerd en met mate eten het beste advies. Als je naar verhouding teveel soja eet zou je op de lange duur last kunnen krijgen van de fyto-oestrogenen en een verminderde opname van belangrijke mineralen waaronder zink. Kijk ook uit met de bewerkte producten waar veel andere ingrediënten aan toe zijn gevoegd waardoor de voordelen van soja soms teniet gaan. Kies voor biologische, onbewerkte producten en blijf goed de etiketten lezen zodat je weet wat je eet.

Gezonde groetjes,

Rolien

www.prowellness.nl

 Mail

 Print

 Vrouw Nieuwsbrief