Entertainment/Cultuur
197582298
Cultuur

Japonnen opgedoken uit het befaamde Palmhoutwrak

Texel pronkt met vier eeuwen oude trouwjurk

De trouwjurk is nog niet eerder aan het publiek getoond.

De trouwjurk is nog niet eerder aan het publiek getoond.

Een unieke zeventiende eeuwse trouwjurk van zijde en afgewerkt met zilveren versieringen is het pronkstuk van een nieuwe tentoonstelling in Museum Kaap Skil op Texel. De bijzondere japon is wederom een bijzondere vondst uit het befaamde Palmhoutwrak dat in 2016 al voor wereldnieuws zorgde, omdat het gezonken koopvaardijschip behalve pronkzilver en delen van een bibliotheek, ook een vrijwel gave zijden jurk bleek te herbergen.

De trouwjurk is nog niet eerder aan het publiek getoond.

De trouwjurk is nog niet eerder aan het publiek getoond.

Beide kledingstukken, die bijna vier eeuwen lang op de bodem van de zee lagen, zijn vanaf zondag voor het publiek te zien. Samen met een andere voorwerpen die zijn gevonden in dit scheepswrak, dat in 2014 door Texelse duikers werd ontdekt. Museum Kaap Skil heeft alle objecten in langdurig bruikleen gekregen van de provincie Noord-Holland die eigenaar is van deze unieke archeologische vondsten.

Maarten van Bommel, hoogleraar natuurwetenschappelijke aspecten van conservering en restauratie van roerend cultureel erfgoed aan de Universiteit van Amsterdam en betrokken als onderzoeksleider bij de tentoonstelling is laaiend enthousiast: „Het is ongelooflijk wat we hier in handen hebben, dit is een van de meest unieke historische vondsten ooit. Misschien zijn er op de wereld maar twee van dit soort jurken. En die liggen nu allebei hier op Texel.”

Zilveren versieringen

Om de oorspronkelijke pracht en praal van de trouwjurk te zien, heeft de bezoeker wel wat fantasie nodig. Wit is de japon allang niet meer. Het kledingstuk oogt nu bruinachtig, terwijl de zijden stof ooit licht van kleur moet zijn geweest. Ook de zilveren versieringen zijn niet meer zo gaaf en fonkelend als ze ooit geweest moeten zijn. Wie goed kijkt, ziet dat de versieringen bestaan uit kleine zilveren plaatjes, die in de vorm van liefdesknopen in de zijde zijn geweven. Samen vormen zij een herhalend patroon van in elkaar geknoopte harten.

De trouwjurk is versierd met zilveren plaatjes.

De trouwjurk is versierd met zilveren plaatjes.

Conservator Alec Ewing noemt dit een toepasselijk motief voor een trouwjapon in die tijd. „Het moet een van de meest bijzondere jurken zijn geweest die een dame uit de hoogste, sociale klasse van West-Europa in haar leven zou dragen. Deze jurk moet geschikt zijn geweest voor uitzonderlijke, feestelijke gelegenheden zoals een verloving, kroning of huwelijk. Zilver verkleurt en vergaat helaas vrij snel in zout water, maar de sporen en patronen van de versieringen zijn gelukkig nog steeds te zien.”

Koninklijke familie

Van wie deze luxe japon is geweest, is niet bekend. Naast de jurken zijn er ook 32 boekomslagen, merendeels van leer gevonden. Een ervan draagt een koninklijk stempel: het wapen van de Schots-Engelse koninklijke familie Stuart. Toch hebben de experts geen aanwijzingen gevonden dat deze japonnen toebehoren aan een lid van het Britse koningshuis. Wel lijken de stijl en herkomst van de trouwjurk sterk op de andere zijde jurk die eerder tot zoveel opwinding onder kunsthistorici en archeologen zorgde. Maar het is onwaarschijnlijk dat ze aan dezelfde eigenaresse toebehoorden. „De twee jurken hebben niet dezelfde maat”, wijst Alec Ewing.

Voor de twee zeventiende eeuwse jurken zijn speciale zuurstofvrije vitrines ontworpen.

Voor de twee zeventiende eeuwse jurken zijn speciale zuurstofvrije vitrines ontworpen.

Beide jurken worden met alle zorg omringd. De provincie Noord-Holland heeft flink wat geld geïnvesteerd om de tentoonstelling van de unieke zeeschatten mogelijk te maken. Zo zijn er speciale zuurstofvrije vitrines ontworpen voor het kwetsbare textiel. „Dat is nodig omdat textiel erg gevoelig is voor licht en zuurstof”, legt museumdirecteur Corina Hordijk uit. Ook dergelijke vitrines zijn uniek. „Er zijn er maar een paar ter wereld en van dit formaat waren ze er nog niet.”