Entertainment/Cultuur
1307931044
Cultuur

Boekrecensie ’Mijn lieve gunsteling’

Nieuwe roman Marieke Lucas Rijneveld even mooi als weerzinwekkend

— Wat: roman

— Wie: Marieke Lucas Rijneveld

— ✭✭✭✭

Kan iets van een betoverende schoonheid zijn en tegelijkertijd weerzinwekkend? Ja, zo toont Mijn lieve gunsteling aan, de nieuwe roman van de veelgeprezen Marieke Lucas Rijneveld. Net als in haar debuut De avond is ongemak, onlangs bekroond met de International Booker Prize, verleidt ze de lezer met fraaie, lange zinnen, die ritmisch deinen, als het lied van een sirene, maar iedereen - hoofdpersonen én lezers - onverbiddelijk naar de donkerste diepten meesleuren.

Het verhaal speelt zich af in The Village, een gereformeerd boerendorp in Nederland. Bekend terrein voor Rijneveld, ze groeide op in zo’n gehucht. De verteller blijkt een 49-jarige veearts te zijn. Op het oog een keurige, vriendelijke man. Getrouwd, vader van twee zonen. Maar de man blijkt een ongezonde obsessie te hebben voor een 14-jarige meisje, dochter van een veehouder bij wie hij regelmatig op het erf komt om de koeien te insemineren of te behandelen.

Fantasiewereld

Het kind, tussen servet en tafellaken, is bekoorlijk, maar ook naïef, dromerig en beschadigd: haar broer is verongelukt, haar moeder die het verdriet om dit grote verlies niet aankon, verdwenen. Pa en haar andere broer hebben het te druk met koeien melken om zich om haar te bekommeren. Het meisje, dat veel biografische overeenkomsten heeft met Rijneveld, leeft deels in een fantasiewereld. En het is die ruimte, vol verdriet en verlangen naar aandacht en warmte, waarin de veearts dankbaar springt.

Stap voor stap laat Rijneveld - overduidelijk een groot liefhebber van het literaire werk van Gerard Reve - hem vertellen hoe hij geraffineerd het vertrouwen wint van zijn lieve gunsteling, zijn hemelse uitverkorene, zijn kleine praaldier. Met snoepjes, vaderlijke praatjes, spelletjes, bioscoopbezoek en beloftes verleidt hij zijn nimfijn. In al haar engelachtige onschuld ziet zij geen kwaad in zijn verderfelijke vriendschap. Hij is zich bewust van zijn monsterlijk verlangen, maar laat zich meeslepen door zijn lust.

In hoofd van pedofiel

Nee het is opnieuw geen prettig verhaal dat Rijneveld - zelf slachtoffer van misbruik - voorschotelt. Ruim 360 bladzijden lang zit je als lezer in het hoofd van een pedofiel. Eigenlijk wil je weg. Maar de schrijver laat je, net als de kinderlokker, niet ontsnappen. Diverse details roepen walging op, maar het knappe is dat zij tegelijkertijd met zoveel mededogen zijn niet te stelpen perverse gedachtestroom beschrijft. Dat laat ruimte voor empathie met de veearts, die zelf ook niet ongeschonden door zijn jeugd blijkt te zijn gekomen.

Dit maakt het boek - hoe gek het ook klinkt - in al zijn gruwelijkheid, toch ook een tedere roman.

✭✭✭✭