Entertainment/Cultuur
1871758927
Cultuur

Gasrekening stijgt

Musea: na dalende bezoekersaantallen nu zorg om stookkosten

Het energiecontract van Borg Verhildersum in het Groningse Leens loopt binnenkort af, waardoor het museum in financiële nood dreigt te komen.

Het energiecontract van Borg Verhildersum in het Groningse Leens loopt binnenkort af, waardoor het museum in financiële nood dreigt te komen.

Na twee jaar van drastisch teruggelopen bezoekerscijfers door de coronamaatregelen, zijn de financiële zorgen voor de Nederlandse musea nog lang niet voorbij. De torenhoge gasprijzen en daaruit voortvloeiende recessie dreigen verdere verschraling in het culturele landschap in de hand te werken. „We moeten oppassen niet in een neerwaartse spiraal terecht te komen.”

Het energiecontract van Borg Verhildersum in het Groningse Leens loopt binnenkort af, waardoor het museum in financiële nood dreigt te komen.

Het energiecontract van Borg Verhildersum in het Groningse Leens loopt binnenkort af, waardoor het museum in financiële nood dreigt te komen.

Lang leken de bomen tot in de hemel te groeien. Jaar na jaar kon de Museumvereniging stevig toenemende bezoekerscijfers presenteren. In 2019 waren dat er zelfs 34 miljoen, een record. Maar door de coronapandemie is die groei keihard tot stilstand gekomen. In 2020 kwamen er 13,2 miljoen mensen langs de kassa’s. Vorig jaar was dat aantal nog verder gezakt naar slechts 11,8 miljoen.

De prognose voor dit jaar is dat de musea in totaal 18,2 miljoen, of in het gunstigste geval 23,8 miljoen bezoekers zullen trekken. Dat is ruim een derde minder dan in het recordjaar 2019. Dalende bezoekersaantallen betekent ook dalende inkomsten. Niet minder dan 43% van de Nederlandse musea heeft het boekjaar 2021 afgesloten met rode cijfers, zo blijkt uit onderzoek van de Museumvereniging onder hun ruim 470 leden.

De inkomsten uit entreegelden waren 150 miljoen euro lager dan in 2019. „Vooral de kleinere musea, gemeentelijke musea en particuliere musea hadden het zwaar, vele zijn door al hun reserves heen, terwijl de winter met de hogere stookkosten nog moet komen”, constateert directeur Vera Carasso van de Museumvereniging.

Noodsteun

Het totaal van de eigen inkomsten daalde van 536 miljoen euro in 2019 naar 310 miljoen euro in 2021. Deels werd dit opgevangen door de 121 miljoen noodsteun van de rijksoverheid. „Het extra geld dat daarnaast nog is uitgetrokken om de lokale cultuur te ondersteunen, is echter onvoldoende terecht gekomen bij de musea”, ziet Carasso. „Wij roepen de gemeenten dan ook op dat geld alsnog te investeren in een duurzame toekomst voor de musea, die zo’n belangrijke rol spelen in de lokale infrastructuur.”

Een neerwaartse spiraal dreigt, stelt ze. „Minder geld, betekent bezuinigen, dat zorgt voor minder tentoonstellingen, waardoor het aanbod verschraalt en bezoekers wegblijven. Er zijn nu nog geen musea omgevallen. Maar ik maak me serieus zorgen over dit najaar. Om een voorbeeld te noemen: Ik sprak onlangs met de directie van Borg Verhildersum in Leens, aan de Groninger waddenkust. Hun energiecontract loopt binnenkort af. Nu betalen ze nog 25.000 euro aan stookkosten. Dat dreigt straks op zeker 100.000 euro uit te komen.”

„Dat bedrag kunnen ze niet opbrengen. De reserves zijn op. Maar de boel sluiten en de verwarming uitzetten, is geen optie. Dan zou in het te vochtig worden in dit oude kasteel. Vocht brengt schade aan de collectie, terwijl je als museum juist de plicht hebt om goed te zorgen voor al het erfgoed. Soortgelijke zorgen leven ook elders bij onze leden, van het Stadhuismuseum in Zierikzee tot het Panorama Mesdag in Den Haag.”

Grotere musea, zoals bijvoorbeeld Kröller-Müller op de Veluwe, hebben al flinke stappen gemaakt als het gaat om verduurzamen van het gebouw: zo heeft het museum zonnepanelen op het dak geïnstalleerd en dankzij een nieuwe klimaatbeheersingssysteem ruim 20% bespaard op energiekosten. „Onze oproep aan het Rijk, maar vooral ook aan de gemeenten is om juist nu de musea ruimharig te ondersteunen en te investeren in een duurzame toekomst.”