Entertainment/Film
1315783989
Film

Nieuwe film van omstreden Roman Polanski

Schokkend onrecht in ‘J’accuse’

— Wat: historsch drama

— Regie: Roman Polanski

— Met: Jean Dujardin, Louis Garrel, Emmanuelle Seigner

Kolonel Picquart (Jean Dujardin) en Alfred Dreyfus (Louis Garrel, r.) in ’J’accuse’.

Kolonel Picquart (Jean Dujardin) en Alfred Dreyfus (Louis Garrel, r.) in ’J’accuse’.

Het recht was krom in de beruchte Dreyfus-affaire, waarbij een Frans-Joodse legerofficier in 1895 wegens hoogverraad werd veroordeeld tot levenslange eenzame opsluiting, naar later bleek gebeurde op volledig valse - en deels antisemitische - gronden, Roman Polanski, zelf joods en ook al jaren in het beklaagdenbankje, maakte er de film J’accuse over.

Kolonel Picquart (Jean Dujardin) en Alfred Dreyfus (Louis Garrel, r.) in ’J’accuse’.

Kolonel Picquart (Jean Dujardin) en Alfred Dreyfus (Louis Garrel, r.) in ’J’accuse’.

De Poolse regisseur werd in 1978 in de Verenigde Staten veroordeeld voor onwettige seksuele handelingen met een 13-jarig meisje en ontvluchtte kort daarna het land. Sindsdien is hij omstreden, te meer omdat er in de afgelopen jaren meer beschuldigingen van misbruik aan zijn adres zijn geuit. Groot verschil met de Dreyfus-affaire is dat Polanski – zeker in die eerste zaak – wel degelijk schuldig was en dat ook heeft bekend. Dat hij in een zeldzaam interview de parallellen tussen hemzelf en Dreyfus durfde te onderstrepen, voelt daarom nogal misplaatst.

Voor de krijgsraad in ’J’accuse’.

Voor de krijgsraad in ’J’accuse’.

Terug naar de film. Die ontleent z’n titel aan het door Emile Zola gepubliceerde pamflet J’accuse…! uit 1898, waarin deze beroemde schrijver de betrokkenen bij de Dreyfus-affaire publiekelijk ter verantwoording riep. Polanski’s J’accuse pakt het verhaal veel eerder op: als de officier in kwestie (Louis Garrel) met veel machtsvertoon van zijn insignes wordt ontdaan, terwijl hij deze vernedering zoveel mogelijk met opgeheven hoofd ondergaat.

Daarna verlegt de regisseur het perspectief naar kolonel Georges Picquart (Jean Dujardin), die als nieuw aangesteld hoofd van de inlichtingendienst ontdekt dat de hele Dreyfusaffaire stinkt. Zijn pogingen om de waarheid boven tafel te halen stuiten echter op veel interne tegenwerking en politieke druk, zelfs als hij de echte dader op het spoor lijkt te komen. Toch zet hij door in deze fascinerende historische reconstructie, waarvoor Robert Harris (Munich, Enigma) samen met Roman Polanski het scenario schreef.

Kolonel Picquart (Jean Dujardin) volgt in ’J’accuse zijn moreel kompas.

Kolonel Picquart (Jean Dujardin) volgt in ’J’accuse zijn moreel kompas.

Het resultaat is een goed geacteerd en sfeervol in beeld gebracht verhaal over een gerechtelijke dwaling en het aanwijzen van een zondebok voor politiek gewin. En over de moed van iemand die zich durft te laten leiden door zijn morele kompas. Polanski’s regie voelt daarbij soms wat afstandelijk. Nog lastiger is ’t dat zijn film moeilijk los te zien is van de aangehaalde context. Wie dat toch probeert te doen, wordt echter getrakteerd op een heel vakkundig gemaakt drama over schokkend onrecht en de strijd ertegen.