27097
Columns

Kringen

Symboliek

Het laatste dat de vrachtwagen raakte voor hij op de Berlijnse kerstmarkt tot stilstand kwam, was een kerstboom. Ik heb lang naar die foto gekeken, omdat het beeld van de gevallen kerstboom vlak naast de in elkaar gedeukte cabine van de truck zo veelzeggend is. Alleszeggend zelfs.

De symboliek is onmiskenbaar. De kerstboom, symbool voor het licht in donkere dagen, geveld door het geweld van een aanslag. Tegelijkertijd bood de kerstboom als allerlaatste verzet.

Dan zijn er geen woorden meer nodig.

Zo’n foto zegt veel meer dan de woorden van bondskanselier Angela Merkel, die tijdens een persconferentie de volgende morgen zei dat de aanslag „een klap is voor mensen die oprecht asiel aanvragen in Duitsland en voor degenen die moeite doen om te integreren”. Een opmerking die bij de nabestaanden van de slachtoffers moet aanvoelen als een klap in het gezicht. Zij zullen zich afvragen waar de prioriteit van de bondskanselier ligt.

Op sociale media werd de terreur – ook de moord op de Russische ambassadeur in Turkije, vlak voor de gebeurtenissen in Berlijn – op de gebruikelijke manier verwerkt: in het moordende tempo van 200 aanslagen per minuut. Zonder na te denken typten reaguurders hun hersenspinsels.

Een stuitend voorbeeld: „Best een lekker ding”, over de strak in het pak gestoken moordenaar die de Russische ambassadeur in zijn rug schoot. Overigens is dit vreemd genoeg een cliché: ik heb de classificatie ’lekker ding’ wel vaker voorbij zien komen op Twitter wanneer een aanslagpleger in beeld was. „Het lijkt wel een Tarantino-film!”, reageerde een ander met een welhaast macaber enthousiasme op de schietpartij.

Politici zouden zich ook verre moeten houden van zo’n eerste reactie. Verder dan een „Mijn gedachten gaan uit…”, zoals de Berlijn-tweet van Sybrand Buma van het CDA, komt het niet. De minister-president gebruikte dezelfde gemeenplaats en Geert Wilders zijn eigen open deuren: de woorden ’asieltsunami’ en ’islamterreur’. Maar als politici geen platitudes bezigen, slaan ze de plank pas echt mis. „Aanslagen: het zal en mag nooit wennen!” Was getekend: Alexander Pechtold. Wennen…? Op z’n zachtst gezegd een vreemde woordkeuze.

Misschien kwam de verstandigste reactie wel van Halbe Zijlstra, fractievoorzitter van de VVD. „Gelukkig, de Hema viert toch gewoon Pasen!” Maar dat was een tweet van 17 maart van dit jaar. Zijn laatste tweet. Heel verstandig dat Halbe Zijlstra is gestopt met twitteren.

Zo is eigenlijk een geluk bij een ongeluk hoe snel men zich op sociale media weer druk maakt over iets anders. Over giftige kunstgraskorrels. Over Serious Request. Over het woord van het jaar… De symboliek van die vluchtigheid werd overigens ook treffend in beeld gebracht op de avond van de aanslag in Berlijn.

Meteen na de ingelaste uitzending van het Journaal denderde in het reclameblok de vrachtwagen van de Postcodeloterij alweer voorbij…