Entertainment/Cultuur
1670278338
Cultuur

Elke Vierveijzer als enige al beloond met Poelifinario

Nominaties uitgestelde cabaretprijzen bekend

Kasper van der Laan komt in aanmerking voor de Neerlands Hoop.

Kasper van der Laan komt in aanmerking voor de Neerlands Hoop.

De VSCD-cabaretjury heeft de nominaties voor de cabaretprijzen van 2020 en 2021 bekend gemaakt. Daarvoor moeten ze af en toe flink in het geheugen hebben gegraven, want sommige voorstellingen stammen nog uit het najaar van 2019. Elke Vierveijzer mag zich opmerkelijk genoeg al de winnaar van de Poelifinario noemen, aangezien zij de enige genomineerde was in de categorie kleinkunst.

Kasper van der Laan komt in aanmerking voor de Neerlands Hoop.

Kasper van der Laan komt in aanmerking voor de Neerlands Hoop.

In 2020 werden er door de aanhoudende coronacrisis geen cabaretprijzen uitgereikt en het afgelopen theaterseizoen gingen er nog nauwelijks nieuwe cabaretprogramma’s in première. Toch kwam de jury uiteindelijk tot de volgende genomineerden voor de Poelifinario, de prijs voor de theatermaker(s) met het meest indrukwekkende programma. In de categorie entertainment: Sara Kroos en Rundfunk. In de categorie engagement: Claudia de Breij, Alex Klaasen en Patrick Nederkoorn en Jan Beuving. In de categorie kleinkunst werd Vierveijzer dus al beloond met de Poelifinario. En voor de Neerlands Hoop, de prijs voor de meest veelbelovende theatermaker(s), zijn genomineerd: Kasper van der Laan, Nina de la Parra en Grof Geschud.

De jury nomineerde in de categorie kleinkunst dus slechts één theatermaker die daarmee ook meteen in de prijzen viel. Bijzonder genoeg is het programma Lucht van Elke Vierveijzer (die een aantal jaar geleden opviel met haar muzikale ode aan de onnavolgbare, helaas veel te jong overleden Maarten van Roozendaal) veel mensen tot nu toe ontgaan. De juryleden van de cabaretprijzen zagen haar echter wel spelen en waren onder de indruk: ’Elke Vierveijzer zingt geen liederen, ze knalt ze rechtstreeks je hart in. ’Lucht’ is een schitterend pleidooi voor het delen van verdriet. Dat schept ruimte in je hoofd, kweekt empathie en zorgt uiteindelijk voor geluk. Vierveijzer legt overdonderend veel beleving in haar nummers, die heen en weer schieten tussen rauwe kwetsbaarheid en cynisch misnoegen. Ze heeft daarbij een scherp oog voor de maskers die we allemaal angstvallig vasthouden. De fraaie, gevarieerde arrangementen en invoelende muzikale begeleiding van Michiel Wetzer maken ’Lucht’ helemaal af.’ Gelukkig kunnen de mensen die haar voorstelling eerder hebben gemist, alsnog in de herkansing, want Vierveijzer gaat dit najaar opnieuw het theater in met het onderscheiden ’Lucht’.

Licht

Sara Kroos komt met haar programma ’Verte’ in aanmerking in de categorie entertainment. De jury vindt dat zij in die voorstelling meer sprankelt dan ooit tevoren, zonder haar kenmerkende cynisme te verliezen. ’Ze vertelt met veel zelfspot over maffe fietsvakanties en het ronduit bevreemdende zelfvertrouwen van haar 16-jarige dochter. Onder de oppervlakte sluimeren serieuze thema’s, maar Kroos houdt het deze keer licht. Het spervuur van grappen over haar ongemakkelijke burgerbestaan treft vrijwel altijd doel, terwijl ze ontroert met liedjes over opgroeien. Ja, we worden volwassen, maar een deel van ons blijft achter in de kindertijd. ’Verte’ is een verrukkelijke theateravond met zeer smakelijke ingrediënten.’

Ook Rundfunk maakte indruk met hun tweede voorstelling ’Todesangstschrei’. ’Van de pijn van het opgroeien is het maar een kleine stap naar de pijn van het sterven. In het universum van Rundfunk althans, waar schrijnende humor opnieuw voor ronkende lachsalvo’s zorgt. Tom van Kalmthout en Yannick van de Velde zijn fantastische acteurs, die hun gemankeerde, soms ronduit psychotische personages met de kleinste gebaren een andere kant op kunnen sturen. Ze stampen op maatschappelijke gevoeligheden en doen dat met een sublieme timing, naadloos samenspel en goed uitgedachte details. ’Todesangstschrei’ is een theatrale dollemansrit’, aldus het juryrapport.

In de categorie engagement maakt Claudia de Breij kans met haar ’Oudejaarsconference 2019’. De jury: ’Aan de vooravond van de coronacrisis was er óók al van alles mis met de wereld. In haar vlammende ’Oudejaarsconference 2019’ tackelt Claudia de Breij het zwart-witdenken. Aanvankelijk door op te komen in een pandapak, later door het begrip democratie nog eens letterlijk uit te leggen. Dat draait niet alleen om winnaars, maar juist ook om de verliezers. Een prachtige paraplu, waar De Breij moeiteloos de belangrijkste gebeurtenissen van het jaar onder laat schuilen. Ze duidt het heden met de geschiedenis in de hand.’

Geëngageerde revue

Alex Klaasen had met met ’Showponies 2’ evengoed onder de categorie entertainment kunnen vallen, maar het is toch engagement geworden. ’Het daverende succes van ’ Showponies’ schreeuwde om een vervolg. Daarin gaat Alex Klaasen meer de diepte in met ontroerende verhalen over zijn coming-out en, vooral, het traject daarna. Hoe accepteer je jezelf als de wereld dat zo moeilijk vindt? Het verleent deze ouderwetse revue een serieuze bodem, waarop Klaasen en zijn pony’s opnieuw een prachtig feest bouwen. De choreografieën zijn subliem, de grappen doordacht en het samenspel om je vingers bij af te likken. Klaasen houdt eigenhandig een bijna vergeten genre in leven.”

Ook Patrick Nederkoorn en Jan Beuving toonden hun engagement met hun indrukwekkende programma ’De andere oudejaars’. De jury: ’Na een geslaagde voorstelling over de belastingdienst doen Patrick Nederkoorn en Jan Beuving er voor hun eerste oudejaarsconference een schepje bovenop. Het virtuoze, 15 minuten durende openingslied blijkt het begin van een boeiende strijd tussen twee verwante, maar toch ook erg verschillende zielen. De knetterende discussie over het belang van kunst in crisistijd is gedenkwaardig, het lied over pogingen om de waarheid te begraven straalt onverzettelijk engagement uit. De andere oudejaars zit vol schitterende taal en pianist Tom Dicke zorgt voor een prachtige muzikale omlijsting.’

Neerlands Hoop

Kasper van der Laan debuteerde met ’1 Kilo’ en loste daar volgens de jury de hooggespannen verwachtignen helemaal mee in. Vandaar zijn nominatie voor de Neerlands Hoop. ’Hij kijkt met kinderlijke verwondering naar zijn lichaam en gebruikt zijn enorme fysieke talent voor een abstract zelfonderzoek. De Kasper op het podium is namelijk niet dezelfde Kasper die thuis op de bank zit. In de veilige haven van het theater wordt hij zijn eigen goeroe, die zichzelf aanmoedigt om kwetsbaar en assertief te zijn. Van der Laan lijkt een klassieke antiheld, maar de maffe luikjes in zijn hoofd tillen het programma naar grote hoogte.’

Maar ook Nina de la Parra imponeerde met ’Gods wegen’. De jury: ’Wie ben ik?, is een vaak gestelde vraag, maar Nina de la Parra geeft een uniek antwoord. Ze neemt ons in overdonderend tempo mee van Nederland naar Suriname en van politieke statements naar verhalen over avontuurtjes in smoezelige hotels. De la Parra waakt voor clichés en al helemaal voor politiek correcte boodschappen. Ze is een feministe die op foute mannen valt. Een nakomeling van slaveneigenaren met een sterk rechtvaardigheidsgevoel. In ’Gods Wegen’ zingt, speelt, spuugt en danst De la Parra zich een weg naar haar vloeibare identiteit, waarbij ze aanvankelijk in balans werd gehouden door een muzikaal trio en afgelopen seizoen door het fluwelen saxofoonspel van Sanne Landvreugd.”

Twee-eenheid

De laatste genomineerde voor de Neerlands Hoop zijn Lander Severins en Myrthe van Velden van Grof Geschud met hun programma ’Lijmen’. De jury: ’Severins en Van Velden zijn jong, maar behandelen de liefde in hun debuutvoorstelling op een zeer volwassenen manier. Hij, de Vlaamse romanticus, is verslingerd aan het verlangen. Zij, de Hollandse nuchterheid zelve, is bang voor haar vermeende oppervlakkigheid. In prachtige sketches en liedjes verwoorden of verbeelden ze elkaars zorgen. Grof Geschud is een perfect op elkaar ingespeelde twee-eenheid, die sentiment verdrijft met realisme en kil ongemak met dromerige romantiek. Lijmen vertelt een eeuwenoud verhaal over aantrekken en afstoten. Tijdloos en toch modern.’

De VSCD-cabaretjury bestaat uit voorzitter Nico Baars (directeur WestlandTheater De Naald), Marijt Helmink (programmeur Theater Orpheus), Joris Kemps (directeur Theater Hof 88), Charlotte Louwers (directeur Theater De Bussel), Mike Peek (recensent het Parool), Victorine Plante (artistiek leider Theatergroep Aluin) en Rob van Wijk (directeur Theater de Stoep). De prijsuitreiking is op 25 oktober in Diligentia in Den Haag tijdens het cabaretfestival PEPER.